Thi lớp 10: Số lượng môn thi có phải là gốc rễ của áp lực?

Vượt qua kỳ thi vào lớp 10 áp lực, học sinh tự hào bước vào ngôi trường mình mong ước. Ảnh: Trường Trung học Phổ thông Mỹ Đình

Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa gửi bản dự thảo lấy ý kiến chuyên môn tại một số địa phương - trong đó đề xuất phương án tuyển sinh thi vào lớp 10 chỉ gồm 2 môn Toán và Ngữ văn. 

Dù đây mới chỉ là bước thăm dò chuyên môn ban đầu và phương án cuối cùng hoàn toàn có thể được điều chỉnh sau khi tiếp thu phản hồi, đề xuất này đã gợi mở nhiều góc nhìn về áp lực tuyển sinh đầu cấp và định hướng phát triển giáo dục phổ thông.

Gỡ áp lực cho kỳ thi vào lớp 10

Nhìn từ thực tiễn giáo dục hiện nay, sự xuất hiện của phương án hai môn thi trong bản thảo đầu tiên thể hiện nỗ lực rõ rệt nhằm giảm tải sự căng thẳng cho kỳ thi vào lớp 10 - một cuộc đua vốn bị xem là áp lực không kém kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông.

Trước hết, phương án này giúp giải tỏa áp lực tâm lý bị động, lo âu kéo dài ở học sinh. Học sinh lứa tuổi 14-15 sẽ không còn phải sống trong trạng thái phấp phỏng, thụ động chờ đợi thông báo môn thi thứ ba hay bài thi tổ hợp khi thời gian ôn luyện đã cận kề.

Bên cạnh đó, giải pháp mới góp phần tháo gỡ gánh nặng tài chính cho phụ huynh. Việc thu hẹp số môn thi sẽ hạ nhiệt cơn sốt chạy đua ở các trung tâm luyện thi cấp tập dành cho môn điều kiện vào giai đoạn cuối năm học, qua đó giảm bớt gánh nặng tài chính cho mỗi gia đình.

Mặt khác, quy định này gia tăng tính chủ động cho các địa phương. Các tỉnh, thành có thể linh hoạt lựa chọn thi tuyển, xét tuyển hoặc kết hợp cả hai. Nhờ đó, mỗi địa phương dễ dàng điều chỉnh phương án thi vào lớp 10 sát với quy mô trường lớp và áp lực dân số thực tế.

Bài toán "cung - cầu" mới là gốc rễ áp lực thi vào lớp 10

Việc Bộ Giáo dục và Đào tạo lấy ý kiến hẹp tại các địa phương trước khi công bố rộng rãi cho thấy sự cẩn trọng cần thiết đối với một chính sách tác động đến hàng triệu gia đình mỗi năm.

Tuy nhiên, nhìn từ thực tế tuyển sinh tại hai đô thị lớn như Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh, nơi tỷ lệ chọi ở các trường top đầu thường xuyên chạm ngưỡng gay gắt (dao động từ 1 "chọi" 2,5 đến hơn 1 "chọi" 3). Có thể thấy cốt lõi áp lực của kỳ thi vào lớp 10 không hoàn toàn nằm ở số lượng môn thi, mà nằm ở bài toán "cung - cầu" - khi tổng chỉ tiêu công lập mới đáp ứng khoảng gần 80% nhu cầu học sinh.

Để chính sách giảm tải thực sự phát huy hiệu quả khi ban hành chính thức, ngành giáo dục cần song hành các giải pháp đồng bộ:

- Đổi mới phương pháp đánh giá quá trình học tập ở trung học cơ sở để duy trì động lực học toàn diện thay vì chỉ tập trung vào các môn thi vào lớp 10.

- Mở rộng mạng lưới trường lớp công lập tại các khu vực đông dân cư.

- Nâng cao chất lượng phân luồng giáo dục nghề nghiệp để kỳ thi vào lớp 10 không còn là một "cánh cửa hẹp" đầy căng thẳng.

Hồng Phong