Thi lớp 10 chỉ 2 môn Toán, Ngữ văn: Giảm áp lực có khiến học sinh học lệch?

Bộ GD-ĐT đang lấy ý kiến về dự thảo thông tư thay thế quy chế tuyển sinh THCS và tuyển sinh THPT. Theo đó, một trong những nội dung đáng chú ý tại dự thảo là quy định về tổ chức thi tuyển. Cụ thể, tại Điều 15, dự thảo quy định số môn thi đối với tuyển sinh THPT công lập gồm 2 môn: Toán và Ngữ văn. Đối với tuyển sinh THCS, tại các cơ sở có tổ chức thi tuyển đánh giá năng lực, số môn thi gồm Toán và Tiếng Việt.

Nếu dự thảo này được thông qua và ban hành, đây sẽ là điểm thay đổi lớn so với quy chế tuyển sinh hiện hành. Bởi theo Thông tư 30/2024/TT-BGDĐT của Bộ GD-ĐT về quy chế tuyển sinh THCS và THPT, kỳ thi tuyển sinh THPT gồm môn Toán, Ngữ văn và một môn thi/bài thi thứ ba do Sở GD-ĐT lựa chọn. Như vậy, điểm mới cốt lõi trong dự thảo là cắt bỏ hoàn toàn môn thi/bài thi thứ ba.

Thi 2 môn có thể giảm áp lực, tiết kiệm chi phí

Tại xã miền núi Mường Lát, Thanh Hóa, ông Nguyễn Nam Sơn, Hiệu trưởng Trường THPT Mường Lát, ủng hộ theo hướng chỉ cần thi môn Toán và Ngữ văn.

“Việc tổ chức thi 3 môn không chỉ tốn kém kinh phí của nhà nước, địa phương mà còn thêm áp lực cho thí sinh”, ông Sơn nói.

Theo ông Sơn, nếu môn thi thứ ba không nằm trong tổ hợp môn mà học sinh dự định chọn khi vào THPT, việc tổ chức môn thi này sẽ không mang lại nhiều ý nghĩa.

Thừa nhận thi hai môn Toán và Ngữ văn sẽ giảm áp lực cho học sinh, song hiệu trưởng một trường THCS tại Hà Nội cho rằng việc không tổ chức môn thi thứ ba, đặc biệt là Tiếng Anh, có thể khiến ngành giáo dục bỏ lỡ cơ hội thúc đẩy mục tiêu đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học.

Anh Trần Châu Giang, một phụ huynh ở Hà Nội, cho rằng nên để các Sở GD-ĐT quyết định số môn thi vào lớp 10, dựa trên tình hình thực tế của từng địa phương. Theo anh Giang, với những tỉnh, địa bàn còn khó khăn, thi hai môn Toán và Ngữ văn có thể là phù hợp, nhưng ở các thành phố lớn như Hà Nội thì chưa đủ.

Anh Giang cho rằng khả năng Tiếng Anh của học sinh hiện nay tốt hơn nhiều so với trước, trong khi tại các tỉnh, thành lớn, nhiều gia đình đã cho con học ngoại ngữ từ nhỏ vì xác định đây là kỹ năng không thể thiếu trong học tập và công việc. Theo anh, ngoại ngữ ngày càng quan trọng, không kém Toán và Ngữ văn.

“Tôi cho rằng nên giữ cố định 3 môn Toán - Văn - Tiếng Anh khi thi vào lớp 10, ít nhất là ở các thành phố lớn”, anh Giang nói.

Thí sinh dự thi vào lớp 10 ở Hà Nội năm 2026. Ảnh: Phạm Hải

Giảm môn thi, làm sao tránh học lệch?

Theo ông Hồ Tuấn Anh, Hiệu trưởng Trường THCS Quỳnh Phương (phường Quỳnh Mai, Nghệ An), trước khi bàn đến việc thi 2 hay 3 môn, Bộ GD-ĐT cần xác định mục tiêu của kỳ thi lớp 10 là gì.

“Nếu kỳ thi lớp 10 vừa để đánh giá chất lượng giáo dục THCS vừa để tuyển sinh, đương nhiên cần thi với số lượng nhiều môn, mới đánh giá được đầy đủ.

Còn nếu mục đích kỳ thi này chỉ đơn thuần để tuyển sinh lớp 10, phân luồng học sinh sau THCS thì nên giảm tối đa môn thi, càng ít môn càng tốt”, ông Tuấn Anh nói.

Cá nhân ông đồng tình với hướng chỉ thi Toán và Ngữ văn bởi đây là 2 môn căn bản và đủ để đánh giá năng lực đầu vào; đồng thời giảm áp lực của học sinh cũng như đỡ gánh nặng tài chính cho phụ huynh và kinh phí của Nhà nước.

“Trước đây, nhiều tỉnh/thành cũng chỉ thi vào lớp 10 bằng 2 môn. Thậm chí, nếu Bộ GD-ĐT có cách nào đó không cần phải thi mà vẫn lựa chọn, tuyển sinh đảm bảo chất lượng và công bằng thì càng tốt”, ông Tuấn Anh nói.

Song, ông Tuấn Anh cho rằng, việc chỉ thi 2 môn Toán và Ngữ văn sẽ tác động đến việc dạy và học, thậm chí dẫn đến tình trạng học lệch, thiếu toàn diện nếu các trường không kiểm soát kỹ.

“Kể cả có thi 3 môn thì vấn đề này cũng khó có cách để giải quyết triệt để. Việc thúc đẩy giáo dục toàn diện đòi hỏi sự chỉ đạo, trách nhiệm của các cấp và từng cơ sở giáo dục”, ông Tuấn Anh nói.

Ông Nguyễn Tùng Lâm, Phó Chủ tịch Hội Khoa học Tâm lý Giáo dục Việt Nam cho rằng, việc có nên duy trì môn thi thứ 3 trong kỳ thi tuyển sinh lớp 10 cần được xem xét ở nhiều khía cạnh. 

Theo ông Lâm, trong bối cảnh số lượng trường THPT công lập còn hạn chế so với số lượng học sinh, kỳ thi lớp 10 là một trong những cách để đánh giá và lựa chọn người học phù hợp nhất. Tuy nhiên, nếu tổ chức thi nhiều môn, học sinh sẽ phải dành nhiều thời gian ôn tập, từ đó làm gia tăng áp lực thi cử.

Song, theo ông Lâm, vấn đề nằm ở tâm lý “nếu không thi thì không học” của một bộ phận học sinh, xã hội. “Nếu chỉ tập trung thi Toán và Ngữ văn, các môn học khác có nguy cơ bị xem nhẹ, trong khi mục tiêu của giáo dục phổ thông là phát triển toàn diện. Do đó, việc giảm môn thi cần đi kèm với giải pháp để bảo đảm học sinh vẫn học tập và được đánh giá đầy đủ ở tất cả các môn”, ông Lâm nói.

Dù thi bằng 2 hay 3 môn, ông Lâm nhấn mạnh yêu cầu quan trọng là phải bảo đảm chất lượng giáo dục đồng đều và có cơ chế kiểm soát, đánh giá nghiêm túc ở tất cả các môn học, thay vì chỉ tập trung vào những môn phục vụ cho tuyển sinh.

Thanh Hùng