Thể chế khoa học, công nghệ phải tạo động lực mới cho tăng trưởng

Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân phát biểu khai mạc Hội nghị.

Chuyển trọng tâm từ hoàn thiện thể chế sang tổ chức thực hiện

Phát biểu khai mạc hội nghị, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân cho biết, từ khi Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 57-NQ/TW, Bộ đã chủ trì xây dựng và trình cấp có thẩm quyền ban hành 10 luật, 1 nghị quyết của Quốc hội, 40 nghị định, 12 nghị quyết của Chính phủ, 70 quyết định của Thủ tướng Chính phủ và 102 thông tư.

Theo Bộ trưởng, đây là khối lượng công việc rất lớn, tạo cơ sở pháp lý cho phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong giai đoạn mới.

Tuy nhiên, nhiệm vụ đặt ra hiện nay không còn dừng ở việc ban hành thêm cơ chế, chính sách mà là tổ chức thực hiện thống nhất, đồng bộ để các quy định nhanh chóng đi vào cuộc sống.

"Thực thi quyết liệt, thực thi đến cùng và thực thi để tạo ra sản phẩm cuối cùng" là yêu cầu Bộ trưởng Vũ Hải Quân nhấn mạnh tại hội nghị.

Trong khuôn khổ chương trình, các đại biểu đã trao đổi bốn chuyên đề lớn, gồm thể chế cho công nghệ chiến lược; cơ chế đầu tư, mua sắm và thử nghiệm trong chuyển đổi số; đổi mới hoạt động của các quỹ phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; tháo gỡ vướng mắc trong lập, phân bổ và sử dụng nguồn lực ngân sách cho khoa học và công nghệ.

Đo hiệu quả bằng công nghệ làm chủ và sản phẩm thương mại hóa

Phát biểu chỉ đạo, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng cho rằng, trong hơn 18 tháng qua, việc hoàn thiện thể chế đã tạo tiền đề quan trọng để hiện thực hóa các chủ trương lớn của Đảng về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Theo Phó Thủ tướng, điều cần quan tâm hiện nay không phải số lượng văn bản được ban hành mà là hiệu quả của chính sách sau khi triển khai.

Ông đặt ra yêu cầu phải lượng hóa kết quả đầu tư bằng những chỉ số cụ thể như số lượng công nghệ được làm chủ, số sản phẩm được thương mại hóa, số doanh nghiệp đổi mới sáng tạo được hình thành và mức độ đóng góp của khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đối với tăng trưởng kinh tế.

Để đạt mục tiêu này, Phó Thủ tướng đề nghị bốn chủ thể trong hệ sinh thái khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số cùng hành động.

Đối với cơ quan quản lý nhà nước, cần tiếp tục đổi mới phương thức quản lý theo hướng kiến tạo, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với phân bổ nguồn lực và nâng cao trách nhiệm trong tổ chức thực hiện.

Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng phát biểu chỉ đạo Hội nghị.

Đội ngũ nhà khoa học cần định hướng nghiên cứu từ yêu cầu phát triển của đất nước và nhu cầu của doanh nghiệp, lấy khả năng ứng dụng và thương mại hóa kết quả nghiên cứu làm tiêu chí đánh giá.

Các viện nghiên cứu, trường đại học được yêu cầu tăng cường nghiên cứu gắn với thực tiễn, mở rộng hợp tác với doanh nghiệp và thúc đẩy chuyển giao công nghệ.

Đối với doanh nghiệp, Phó Thủ tướng khuyến khích chủ động đầu tư cho nghiên cứu và phát triển (R&D), đổi mới công nghệ và tham gia sâu hơn vào quá trình tiếp nhận, làm chủ cũng như thương mại hóa công nghệ.

Một nội dung được Phó Thủ tướng đặc biệt lưu ý là đẩy nhanh tiến độ phân bổ và giải ngân nguồn lực dành cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Theo ông, nguồn lực đã được bố trí nhưng chậm đưa vào thực tiễn sẽ làm mất cơ hội phát triển, kéo dài quá trình hình thành công nghệ, sản phẩm và doanh nghiệp.

Phó Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành và địa phương trực tiếp chỉ đạo công tác phân bổ, giao dự toán và giải ngân nguồn vốn; đồng thời giao Bộ Khoa học và Công nghệ xây dựng cơ chế theo dõi, đánh giá kết quả thực hiện trên phạm vi cả nước.

Kết luận hội nghị, Phó Thủ tướng nhấn mạnh, thể chế phải trở thành lợi thế cạnh tranh của quốc gia, tạo môi trường thuận lợi để khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số thực sự trở thành động lực tăng trưởng mới, góp phần nâng cao năng suất, năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững của nền kinh tế.

Hậu Thạch