Thảo luận tại Tổ 15 (Đoàn ĐBQH thành phố Đà Nẵng và tỉnh Phú Thọ): Mở rộng đối tượng trợ giúp pháp lý theo hướng toàn diện, linh hoạt

Toàn cảnh phiên thảo luận. Ảnh: Hồ Long

Mở rộng đối tượng đi đôi với bảo đảm chất lượng và tính khả thi

Thảo luận tại Tổ, các đại biểu cơ bản thống nhất với Tờ trình của Chính phủ, báo cáo thẩm tra của Ủy ban Pháp luật và Tư pháp. Đồng thời khẳng định, việc mở rộng đối tượng người được trợ giúp pháp lý là phù hợp với chủ trương chăm lo toàn diện cho người dân, đặc biệt là các nhóm yếu thế, những người có nhu cầu nhưng không đủ khả năng chi trả, qua đó góp phần bảo đảm an sinh xã hội.

Theo ĐBQH Đinh Công Sỹ (Phú Thọ), việc xác định đối tượng thụ hưởng không nên chỉ dựa trên dữ liệu quản lý hành chính mà cần xem xét cả hoàn cảnh thực tế. Nhiều trường hợp gặp khó khăn do thiên tai, dịch bệnh, mất mát người thân nhưng chưa đủ điều kiện giấy tờ để xác nhận là hộ nghèo, hộ chính sách vẫn cần được hỗ trợ.

ĐBQH Đinh Công Sỹ (Phú Thọ) phát biểu. Ảnh: Hồ Long

Liên quan đến khoản 2 Điều 1 (sửa đổi, bổ sung Điều 7 về người được trợ giúp pháp lý), trong đó quy định đối tượng là người dân tộc thiểu số cư trú tại vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn và người dân tộc thiểu số rất ít người, đại biểu đề nghị cân nhắc cách tiếp cận theo vùng. Theo đó, ngay cả người dân tộc Kinh sinh sống tại vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn cũng nên được xem xét thuộc diện được trợ giúp pháp lý khi cần. Cách tiếp cận này sẽ toàn diện và nhân văn hơn.

Bên cạnh đó, đại biểu đề nghị bổ sung nhóm đối tượng bị ảnh hưởng bởi dịch bệnh vào khoản 10 Điều 7, bên cạnh các trường hợp thiên tai, hỏa hoạn. Đồng thời, tại khoản 11, Điều 7 cần nghiên cứu xem xét mở rộng đối tượng là người nước ngoài hoặc người chưa xác định quốc tịch gặp rủi ro tại Việt Nam như tai nạn, mất toàn bộ tài sản, không có người thân đi cùng hoặc không có cơ quan đại diện tại Việt Nam để kịp thời hỗ trợ, dù họ không thuộc các nhóm đối tượng đã quy định tại khoản này.

Đồng tình với việc mở rộng đối tượng, Phó Trưởng Đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH tỉnh Phú Thọ Đặng Bích Ngọc khẳng định, đây là bước tiến quan trọng trong chính sách an sinh xã hội, góp phần tăng cường khả năng tiếp cận công lý cho các nhóm yếu thế.

ĐBQH Đặng Bích Ngọc (Phú Thọ) phát biểu. Ảnh: Hồ Long

Tuy nhiên, để bảo đảm tính khả thi, đại biểu đề nghị cần quy định rõ cách thức xác định các trường hợp khó khăn đột xuất do thiên tai, hỏa hoạn tại khoản 10, Điều 7 nhằm thống nhất trong tổ chức thực hiện.

Đại biểu cũng nhấn mạnh, trong bối cảnh chuyển đổi số, cần xây dựng cơ sở dữ liệu về trợ giúp pháp lý, giúp các đối tượng thụ hưởng có thể tra cứu, tiếp cận dịch vụ thuận lợi ngay cả khi di chuyển giữa các địa phương.

Mở rộng không gian, thời gian tiếp cận dịch vụ thông qua trợ giúp pháp lý trực tuyến

Góp ý về mở rộng đối tượng, đại biểu Nguyễn Xuân Nghiêm (Đà Nẵng) đề nghị, cơ quan soạn thảo cần nghiên cứu bổ sung đối tượng là những người vừa chấp hành xong án phạt tù, đang trong quá trình tái hòa nhập cộng đồng để họ được tiếp cận trợ giúp pháp lý.

ĐBQH Nguyễn Xuân Nghiêm (Đà Nẵng) phát biểu. Ảnh: Hồ Long

Đồng thời, tại khoản 6 cần mở rộng phạm vi, bổ sung thêm cả các vùng khó khăn, không chỉ giới hạn ở người dân tộc thiểu số cư trú ở vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn. Bởi tại các khu vực này, việc tiếp cận thông tin, pháp luật, công nghệ, cũng như hạ tầng phục vụ chuyển đổi số vẫn còn nhiều hạn chế.

Liên quan đến quy định về cộng tác viên trợ giúp pháp lý, dự thảo yêu cầu phải có ít nhất 5 năm công tác trong lĩnh vực pháp luật. Đại biểu cho rằng, quy định này chưa phù hợp với thực tiễn ở vùng miền núi, vùng sâu, vùng xa, nơi rất khó thu hút cả trợ giúp viên lẫn cộng tác viên. Vì vậy, cần điều chỉnh điều kiện này theo hướng linh hoạt hơn, nhằm tạo thuận lợi trong việc công nhận cộng tác viên, qua đó giúp người dân ở các khu vực này có cơ hội tiếp cận dịch vụ trợ giúp pháp lý.

Cùng với đó, đại biểu đề nghị, bổ sung thêm quy định về trợ giúp pháp lý trực tuyến để phù hợp với chủ trương chuyển đổi số quốc gia hiện nay. Qua đó, góp phần tiết kiệm chi phí đi lại cho người dân, đồng thời mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ, không bị giới hạn bởi không gian, thời gian, đặc biệt đối với đồng bào dân tộc thiểu số.

ĐBQH Vương Kim Ánh (Phú Thọ) phát biểu. Ảnh: Hồ Long

Ở góc độ khác, đại biểu Vương Kim Ánh (Phú Thọ) cho rằng, dự thảo Luật lần này đã bổ sung thêm một số nhóm đối tượng được thụ hưởng trợ giúp pháp lý. Tuy nhiên, khái niệm về “người có công” giữa các văn bản pháp luật như Pháp lệnh Cựu chiến binh và Pháp lệnh Ưu đãi người có công hiện vẫn chưa có sự thống nhất. Vì vậy, đại biểu đề nghị nghiên cứu bổ sung rõ đối tượng là người có công và cựu chiến binh vào diện được trợ giúp pháp lý.

Theo đại biểu, hiện nay nhiều cựu chiến binh, đặc biệt là những người cao tuổi sinh sống ở vùng có điều kiện kinh tế khó khăn còn hạn chế trong việc tiếp cận các dịch vụ pháp lý. Do đó, nếu được trợ giúp pháp lý, họ sẽ có điều kiện thuận lợi hơn trong việc tiếp cận, giải quyết các chính sách ngay từ ban đầu.

ĐBQH Nguyễn Khánh Ngọc (Đà Nẵng) phát biểu. Ảnh: Hồ Long

Trong khi đó, đại biểu Nguyễn Khánh Ngọc (Đà Nẵng) nhấn mạnh, việc mở rộng cần đi đôi với bảo đảm chất lượng dịch vụ trợ giúp pháp lý.

Đại biểu cho rằng, việc mở rộng không đồng nghĩa với việc Nhà nước thực hiện toàn bộ, mà cần đẩy mạnh xã hội hóa, tăng cường sự tham gia của các tổ chức ngoài nhà nước để huy động tối đa nguồn lực xã hội, qua đó nâng cao hiệu quả hoạt động trợ giúp pháp lý.

Trần Tâm