Bát nháo xích lô điện - Kỳ cuối: Quản hay cấm?

Nhiều du khách đến Nha Trang lựa chọn xích lô làm phương tiện trải nghiệm, thưởng ngoạn vẻ đẹp phố biển. Thế nhưng, đằng sau vẻ bình yên của những chuyến xích lô dạo phố biển là thực trạng "độ chế" phương tiện, tranh giành khách và lối ứng xử thiếu văn minh đang làm xấu hình ảnh du lịch Nha Trang. Đứng trước những hệ lụy về mất trật tự an toàn giao thông và mỹ quan đô thị, bài toán "quản hay cấm" đối với loại hình này trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.

Tiềm ẩn nhiều rủi ro

Tình trạng xích lô "độ" gắn động cơ điện không chỉ tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn giao thông, mà còn làm xấu hình ảnh du lịch Nha Trang. Theo quy định, xích lô là phương tiện thô sơ, di chuyển bằng sức người và chỉ được chở 1 người (trừ trường hợp kèm 1 trẻ em dưới 7 tuổi). Tuy nhiên, việc gắn động cơ điện, thay đổi kết cấu và hệ thống phanh khiến phương tiện này không bảo đảm an toàn, tiềm ẩn nguy cơ tai nạn cao khi lưu thông, nhất là trong điều kiện giao thông đông đúc.

Tài xế xích lô chạy trên đường Trần Phú.

Mặt khác, cách thức hoạt động của một bộ phận tài xế xích lô điện cũng gây bức xúc. Tình trạng dừng, đỗ tại các giao lộ để chờ khách, xếp hàng dài trên các tuyến đường một chiều, thậm chí chèo kéo, tranh giành… diễn ra khá phổ biến, làm gia tăng ùn tắc giao thông và ảnh hưởng mỹ quan đô thị. Đáng lo ngại, đã xuất hiện những hành vi phản cảm, ảnh hưởng đến hình ảnh du lịch Nha Trang. Điển hình như vào tháng 5-2025, một tài xế xích lô đã “giật tiền” du khách nước ngoài sau khi tranh cãi về giá cước. Vụ việc này cho thấy, tình trạng giá vận chuyển khách bằng xích lô không minh bạch cũng là vấn đề đáng quan tâm, cần được chấn chỉnh. Nhiều du khách phản ánh bị nâng giá sau khi kết thúc hành trình. Mặc dù số tiền không lớn nhưng gây cảm giác khó chịu, ảnh hưởng đến trải nghiệm của du khách.

Ông Trần Xuân Tây - Chủ tịch UBND phường Nha Trang nhìn nhận: “Xích lô điện tự chế tiềm ẩn nhiều rủi ro, gây ùn tắc giao thông, ảnh hưởng đến hình ảnh du lịch. Tuy nhiên, công tác xử lý đang gặp khó khăn do công tác kiểm tra, xử lý phương tiện lưu thông thuộc thẩm quyền của lực lượng cảnh sát giao thông. Địa phương chủ yếu dừng ở mức nhắc nhở, phối hợp”.

Siết chặt quản lý

Thực tế, khung pháp lý về quản lý hoạt động vận chuyển bằng xe thô sơ, xe mô tô, xe gắn máy trên địa bàn tỉnh đã được ban hành. Cụ thể, ngày 13-1, UBND tỉnh ban hành quy định quản lý hoạt động xe thô sơ, trong đó xác định rõ điều kiện phương tiện, phạm vi hoạt động và trách nhiệm của các bên liên quan. Theo đó, Sở Xây dựng có vai trò chủ trì theo dõi, điều phối; Công an tỉnh trực tiếp kiểm tra, xử lý vi phạm; chính quyền cơ sở chịu trách nhiệm quản lý địa bàn; các tổ chức, cá nhân kinh doanh phải tuân thủ điều kiện hoạt động, công khai thông tin và đảm bảo quyền lợi hành khách. Tuy nhiên, thực tế cho thấy, việc thực thi các quy định vẫn chưa hiệu quả và đặt ra yêu cầu cấp thiết siết chặt kỷ cương, làm rõ trách nhiệm ở từng khâu.

Một xích lô vượt đèn đỏ trên đường Nguyễn Thị Minh Khai đoạn giao với đường Trần Nhật Duật.

Theo ông Trần Quang Ngọc - Phó Giám đốc Sở Xây dựng, thời gian tới, tỉnh cần triển khai đồng bộ các giải pháp để siết chặt quản lý loại phương tiện này, trong đó tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, đặc biệt là xe tự chế, xe gắn động cơ điện trái phép; rà soát, quy hoạch lại phạm vi hoạt động; quản lý danh sách phương tiện, người điều khiển, yêu cầu đăng ký, thông báo trước khi hoạt động; đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật cho người hành nghề…

Trung tá Lê Đức Thuận - Đội phó Đội Cảnh sát giao thông đường bộ (Phòng Cảnh sát giao thông, Công an tỉnh) khẳng định, việc tự ý lắp động cơ điện, thay đổi kết cấu phương tiện là vi phạm pháp luật. Thời gian tới, đội sẽ tăng cường tuần tra, kiểm soát, xử lý nghiêm các trường hợp xe xích lô điện vi phạm; đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động chủ phương tiện và người điều khiển chấp hành nghiêm quy định pháp luật, tháo gỡ thiết bị điện lắp đặt không đúng quy định, không di chuyển theo đoàn và dàn hàng ngang gây cản trở giao thông.

Được biết, vừa qua, Liên đoàn Lao động tỉnh cũng đã tiến hành giám sát hoạt động của Nghiệp đoàn Xích lô du lịch Nha Trang. Qua đó, đã buộc đưa ra khỏi nghiệp đoàn 20 đoàn viên do vi phạm quy chế, trong đó có hành vi lắp động cơ trái phép.

Mặc dù liên tục bị xử lý nhưng tài xế xích lô vẫn ngang nhiên chạy vào đường cấm.

Cần có giải pháp khoa học, hiệu quả

Xích lô vốn là một hình ảnh đẹp, mang đậm bản sắc văn hóa. Tuy nhiên, với những bất cập do xe xích lô điện gây ra, đòi hỏi các ngành chức năng, chính quyền địa phương tăng cường công tác phối hợp, tổ chức thực hiện các biện pháp xử lý quyết liệt, triệt để; đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền, vận động nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của các đối tượng liên quan nhằm bảo đảm trật tự giao thông và xây dựng môi trường du lịch Nha Trang an toàn, thân thiện.

Ông Trần Xuân Tây cho biết, với thực trạng bát nháo của xích lô điện, địa phương đã tổ chức cuộc họp, trong đó có mời đại diện Đội Cảnh sát giao thông đường bộ và các đơn vị liên quan tham dự để đánh giá toàn diện tình hình. Qua cuộc họp, các bên đã thống nhất tham mưu, đề xuất UBND tỉnh xem xét ban hành quyết định cấm hoạt động đối với loại hình xe xích lô trên địa bàn phường Nha Trang nhằm đảm bảo trật tự, an toàn giao thông và lập lại kỷ cương đô thị.

Ông PHẠM MINH NHỰT - Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Khánh Hòa: Xích lô là một sản phẩm du lịch đặc trưng, góp phần tạo nên hình ảnh thân thiện, gần gũi của du lịch Khánh Hòa. Tuy nhiên, với tình trạng phương tiện này được gắn động cơ điện, hoạt động thiếu kiểm soát trong thời gian qua cho thấy, tỉnh cần có giải pháp quản lý hiệu quả hơn. Ông Nhựt nhấn mạnh: "Tỉnh cần nghiên cứu hướng xã hội hóa hoạt động xích lô, nên giao cho một doanh nghiệp đủ năng lực tổ chức, vận hành theo mô hình chuyên nghiệp, đồng bộ từ phương tiện, lộ trình, giá dịch vụ đến đào tạo người lái. Nếu làm được điều này, xích lô không chỉ là phương tiện vận chuyển, mà sẽ trở thành một sản phẩm du lịch hoàn chỉnh. Cùng với đó, vai trò của Nghiệp đoàn Xích lô cũng cần được điều chỉnh theo hướng giám sát hoạt động, thay vì trực tiếp vận hành, nhằm đảm bảo tính thống nhất và nâng cao chất lượng dịch vụ".

VĂN KỲ - MẠNH HÙNG