Thảo luận tại Tổ 4 (Đoàn ĐBQH TP. Huế và các tỉnh Khánh Hòa, Lào Cai): Mở rộng đối tượng trợ giúp pháp lý, thu hẹp khoảng cách phát triển

Toàn cảnh phiên thảo luận tại Tổ 4

Bảo đảm quyền tiếp cận công lý của người dân

Cho ý kiến về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trợ giúp pháp lý, ĐBQH Tráng A Dương (Lào Cai) tán thành sự cần thiết xây dựng và ban hành Luật nhằm thể chế hóa đầy đủ, kịp thời chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về công tác trợ giúp pháp lý, đặc biệt là tại Nghị quyết số 66-NQ/TW để ưu tiên nguồn lực tương xứng cho phổ biến pháp luật, giáo dục trợ giúp pháp lý đối tượng đặc thù, yếu thế, vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Quan tâm đến đối tượng người được trợ giúp pháp lý tại Điều 1 dự thảo Luật (sửa đổi, bổ sung Điều 7 Luật hiện hành), đại biểu Tráng A Dương cơ bản nhất trí với việc mở rộng đối tượng là người dân tộc thiểu số ít người, đồng thời giữ nguyên đối tượng là người dân tộc thiểu số sinh sống ở vùng đồng bào có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn.

ĐBQH Tráng A Dương (Lào Cai) phát biểu

Theo đại biểu, quy định này phù hợp với quan điểm nhất quán của Đảng về công tác dân tộc và chính sách dân tộc.

Tuy nhiên, đại biểu Tráng A Dương đề nghị, cơ quan soạn thảo tiếp tục nghiên cứu mở rộng đối tượng trợ giúp pháp lý đối với người dân tộc thiểu số sinh sống tại địa bàn khó khăn được quy định tại Nghị định số 272/2025/NĐ-CP của Chính phủ về phân định vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026 - 2030.

“Thực tiễn cho thấy, nhóm đối tượng này vẫn đang đối mặt với nhiều rào cản tiếp cận pháp luật, như: hạn chế về ngôn ngữ, trình độ dân trí, vùng điều kiện kinh tế khó khăn, địa bàn phân tán và giao thông cách trở.

Các đại biểu dự phiên thảo luận Tổ 4

Do vậy, việc bổ sung đối tượng này không chỉ nhằm bảo đảm quyền tiếp cận công lý của người dân mà còn góp phần thu hẹp khoảng cách phát triển, nâng cao hiệu quả thực thi chính sách, đặc biệt là chính sách dân tộc trong giai đoạn mới”, đại biểu Tráng A Dương phân tích.

Trên cơ sở đó, đại biểu Tráng A Dương đề nghị, bổ sung từ “khó khăn” và chỉnh lý quy định theo hướng: “Người dân tộc thiểu số cư trú ở vùng có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn, đặc biệt khó khăn, người dân tộc thiểu số rất ít người”.

Cũng quan tâm đến nội dung này, ĐBQH Nguyễn Tiến Hùng (TP. Huế) nêu rõ, các đối tượng được trợ giúp pháp lý tại dự thảo Luật đã mở rộng hơn so với Luật Trợ giúp pháp lý năm 2017.

ĐBQH Nguyễn Tiến Hùng (TP. Huế) phát biểu

Tuy nhiên, đại biểu bày tỏ băn khoăn với đối tượng “người không biết chữ” và cho rằng đây cũng là một trong những đối tượng yếu thế và có bất lợi nhất định trong quá trình tham gia các quan hệ pháp luật. Vì vậy, đại biểu đề nghị bổ sung “người không biết chữ” vào danh mục các đối tượng được trợ giúp pháp lý.

Có lộ trình và bảo đảm cân đối nguồn lực

Nhìn ở góc độ khác, ĐBQH Bùi Mạnh Cường (Khánh Hòa) cho rằng, việc thực hiện trợ giúp pháp lý cần bảo đảm cân đối nguồn lực.

“Nguồn lực ở đây gồm người thực hiện trợ giúp pháp lý và kinh phí thực hiện trợ giúp pháp lý. Nếu chúng ta mở rộng quá nhiều thì nguồn lực này có bảo đảm hay không? Nhất là trợ giúp pháp lý liên quan nhiều đến việc thực hiện thủ tục tố tụng. Trong khi đó, kinh phí cho người thực hiện trợ giúp pháp lý theo quy định mới của tố tụng là rất cao. Vậy nguồn lực mở rộng quá nhiều thì có thực hiện được hay không? Và nếu mở rộng quá nhiều đối tượng được trợ giúp pháp lý thì đối với người thực hiện trợ giúp pháp lý, chúng ta có bảo đảm được nguồn lực không?”, đại biểu Bùi Mạnh Cường băn khoăn.

ĐBQH Bùi Mạnh Cường (Khánh Hòa) phát biểu

Từ quan điểm nêu trên, đại biểu đề nghị, cân nhắc việc mở rộng đối tượng trợ giúp pháp lý và bày tỏ đồng tình với quy định như dự thảo Luật. Theo đó, việc mở rộng đối tượng trợ giúp pháp lý phải có lộ trình và bảo đảm cân đối nguồn lực.

Đối với quy định về Trung tâm trợ giúp pháp lý, đại biểu Tráng A Dương nhận thấy, dự thảo Luật đã bổ sung tiêu chí địa bàn thành lập chi nhánh giao Chủ tịch UBND cấp tỉnh quyết định trên cơ sở điều kiện thực tế, yêu cầu của từng địa phương. Song, đại biểu cho rằng, quy định như vậy là bỏ quy định cứng về tiêu chí địa bàn, cần được cân nhắc, nhất là đối với vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Các đại biểu dự phiên thảo luận Tổ 4.

Người dân ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn có nhu cầu trợ giúp pháp lý rất lớn và đa dạng, đặc biệt là trong lĩnh vực đời sống như hình sự, dân sự, đất đai, hôn nhân gia đình và lao động, trong khi khả năng tiếp cận dịch vụ đối với những đối tượng này còn rất hạn chế.

Nêu thực tế trên, đại biểu Tráng A Dương cho rằng, nếu giao toàn diện cho địa phương quyết định mà thiếu tính thống nhất có thể dẫn đến tình trạng không đồng đều giữa các địa phương, thậm chí làm thu hẹp khả năng tiếp cận trợ giúp pháp lý của người dân tại những địa bàn khó khăn.

Các đại biểu dự phiên thảo luận Tổ 4.

Dự thảo Luật lần này đã đưa quy định về ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số vào hoạt động trợ giúp pháp lý. Tuy nhiên, đại biểu Nguyễn Tiến Hùng cho rằng, quy định trong dự thảo Luật vẫn rất chung chung, còn những quy định về giá trị văn bản trên môi trường mạng, yêu cầu trợ giúp pháp lý thông qua internet, việc trả lời online của các trợ giúp viên... chưa được quy định trong dự thảo Luật.

Do đó, đại biểu đề nghị, cần quy định rất chặt chẽ về công tác bảo mật, bảo đảm dữ liệu thông tin cá nhân của người được trợ giúp pháp lý trên môi trường số.

Minh Trang; Ảnh: Hồ Long