Tháo gỡ những nút thắt của hệ thống giáo dục nghề nghiệp

Sinh viên Trường Cao đẳng nghề Bách khoa Hà Nội. Ảnh: HACTECH

Chuẩn hóa chất lượng đào tạo, mở rộng cơ hội học tập

Một trong những yêu cầu được đặt ra là thống nhất chuẩn đầu ra và nâng cao chất lượng đào tạo giữa các cơ sở giáo dục nghề nghiệp. Thực tế cho thấy chất lượng đào tạo vẫn còn có sự chênh lệch, trong khi doanh nghiệp ngày càng yêu cầu người lao động không chỉ có tay nghề mà còn phải thành thạo kỹ năng số, ngoại ngữ, tác phong công nghiệp và khả năng thích ứng với công nghệ mới.

Theo định hướng của Bộ GDĐT, chuẩn đầu ra cần trở thành căn cứ xuyên suốt trong xây dựng chương trình, tổ chức đào tạo và đánh giá người học. Cùng với đó là tăng cường sự tham gia của doanh nghiệp ngay từ khâu xây dựng chương trình, tổ chức thực hành đến đánh giá kỹ năng nghề nhằm bảo đảm người học sau tốt nghiệp đáp ứng yêu cầu thực tiễn.

Để nâng cao chất lượng toàn hệ thống, Bộ GDĐT đã ban hành Thông tư số 38/2026/TT-BGDĐT quy định chuẩn cơ sở giáo dục nghề nghiệp với hệ thống tiêu chí về quản trị, đội ngũ, chương trình đào tạo, cơ sở vật chất và bảo đảm chất lượng. Đây được xem là cơ sở để các trường tự đánh giá, cải tiến chất lượng, từng bước chuẩn hóa hệ thống giáo dục nghề nghiệp.

Một trong những vướng mắc nhiều năm qua là việc triển khai mô hình 9+, nhất là tổ chức dạy văn hóa trong trường nghề và cơ hội học tiếp của người học. Để tháo gỡ điểm nghẽn này, Bộ GDĐT đã ban hành Thông tư số 52/2026/TT-BGDĐT, có hiệu lực từ ngày 15/8/2026, quy định về liên thông giữa trung học nghề, trung cấp, cao đẳng và đại học. Thông tư tạo hành lang pháp lý thống nhất cho đào tạo liên thông, mở rộng cơ hội học tập trên cơ sở công nhận kết quả học tập đã tích lũy nhưng vẫn bảo đảm chuẩn đầu ra và chất lượng đào tạo.

Phát biểu tại Hội nghị sơ kết công tác 6 tháng đầu năm của Cục Giáo dục nghề nghiệp và Giáo dục thường xuyên, Thứ trưởng Bộ GDĐT Lê Quân nhấn mạnh, phát triển mô hình Trung học nghề sẽ là một trong những nhiệm vụ đột phá trong thời gian tới. Theo Thứ trưởng, cần khẩn trương xây dựng mô hình đào tạo tích hợp giữa văn hóa và nghề nghiệp theo hướng hiện đại, tăng cường thực hành, gắn với nhu cầu doanh nghiệp, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi để người học liên thông lên các trình độ cao hơn.

Tăng quyền tự chủ, gắn đào tạo với nhu cầu doanh nghiệp

Bên cạnh việc hoàn thiện thể chế và mở rộng cơ hội liên thông, cơ chế tự chủ cũng được xem là chìa khóa để nâng cao chất lượng giáo dục nghề nghiệp. Thông tư 52 trao quyền chủ động hơn cho các cơ sở giáo dục trong việc xây dựng quy định nội bộ về đào tạo liên thông, công nhận kết quả học tập, chuyển đổi tín chỉ và xây dựng lộ trình học tập cho từng người học. Tuy nhiên, đi cùng quyền tự chủ là yêu cầu cao hơn về công khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình.

Theo Thứ trưởng Bộ GDĐT Lê Quân, cùng với việc hoàn thiện cơ chế, cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế đặt hàng đào tạo từ ngân sách địa phương và doanh nghiệp; đẩy nhanh xây dựng cơ sở dữ liệu và nền tảng kết nối cung - cầu nhân lực để nâng cao hiệu quả dự báo, đào tạo và sử dụng lao động. Đây là giải pháp quan trọng nhằm huy động nguồn lực xã hội, gắn đào tạo với việc làm và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.

Thực tế cho thấy, nhiều chính sách mới chỉ phát huy hiệu quả khi được triển khai đồng bộ tại các địa phương và cơ sở giáo dục nghề nghiệp. Theo Cục trưởng Cục Giáo dục nghề nghiệp và Giáo dục thường xuyên (Bộ GDĐT) Trần Thanh Đạm, trong giai đoạn tới, các đơn vị cần tiếp tục nâng cao chất lượng công tác tham mưu, bám sát các nhiệm vụ trọng tâm và lấy hiệu quả thực tiễn của từng chính sách, từng văn bản làm thước đo kết quả công việc. Chỉ khi các chính sách mới được triển khai đồng bộ, cùng với sự tham gia tích cực của doanh nghiệp và địa phương, giáo dục nghề nghiệp sẽ có thêm điều kiện để trở thành lựa chọn hấp dẫn, góp phần đào tạo nguồn nhân lực kỹ năng cao phục vụ phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn mới.

Thu Hương