Thành phố Hồ Chí Minh thông tim bào thai ca thứ 15 thành công

Bệnh viện Từ Dũ và Bệnh viện Nhi Đồng 1 đã thực hiện thành công ca can thiệp tim bào thai xuyên tử cung thứ 15.

Đây là trường hợp có tuổi thai nhỏ nhất trong 15 ca can thiệp đã được thực hiện, với buồng thất phải rất nhỏ và “cửa sổ can thiệp” đang thu hẹp nhanh. Quyết định can thiệp khẩn đã giúp tái lập dòng máu từ thất phải qua van động mạch phổi, mở thêm cơ hội để thất phải tiếp tục phát triển trong thời gian còn lại của thai kỳ.

Trường hợp có tuổi thai nhỏ nhất trong 15 ca can thiệp

Thai phụ sinh năm 2000, từ Thành phố Hà Nội, mang thai lần 3, thụ thai tự nhiên. Trong quý I thai kỳ, các lần khám thai chưa ghi nhận bất thường, kết quả sàng lọc trước sinh không xâm lấn thuộc nhóm nguy cơ thấp. 

Đến khi thai 23 tuần 5 ngày, siêu âm tim thai phát hiện một bệnh tim bẩm sinh nặng: không lỗ van động mạch phổi - vách liên thất kín (Pulmonary Atresia with Intact Ventricular Septum – PA-IVS). 

Đây là bệnh lý trong đó đường thoát máu từ thất phải lên động mạch phổi bị bít kín. Khi không có dòng máu xuôi chiều qua van động mạch phổi, thất phải có nguy cơ ngày càng kém phát triển, tiến tới thiểu sản nặng, nguy cơ tử vong cao ngay sau sinh.

Sau nhập viện trong gần 3 tuần theo dõi, từ 23 tuần 5 ngày đến 26 tuần 1 ngày, các bác sĩ ghi nhận tình trạng thiểu sản thất phải tiếp tục tiến triển. Thất phải phát triển kém so với tuổi thai, không có dòng máu xuôi chiều qua van động mạch phổi, hở van ba lá nặng. Chức năng hai thất chưa suy giảm rõ và chưa ghi nhận thông nối bất thường giữa thất phải và động mạch vành. Những diễn biến này cho thấy cơ hội can thiệp đang ngày càng thu hẹp, “cửa sổ vàng” không cho phép chờ đợi thêm.

Ngày 25/8/2026, Bệnh viện Từ Dũ tổ chức hội chẩn khẩn với Bệnh viện Nhi Đồng 1. Điểm đặc biệt của trường hợp này là thai mới 26 tuần 1 ngày, trở thành thai nhi có tuổi thai nhỏ nhất trong 15 trường hợp được ê-kíp Thành phố Hồ Chí Minh thực hiện nong van tim bào thai xuyên tử cung cho đến nay. 

Tuổi thai nhỏ đồng nghĩa với kích thước tim thai rất nhỏ; đặc biệt, trong trường hợp này, buồng thất phải và buồng thoát thất phải đã kém phát triển. Trong khi đó, tình trạng thiểu sản thất phải vẫn tiếp tục tiến triển. Nếu trì hoãn thêm, buồng thất phải có thể trở nên quá nhỏ, khiến việc đưa kim và hệ thống dụng cụ vào đúng vị trí để nong van không còn khả thi. Nói cách khác, “cửa sổ vàng” để can thiệp đang thu hẹp từng ngày.

Hồ sơ và các dữ liệu chẩn đoán hình ảnh của thai nhi cũng được gửi tham vấn các chuyên gia quốc tế tại Áo và Ý. Các chuyên gia cùng thống nhất với ê-kíp Thành phố rằng trường hợp này cần được giải quyết sớm vì điều kiện giải phẫu không cho phép kéo dài thời gian chờ đợi. 

Sau khi cân nhắc kỹ lợi ích và nguy cơ, đồng thời tư vấn đầy đủ cho gia đình, hội chẩn thống nhất chỉ định nong van động mạch phổi bào thai khẩn cấp, với mục tiêu tái lập dòng máu từ thất phải lên động mạch phổi, ngăn chặn hoặc làm chậm quá trình thiểu sản thất phải và tạo điều kiện để thất phải tiếp tục phát triển trong phần còn lại của thai kỳ.

Để chuẩn bị cho thủ thuật, Bệnh viện Từ Dũ và Bệnh viện Nhi Đồng 1 huy động 5 ê-kíp chuyên môn, gồm can thiệp bào thai sản khoa, thông tim can thiệp, sơ sinh, gây mê hồi sức và phẫu thuật sản khoa. Lúc 8 giờ 15 phút ngày 26/8/2026, ca can thiệp bắt đầu. Thai phụ được gây mê nội khí quản. Thai nhi được gây mê, giãn cơ và được ê-kíp sản khoa xoay về tư thế thuận lợi nhất cho đường tiếp cận tim.

Toàn bộ quá trình được thực hiện dưới hướng dẫn liên tục của siêu âm. Một kim kích thước 18G được đưa qua thành bụng, thành tử cung, xuyên qua thành ngực thai nhi để tiếp cận chính xác buồng thoát thất phải - một cấu trúc có kích thước rất nhỏ ở thai nhi 26 tuần tuổi. 

Qua nòng kim, ê-kíp thông tim đưa hệ thống dây dẫn và bóng nong vào tim thai. Dây dẫn được đưa xuyên qua vị trí van động mạch phổi bị bít kín và tiến vào động mạch phổi. Sau khi xác định bóng nằm đúng vị trí van, các bác sĩ tiến hành nong van. Ngay sau nong, siêu âm ghi nhận dòng máu từ thất phải qua van động mạch phổi lên động mạch phổi đã được tái lập và cải thiện rõ. Đây chính là mục tiêu quan trọng nhất của cuộc can thiệp.

Tuy nhiên, trong quá trình rút hệ thống dụng cụ, ê-kíp ghi nhận thai nhi xuất hiện tràn dịch màng ngoài tim gây chèn ép tim. Tình huống được phát hiện ngay trên siêu âm và xử trí tức thì. Các bác sĩ tiến hành chọc hút khoảng 3 ml máu trong khoang màng ngoài tim để giải áp.

Sau xử trí, nhịp tim thai nhanh chóng ổn định ở mức 159 lần/phút, cơ tim co bóp tốt. Đến 10 giờ 25 phút, sau hơn 2 giờ phối hợp liên tục giữa các ê-kíp, ca can thiệp kết thúc thành công. Siêu âm sau thủ thuật tiếp tục ghi nhận dòng máu từ thất phải qua van động mạch phổi được duy trì tốt. 

Đến 13 giờ 30 phút cùng ngày, khoảng 4 giờ sau can thiệp, tình trạng thai phụ ổn định, không đau bụng, không xuất hiện cơn gò, không ra huyết âm đạo. Siêu âm kiểm tra ghi nhận nhịp tim thai 159 lần/phút, chức năng co bóp cơ tim tốt và đặc biệt dòng máu từ thất phải qua van động mạch phổi tiếp tục được duy trì.

Thai kỳ sẽ tiếp tục được Bệnh viện Từ Dũ và Bệnh viện Nhi Đồng 1 phối hợp quản lý chặt chẽ. Các bác sĩ sẽ theo dõi diễn tiến của dòng máu qua van động mạch phổi, kích thước và chức năng thất phải cũng như sự phát triển toàn diện của thai nhi trong những tuần tiếp theo. 

Ý nghĩa của nong van động mạch phổi bào thai không đơn thuần là tạo một lỗ mở qua van bị bít kín. Mục tiêu xa hơn là thay đổi diễn tiến tự nhiên của bệnh ngay từ trong bào thai. Khi dòng máu từ thất phải lên động mạch phổi được tái lập sớm, thất phải có thêm điều kiện để tiếp tục phát triển trong những tuần còn lại của thai kỳ. Qua đó, trẻ có thể có thêm cơ hội hướng đến một hệ tuần hoàn hai thất sau khi chào đời.

Phối hợp nhịp nhàng của hai bệnh viện chuyên khoa đầu ngành Sản và Nhi Thành phố Hồ chính Minh

Cũng theo Sở Y tế Thành phố Hồ Chí Minh, ca can thiệp thứ 15, với tuổi thai nhỏ nhất từ trước đến nay của ê-kíp, tiếp tục đánh dấu một bước tiến của y học bào thai Thành phố: chủ động can thiệp ngay từ trong bụng mẹ khi “cửa sổ vàng” còn mở, không chỉ nhằm xử lý một tổn thương tim bẩm sinh nặng mà quan trọng hơn là tạo thêm cơ hội để trái tim thai nhi tiếp tục phát triển theo hướng thuận lợi trước khi trẻ chào đời.

Đây là một can thiệp đặc biệt phức tạp, thành công nhờ sự phối hợp nhịp nhàng của hai bệnh viện chuyên khoa đầu ngành Sản và Nhi, với năng lực chuyên sâu của hai Trung tâm Xuất sắc: Trung tâm Can thiệp bào thai của Bệnh viện Từ Dũ và Trung tâm Can thiệp tim mạch trẻ em của Bệnh viện Nhi Đồng 1.

Hai trung tâm xuất sắc, hai chuyên ngành khác nhau nhưng cùng phối hợp can thiệp trên một người bệnh - ngay từ khi người bệnh còn là một thai nhi. Sự kết hợp này mở ra khả năng giải quyết những bệnh lý phức tạp mà nếu từng chuyên khoa hoạt động riêng lẻ sẽ rất khó thực hiện, đồng thời cho thấy hướng phát triển tất yếu của y tế chuyên sâu Thành phố không chỉ xây dựng từng trung tâm xuất sắc riêng lẻ, mà còn kết nối các trung tâm xuất sắc để cùng chinh phục những kỹ thuật y khoa đỉnh cao.

Thanh Dũng