Tạo lập khuôn khổ pháp lý ổn định, đột phá và khả thi thúc đẩy phát triển đô thị đặc biệt

Quang cảnh Phiên họp. Ảnh: VPQH

Phân quyền triệt để gắn với cơ chế giám sát, kiểm tra

Sáng 28/7, tiếp tục chương trình Phiên họp thứ 4, Ủy ban Thường vụ Quốc hội (UBTVQH) đã cho ý kiến về Dự án Luật Phát triển đô thị.

Trình bày Tờ trình Dự án Luật, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, Dự án Luật Phát triển đô thị được xây dựng nhằm tạo lập khuôn khổ pháp lý ổn định, đột phá và khả thi thúc đẩy phát triển TP. Hồ Chí Minh, đô thị đặc biệt, thành phố khác và khu kinh tế đặc biệt. Mục tiêu trọng tâm là tháo gỡ điểm nghẽn về thể chế, hạ tầng, nguồn lực và tổ chức thực hiện; tăng cường phân cấp, phân quyền để thúc đẩy phát triển nhanh, bền vững.

Dự thảo Luật gồm 5 chương, 68 điều, tập trung vào hai nhóm nội dung chủ yếu. Đó là, phân quyền triệt để, toàn diện cho đô thị đặc biệt, nhất là phân quyền ban hành văn bản quy phạm pháp luật, gắn với cơ chế giám sát, kiểm tra, trách nhiệm giải trình.

Đồng thời, thiết lập hệ thống cơ chế, chính sách thúc đẩy phát triển đô thị đặc biệt về tổ chức chính quyền đô thị, chế độ công vụ, ban hành văn bản quy phạm pháp luật, quy hoạch, xây dựng, phát triển đô thị, trật tự an toàn đô thị, kinh tế, văn hóa, xã hội, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, nguồn lực phát triển, liên kết vùng và phát triển kinh tế biển…

Trong đó, Dự thảo Luật trao thẩm quyền rộng hơn cho đô thị đặc biệt trong xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật để quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành và xử lý các vấn đề đặc thù phát sinh từ thực tiễn.

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng trình bày Tờ trình Dự án Luật. Ảnh: VPQH

Chú trọng cải cách thủ tục hành chính thông qua cơ chế xã hội hóa hoạt động chuyên môn, nghiệp vụ hỗ trợ giải quyết thủ tục hành chính; cho phép điều chỉnh trình tự, thủ tục, thẩm quyền giải quyết thủ tục hành chính theo hướng đơn giản hóa, tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp, trong triển khai các dự án đầu tư, gắn với chuyển đổi số, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của chính quyền Thành phố.

Cùng với đó, tạo cơ sở pháp lý để phát triển các lĩnh vực then chốt phù hợp với điều kiện thực tiễn, yêu cầu phát triển và năng lực thực thi của Thành phố.

Cơ chế giám sát, thanh tra, kiểm tra và trách nhiệm giải trình được thiết kế để bảo đảm chính sách áp dụng đúng thẩm quyền, minh bạch, hiệu quả. Kiểm soát quyền lực được đặt song song với khuyến khích, bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung; đồng thời xử lý nghiêm tham nhũng, trục lợi, lạm dụng chính sách.

Bảo đảm không tạo ra khoảng trống pháp lý

Thẩm tra sơ bộ Dự án Luật, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu nêu rõ, Thường trực Ủy ban tán thành sự cần thiết ban hành Luật nhằm kịp thời thể chế hóa chủ trương của Đảng và tạo lập khuôn khổ pháp lý ổn định, thống nhất để thúc đẩy phát triển các đô thị lớn, đẩy mạnh phân quyền, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản trị đô thị.

Các đại biểu tham dự Phiên họp. Ảnh: VPQH

Cơ quan thẩm tra đề nghị Chính phủ sớm thống nhất về phạm vi và đối tượng điều chỉnh cũng như các nội dung cụ thể của Dự thảo Luật; nghiên cứu làm rõ trọng tâm của Luật là cơ chế, chính sách phát triển TP. Hồ Chí Minh và các đô thị đặc biệt; phân định rõ phạm vi áp dụng đối với các thành phố khác và khu kinh tế đặc biệt phù hợp với chủ trương của cấp có thẩm quyền.

Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cũng cơ bản tán thành việc Quốc hội phân quyền trực tiếp cho TP. Hồ Chí Minh và các đô thị đặc biệt, giao Chính phủ quyết định phạm vi áp dụng đối với các thành phố còn lại và khu kinh tế đặc biệt.

Để đảm bảo tính khả thi, Cơ quan thẩm tra đề nghị bổ sung các nguyên tắc làm căn cứ để Chính phủ quy định việc áp dụng cơ chế, chính sách thúc đẩy phát triển đô thị đặc biệt cho các thành phố chưa được công nhận là đô thị đặc biệt; quán triệt nguyên tắc trao quyền đi đôi với kiểm soát quyền lực, mỗi thẩm quyền được giao phải có cơ chế theo dõi, báo cáo, kiểm tra, giám sát và giải trình tương ứng…

Qua cho ý kiến tại Phiên họp, UBTVQH cơ bản tán thành với các nội dung của Dự thảo Luật; đề nghị Chính phủ và các cơ quan liên quan tiếp thu đầy đủ các ý kiến tại Phiên họp và có giải trình rõ ràng, tiếp thu ý kiến của cơ quan thẩm tra để hoàn chỉnh Dự thảo Luật. Dự án Luật đủ điều kiện trình Quốc hội xem xét tại Kỳ họp không thường lệ thứ nhất.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định đề nghị, cần tiếp tục quán triệt đầy đủ các nghị quyết, kết luận của Đảng để kịp thời thể chế hóa đầy đủ các chủ trương, định hướng mới phù hợp với phạm vi điều chỉnh của Dự thảo Luật, bảo đảm Luật Phát triển đô thị khi được Quốc hội thông qua có tầm nhìn chiến lược, ổn định, lâu dài, đáp ứng yêu cầu phát triển các đô thị đặc biệt, các thành phố khác tuy chưa là đô thị đặc biệt nhưng được hưởng một số chính sách của Luật.

Tiếp tục chỉnh lý, hoàn thiện nội dung về mô hình phân quyền trong Dự thảo Luật theo nguyên tắc phân quyền mạnh hơn, triệt để hơn để "địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm" nhưng phải đi đôi với kiểm soát quyền lực, bảo đảm sự thống nhất của nền hành chính quốc gia và nguyên tắc thực hiện quyền lực nhà nước đã được Hiến pháp quy định.

Phó Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh, cần tiếp tục đánh giá kỹ mối quan hệ giữa Dự thảo Luật với các nghị quyết đang có hiệu lực của Quốc hội quy định về các cơ chế, chính sách đặc thù cho TP. Hồ Chí Minh; nghiên cứu phương án xử lý đối với từng nghị quyết, từng nhóm cơ chế, chính sách theo hướng xác định rõ nội dung nào được luật hóa, nội dung nào tiếp tục thực hiện, nội dung nào hết hiệu lực hoặc bị thay thế; bảo đảm không tạo ra khoảng trống pháp lý nhưng không tồn tại đồng thời nhiều văn bản điều chỉnh về cùng một vấn đề.

Đồng thời, thiết kế điều khoản áp dụng bảo đảm rõ ràng, khả thi, xử lý được các vấn đề xung đột pháp luật khi áp dụng luật; không cản trở việc thực hiện các điều khoản, các quy định, các cơ chế, chính sách đặc thù, vượt trội.

N. HỒNG