Tân đồng Đỗ Lê Hải Băng với khát vọng gìn giữ nét đẹp tín ngưỡng thờ Mẫu

Năm 2016, thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt đã được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại, khẳng định sức sống bền bỉ của một di sản mang đậm bản sắc Việt.

Trong dòng chảy gìn giữ và tiếp nối di sản ấy, sự xuất hiện của những gương mặt trẻ quan tâm, tìm hiểu và thực hành tín ngưỡng truyền thống đang cho thấy một tín hiệu đáng mừng. Tân đồng trẻ Đỗ Lê Hải Băng, học sinh lớp 9A2 Trường THCS Dịch Vọng (Cầu Giấy, Hà Nội), là một trong những trường hợp như vậy. Dù mới 15 tuổi, Hải Băng đã có khoảng hai năm tìm hiểu và gắn bó với các nghi lễ trong tín ngưỡng thờ Mẫu.

Theo chia sẻ của Hải Băng, cô có căn duyên sâu dày với Phật thánh bản thân nhận ra dấu hiệu bất thường về tâm linh và nhân duyên đưa đẩy tới việc hầu đồng bắt đầu từ sự tò mò và yêu thích đối với những làn điệu chầu văn, những điệu múa uyển chuyển và trang phục truyền thống rực rỡ trong các giá hầu. Qua quá trình tìm hiểu, em dần nhận ra rằng phía sau những nghi lễ ấy là cả một kho tàng văn hóa dân gian giàu giá trị lịch sử và nghệ thuật.

“Hầu đồng không chỉ là nghi lễ tâm linh mà còn là một không gian nghệ thuật đặc biệt, nơi các thanh đồng, cung văn và những người tham dự cùng tái hiện các hình tượng nhân vật lịch sử – huyền thoại gắn với truyền thống dân tộc. Với tân đồng Hải Băng thì 3 năm thử lính, 9 năm thử đồng là nền móng vững chãi nhất – bước đầu tiên quan trọng nhất đối với một đồng nhân như Băng”, Hải Băng chia sẻ. Chính nhận thức ấy đã khiến em thêm trân trọng những giá trị văn hóa của cha ông và mong muốn góp phần lan tỏa sự hiểu biết đúng đắn về tín ngưỡng thờ Mẫu trong giới trẻ.

Tuy nhiên, hành trình đến với lĩnh vực văn hóa tâm linh này không phải lúc nào cũng thuận lợi. Theo Hải Băng, ban đầu gia đình cũng có những băn khoăn khi em còn nhỏ tuổi. Nhưng với sự kiên trì học tập, tìm hiểu nghiêm túc và giữ cân bằng giữa việc học văn hóa và niềm yêu thích nghiên cứu tín ngưỡng dân gian, em dần nhận được sự đồng thuận từ gia đình. Đặc biệt khi Đỗ Lê Hải Băng đạt giải Quán quân tại cuộc thi Hoa hậu đại sứ Văn hóa Du lịch nhí 2024 thì tình yêu về văn hóa tín ngưỡng của dân tộc càng chảy tràn trong em.

Là người trực tiếp hướng dẫn Hải Băng, đồng thầy Vũ Thị Dung (Hà Đông, Hà Nội) cho biết cô học trò nhỏ luôn thể hiện sự ham học hỏi và thái độ nghiêm túc khi tìm hiểu về các giá trị văn hóa truyền thống. “Điều đáng quý ở Hải Băng là sự say mê khám phá văn hóa dân tộc. Khi người trẻ tiếp cận di sản bằng tinh thần trân trọng và hiểu biết, đó chính là cách để di sản tiếp tục được gìn giữ và lan tỏa”, chị Vũ Dung chia sẻ.

Đối với tân đồng Hải Băng, việc tham gia tìm hiểu và thực hành nghi thức hầu đồng không làm xao nhãng nhiệm vụ học tập. Em cho biết bản thân luôn xác định việc học là ưu tiên hàng đầu, đồng thời coi việc tìm hiểu tín ngưỡng thờ Mẫu như một cách để hiểu thêm về lịch sử, truyền thống và bản sắc văn hóa dân tộc.

Điều em mong muốn nhất là ngày càng có nhiều bạn trẻ nhìn nhận đúng về tín ngưỡng dân gian – không phải như một điều mê tín, mà như một di sản văn hóa đặc sắc cần được nghiên cứu, gìn giữ và phát huy. Bởi trong từng làn điệu chầu văn, từng nghi lễ hầu đồng vẫn còn đó những lớp trầm tích văn hóa, phản ánh khát vọng hướng thiện, lòng tôn kính thiên nhiên và đạo lý “uống nước nhớ nguồn” của người Việt.

Sự xuất hiện của những gương mặt trẻ như tân đồng Đỗ Lê Hải Băng cho thấy tín ngưỡng thờ Mẫu vẫn đang tiếp tục được truyền nối qua các thế hệ. Khi di sản được tiếp cận bằng tinh thần hiểu biết và trách nhiệm, những giá trị văn hóa lâu đời ấy sẽ tiếp tục sống động trong đời sống đương đại.

Dạ Thảo