Tấm lòng sắt son của người dân Nam Bộ với Bác Hồ

Ngược dòng lịch sử

Đền thờ Bác Hồ nằm trên địa bàn phường Long Đức. Công trình có ý nghĩa vô cùng to lớn, tình cảm thiêng liêng của người dân Nam bộ dành cho Bác Hồ. Đây là một biểu tượng của sức mạnh đại đoàn kết, tinh thần đấu tranh anh dũng, kiên cường của quân và dân ta, một “địa chỉ đỏ” giáo dục truyền thống yêu nước.

Đồng chí Trần Văn Lâu, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy Vĩnh Long dâng hương Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Đền thờ.

Đồng chí Dương Hoàng Sum, Giám đốc Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch Vĩnh Long trao giải Nhất Hội thi giới thiệu mô hình “Học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh” năm 2026. Ảnh CTTĐT tỉnh Vĩnh Long.

Các em học sinh tham quan, tìm hiểu quá trình xây dựng, chiến đấu bảo vệ Đền thờ tại Nhà trưng bày.

Trong kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, Long Đức là vùng đất thép được bao bọc bởi 3 con sông Long Bình, Ba Trường, Cổ Chiên ở hướng Đông, Tây và Bắc – theo cách nhìn của các nhà quân sự là địa bàn “một bề giặc lấn, ba bề sông ngăn”.

Sa bàn vị trí Đền thờ Bác Hồ vào năm 1971.

Sau ngày Bác Hồ qua đời, trong niềm kính yêu và tiếc thương vô hạn, Thị ủy Trà Vinh đã bàn kế hoạch cùng quân dân Long Đức quyết định dựng Đền thờ Bác Hồ.

Vị trí chọn dựng Đền thờ là giồng cát cao, có lũy tre bao bọc tại ấp Vĩnh Hội - khu vực tranh chấp giữa ta và địch.

Đồng chí Trần Văn Khuyên, người trực tiếp chỉ đạo xây dựng Đền thờ Bác Hồ vào năm 1971. Ảnh tư liệu.

Ngày 10/3/1970, ngôi Đền được khởi công trên nền diện tích 16m2. Toàn bộ công việc đều được thực hiện vào ban đêm. Tổ bảo vệ do đồng chí Phan Văn Tiềm (Mười Tiềm) làm Tổ trưởng luôn theo dõi, đề phòng máy bay của địch. Công việc tiến hành chưa được bao lâu thì địch mở cuộc càn quét.

Mô hình Đền thờ Bác Hồ được xây dựng vào năm 1971.

Đến ngày 30 Tết Nguyên đán Tân Hợi (26/1/1971), ngôi đền được dựng lên trong vòng tay kết chặt của những người yêu nước. Họa sĩ Phong Ba (Liêu Tử Phong) đã vẽ bức chân dung Bác Hồ với tất cả tấm lòng thành và được người dân đón nhận trong niềm thành kính. Bức chân dung Bác thật uy nghiêm, cương nghị nhưng vô cùng đôn hậu.

Từ khắp nơi, nhiều đoàn người từ cụ già đến các em thiếu nhi, chức sắc tôn giáo, đồng bào Kinh, Hoa, Khmer, người có đạo, người không theo đạo, từ vùng giải phóng, vùng tranh chấp hay vùng bình định đã tề tựu thắp nén nhang tưởng nhớ Người.

Lá cờ Mặt trận Dân tộc Giải phóng giải phóng miền Nam tung bay trong ngày khánh thành.

Phái đoàn Cơ quan Dân Chính Đảng thị xã Trà Vinh mặc niệm tưởng nhớ Bác Hồ trong Lễ khánh thành Đền thờ vào năm 1971. Ảnh tư liệu.

Lực lượng vũ trang viếng Đền thờ Bác Hồ vào năm 1971. Ảnh tư liệu.

Đồng bào Khmer dự lễ truy điệu Bác Hồ trong vùng giải phóng vào năm 1971. Ảnh tư liệu.

Lưu bút tại Đền thờ Bác Hồ vào năm 1991, Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã viết: “Đền thờ Bác Hồ, biểu tượng bất diệt, tấm lòng sắt son của nhân dân Nam bộ đối với Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại”.

Sau khi Đền thờ Bác Hồ được dựng lên, khí thế cách mạng dâng cao. Địch mở nhiều cuộc càn quét đánh phá nhưng đều bị sức mạnh quần chúng và lực lượng du kích đánh bật ra.

Ngày 10/3/1971, địch mở cuộc càn quét quy mô vào Vĩnh Hội, cho một toán quân vào đốt ngôi đền. Quân dân Long Đức vượt mọi trở ngại, vừa đánh địch vừa dựng lại ngôi đền. Ngày 29 Tết (đúng ngày Kỷ niệm 42 năm thành lập Đảng, 3/2/1972), Đền thờ Bác Hồ hoàn thành trong niềm hân hoan của cán bộ, chiến sĩ và quân dân.

Bình hoa được nhân dân Long Đức sử dụng cắm hoa trên Bàn thờ Bác Hồ trong những ngày đầu tiên khánh thành Đền thờ vào năm 1971; Bộ cọ được họa sĩ Phong Ba (Liêu Tử Phong) sử dụng để vẽ chân dung Bác Hồ; Radio được người dân sử dụng để nghe tin Bác Hồ qua đời vào năm 1969.

Chân dung những người dân tiêu biểu có công xây dựng và bảo vệ Đền thờ Bác Hồ.

Cách đây ba năm, trong chuyến công tác tại phường Long Đức, phóng viên có dịp tiếp xúc với nhân chứng lịch sử, ông Mười Tiềm (đã mất vào tháng 10/2023, do đột quỵ), người đã tham gia bảo vệ Đền thờ Bác Hồ từ năm 1970 đến năm 1997.

Qua lời kể của ông Mười Tiềm và tài liệu lưu trữ, ngày 3/10/1972, địch cho máy bay đến hòng hủy diệt ngôi đền. Tổ bảo vệ do ông Mười Tiềm làm tổ trưởng đã kịp thời dập tắt ngọn lửa.

Ông Mười Tiềm, nhân chứng lịch sử (đứng giữa) kể lại quá trình bảo vệ và dựng Đền thờ. Ảnh chụp tháng 4/2023.

Việc bảo vệ Đền thờ được Thị ủy Trà Vinh, Chi bộ xã Long Đức chỉ đạo chu đáo. Đại đội C.67 và quân dân Long Đức bám đất, bám chiến hào, bảo vệ ngôi đền. Quân và dân Trà Vinh đã bẻ gãy hàng trăm trận càn quét, loại khỏi vòng chiến đấu hơn 500 tên địch. Đền thờ Bác vẫn đứng vững, hiên ngang cùng với những người con vùng đất thép.

Tình cảm thiêng liêng, tấm lòng sắt son

Năm 1989, Đền thờ Bác Hồ được công nhận là Di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia đầu tiên của tỉnh Trà Vinh. Qua nhiều lần tôn tạo, khuôn viên Đền thờ được mở rộng hơn 4,5 hecta.

Đền thờ được bao bọc bởi ngôi nhà có biểu tượng đóa sen.

Năm 1989, Đền thờ Bác Hồ được công nhận là Di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia.

Khuôn viên đền thờ được phủ xanh với hàng trăm giống cây mang giá trị lịch sử, văn hóa do lãnh đạo Trung ương và địa phương cùng người dân trồng, tạo ra hệ sinh thái thực vật phong phú, đa dạng. Khuôn viên ao cá, phiên bản Nhà sàn Bác Hồ với tỷ lệ 97% được tạo dựng, in đậm trong ký ức những ai đặt chân đến thăm, viếng.

Phiên bản Nhà sàn Bác Hồ với tỷ lệ 97% bên trong khuôn viên di tích.

Trong chuyến công tác, viếng Đền thờ vào tháng 7/2024, Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch nước Tô Lâm (nay là Tổng Bí thư, Chủ tịch nước) đã viết: “Đền thờ Bác Hồ tại tỉnh Trà Vinh không chỉ thể hiện tình cảm thiêng liêng, tấm lòng sắt son của nhân dân Nam bộ nói chung, người dân Trà Vinh nói riêng đối với vị Lãnh tụ vô vàn kính yêu của dân tộc, mà còn là biểu tượng của sức mạnh Đại đoàn kết, đấu tranh anh dũng, kiên cường của quân và dân ta”.

Hằng năm, nơi đây đón hơn 100.000 lượt khách tham quan. Lễ giỗ Bác Hồ, cấp ủy, chính quyền cùng các tầng lớp nhân dân đều quy tụ về Đền thờ dâng hoa, dâng hương, viếng Bác.

Khuôn viên di tích Đền thờ Bác Hồ xanh mát, rợp bóng cây.

Dẫn hai con cùng tham quan, viếng Đền thờ Bác Hồ, chị Lê Thị Diễm Chinh (ngụ phường Hưng Phú, TP Cần Thơ) bày tỏ sự kính phục: "Các cháu được tìm hiểu về lịch sử, càng thêm yêu quý vùng đất này".

Một số hiện vật được trưng bày trong khuôn viên di tích.

Vào lễ, tết và dịp công tác, các Đoàn lãnh đạo Đảng, Nhà nước, lực lượng vũ trang cán bộ, công nhân viên chức, học sinh, sinh viên từ các tỉnh, thành đều tổ chức về nguồn, đến tham quan, viếng đền thờ, đặc biệt là các đoàn cựu chiến binh thuộc các tỉnh, thành Tây Nam bộ và Đông Nam bộ.

Khách tham quan tìm hiểu sâu sắc hơn về cuộc đời, sự nghiệp đấu tranh cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh và quá trình xây dựng, chiến đấu bảo vệ Đền thờ.

Văn Vĩnh