Tại sao phụ nữ tiền mãn kinh dễ bị phù chân?

Hiện tại chưa có số liệu thống kê riêng biệt, chính xác về tỷ lệ phụ nữ tiền mãn kinh (TMK) bị phù chân (phù ngoại vi), bởi vấn đề này được xem là một triệu chứng lâm sàng thứ phát thay vì một bệnh lý độc lập nào đó. Tuy nhiên, dựa trên các nghiên cứu về triệu chứng giữ nước (phù nề) và suy giãn tĩnh mạch chân ở nhóm tuổi này, tỷ lệ có thể dao động từ 20% đến hơn 30% trên toàn cầu, trong đó có Việt Nam. Phù chân ở phụ nữ TMK gây khá nhiều rắc rối trong cuộc sống của họ, vì vậy, phụ nữ ở tuổi này nên biết để phòng ngừa.

Nguyên nhân phù chân ở phụ nữ tiền mãn kinh

Phù chân là tình trạng chất lỏng tích tụ trong các mô dưới da ở vùng cẳng chân, mắt cá chân và mu bàn chân khiến các vùng này bị sưng to và phồng lên gây rất khó chịu cho người phụ nữ TMK.

Phụ nữ TMK hay bị phù chân chủ yếu do suy giảm nội tiết tố nữ(Estrogen và Progesterone). Sự mất cân bằng này làm thay đổi cơ chế giữ nước của cơ thể, làm suy yếu thành mạch máu, từ đó gây ứ dịch ở các mô mềm vùng thấp như bàn chân và mắt cá chân. Bởi vì Estrogen khi bị suy giảm sẽ làm rối loạn khả năng điều chỉnh chất lỏng của cơ thể phụ nữ, dẫn đến tích nước.

Sự biến động của Progesterone cũng góp phần làm giữ nước nhiều hơn trong các mô. Lưu ý rằng Estrogen vốn có vai trò bảo vệ hệ tuần hoàn và duy trì độ đàn hồi của thành mạch. Khi hormone này giảm, các van tĩnh mạch ở chân dễ bị suy yếugây suy giảm tĩnh mạch khiến máu khó lưu thông ngược về tim, bị dồn ứ và gây phù.

Tình trạng tăng cân làm tăng áp lực cơ học đè nặng lên đôi chân, gây cản trở tuần hoàn máu gây phù chân.

Bên cạnh đó do phụ nữ TMK thường bị tăng cân gây áp lực lên xương khớp, ởgiai đoạn này phụ nữ TMK có tốc độ chuyển hóa chậm lại, mỡ dễ tích tụ, vì vậy tình trạng tăng cân làm tăng áp lực cơ học đè nặng lên đôi chân, gây cản trở tuần hoàn máu gây phù chân.

Ngoài ra, ở độ tuổi này phụ nữ TMK thường ít vận động hơn, ngồi hoặc đứng lâu một chỗ nhiều hơn do công việc nội trợ (làm đầu bếp) khiến dịch ứ trệ ở chi dưới khó lưu thông gây phù

Biểu hiện phù chân

Trước hết là người phụ nữ cảm thấy khó chịu, nặng nề ở chân, đi giày hoặc dép chật hơn bình thường, có thể kèm theo đau nhức rất khó chịu.

Đồng thời nhìn vào vùng da cẳng chân, bàn chân thấy căng bóng, nhạt màu, các nếp nhăn trên da ở mu bàn chân mờ đi và da vùng cẳng chân, mu bàn chân bị phù, căng bóng…

Nếu dùng ngón tay ấn nhẹ lên mu bàn chân sẽ thấy vùng da đó bị lõm xuống trong khoảng vài ba giây đồng hồ.

Phụ nữ tiền mãn kinh nên lưu ý gì?

Khi phụ nữ TMK thấy phù chân hãy bình tĩnh nhìn nhận xem mình có ngồi hoặc đứng quá lâu không, nhất là khi thời tiết nóng bức gây giãn tĩnh mạch, trong đó có tĩnh mạch chân hoặc đang mang bầu vào những tháng cuối thai kỳ. Đồng thời tự xem xét lại sức khỏe của bản thân có từng mắc bệnh tim mạch & tuần hoàn không (suy tim hay mắc bệnh suy giãn tĩnh mạch chi dưới…) làm cho khả năng đưa máu về tim kém khiến máu ứ đọng ở chân hoặc có bị viêm tắc tĩnh mạch không, bởi vì nếu mắc căn bệnh này cục máu đông sẽ cản trở lưu thông máu gây phù chân.

Phụ nữ TMK khi bị phù chân, ngoài việc tự kiểm tra xem bản thân mình có rơi vào tình cảnh như vừa nêu ở phần trên không, nếu thấy cần thiết nên đi khám bệnh để được xác định một cách chắc chắn. Phụ nữ TMK khi đã biết phù do hiện tượng sinh lý, để giảm thiểu tình trạng này nên hạn chế ăn mặn (chế độ ăn bình thường), tăng cường bổ sung thực phẩm giàu magie và kali. Hàng ngày nên xoa bóp chân nhẹ nhàng và rất nên tập thể dục buổi sáng đều đặn để kích thích sự lưu thông máu.

TTUT.PGS.TS.BSCKII Bùi Khắc Hậu