Tại sao khó ngăn chặn hiểm họa trên mạng xã hội cho trẻ em?

Nguy hại với trẻ em

John Doe khoảng 13 tuổi khi bị những kẻ buôn bán tình dục lừa đảo, tống tiền và đe dọa trên Snapchat để chụp ảnh và quay video khỏa thân. Hai năm sau, cậu biết được từ bạn bè cùng lớp rằng những hình ảnh của mình đang bị chia sẻ như tài liệu lạm dụng tình dục trẻ em trên Twitter.

An toàn trực tuyến cho trẻ em rất quan trọng nhưng các chuyên gia vẫn chưa thống nhất về giải pháp hiệu quả. (Ảnh: CNET)

Nền tảng mạng xã hội này, sau đó đổi tên thành X, ban đầu bác bỏ báo cáo của gia đình, trả lời: "Chúng tôi đã xem xét nội dung và không tìm thấy vi phạm chính sách của mình, vì vậy sẽ không có hành động nào được thực hiện vào thời điểm này."

Gia đình của John Doe đã nhiều lần báo cáo với Twitter, sở cảnh sát địa phương và cuối cùng là Bộ An ninh Nội địa Hoa Kỳ trước khi Twitter xóa bỏ nội dung khiêu dâm.

Trong thời gian phát trực tuyến, nội dung bất hợp pháp đã thu hút hơn 167.000 lượt xem trên Twitter, và John Doe đã phải trải qua "sự quấy rối, bắt nạt tàn bạo và có ý định tự tử", theo đơn kiện ban đầu của gia đình trong vụ kiện năm 2021 chống lại Twitter.

Việc tạo ra và phát tán tài liệu lạm dụng tình dục trẻ em, gọi là CSAM, là một trong những mối nguy hiểm cực độ mà trẻ em và thanh thiếu niên phải đối mặt khi sử dụng Internet.

Các nhà nghiên cứu đã phát hiện ra rằng thanh thiếu niên dành thời gian lướt xem nội dung được chọn lọc và chỉnh sửa có thể phát triển hình ảnh cơ thể không thực tế và rối loạn ăn uống. Những người khác có thể tìm đến tự tử và tự làm hại bản thân hoặc trở nên dễ bị tổn thương trước những kẻ săn mồi.

Ai phải chịu trách nhiệm?

Vấn đề nan giải là xác định ai có trách nhiệm và vai trò chính trong việc bảo vệ trẻ em: Các công ty truyền thông xã hội, Chính phủ, phụ huynh, nhà giáo dục - hay sự kết hợp của tất cả các yếu tố này?

Cốt lõi của cuộc tranh luận là: Internet cần phải an toàn cho người dùng nhỏ tuổi nhất. Nhưng không ai có thể thống nhất về cách thức cụ thể để biến điều đó thành hiện thực.

Vào ngày 24/3, bồi thẩm đoàn New Mexico đã phán quyết Meta phải chịu trách nhiệm vì đã đánh lừa người dùng về sự an toàn và cho phép bóc lột trẻ em trên nền tảng của mình, ra lệnh cho công ty phải trả 375 triệu USD cho tiểu bang.

Ngày hôm sau, bồi thẩm đoàn Los Angeles (Mỹ) đã phán quyết Google và Meta phải chịu trách nhiệm vì đã tạo ra các nền tảng gây nghiện có chủ đích nhằm thu hút người dùng trẻ tuổi, và yêu cầu hai công ty này phải bồi thường tổng cộng 3 triệu USD.

Những phán quyết mang tính bước ngoặt này đánh dấu một sự thay đổi đáng kể trong việc buộc các nền tảng mạng xã hội phải chịu trách nhiệm về việc lợi dụng và gây nguy hiểm cho người dùng trẻ tuổi.

Đại diện Meta đã nói với trang tin CNET trong mỗi trường hợp rằng họ không đồng ý với các phán quyết. Google cho biết họ dự định kháng cáo.

Các nền tảng mạng xã hội tạo ra hàng tỷ USD từ tài khoản của họ thông qua quảng cáo được cá nhân hóa cao và thương mại trong ứng dụng, cùng với việc thu thập và tổng hợp dữ liệu. Việc giữ chân người dùng là lợi ích của họ.

Úc là một trong những quốc gia đã thực hiện lệnh cấm sử dụng mạng xã hội đối với thanh thiếu niên dưới 16 tuổi. (Ảnh: STR/Getty Images)

Ngoài Hoa Kỳ, các quốc gia khác đã áp dụng các biện pháp pháp lý nghiêm ngặt. Úc, Tây Ban Nha và Indonesia đều đã cấm một phần hoặc toàn bộ mạng xã hội đối với thanh thiếu niên.

Nhưng điều đó cũng đi kèm với rủi ro. Các nhà phê bình chỉ ra rằng chúng ta đã thấy các chế độ độc tài sử dụng việc truy cập Internet và cấm ứng dụng như một vũ khí để kiểm duyệt ngôn luận chỉ trích.

Năm 2020, Chính phủ Ai Cập đã chặn các trang web tin tức và làm gián đoạn dịch vụ Internet trong bối cảnh các cuộc biểu tình chống chính phủ.

Một số người khác lo ngại việc tước bỏ hoàn toàn quyền truy cập mạng xã hội của thanh thiếu niên. Internet, dù có nhiều thiếu sót, vẫn có giá trị đối với thanh thiếu niên, đặc biệt là trong việc giúp giảm sự cô lập xã hội cho các nhóm yếu thế.

"Lệnh cấm toàn diện mạng xã hội này sẽ tước đi của hàng chục triệu thanh thiếu niên ở Indonesia những kênh quan trọng để giao tiếp với người khác, tiếp cận thông tin, phát triển khả năng sáng tạo và thể hiện bản thân", Usman Hamid, Giám đốc điều hành của Tổ chức Ân xá Quốc tế tại Indonesia, cho biết vào thời điểm lệnh cấm có hiệu lực năm 2026.

Các công ty truyền thông xã hội như Meta đã phản đối các lệnh cấm quốc tế này.

Minh Hoàn (Theo Cnet)