Tái cơ cấu TTCK để đón dòng vốn ngoại sau nâng hạng

Tuy nhiên, để biến kỳ vọng dòng vốn thành động lực phát triển bền vững, TTCK Việt Nam cần đẩy mạnh tái cơ cấu toàn diện từ cấu trúc nhà đầu tư, chất lượng hàng hóa niêm yết đến hạ tầng vận hành và chuẩn mực minh bạch. Chỉ khi những yếu tố nền tảng này được củng cố, thị trường mới có thể hấp thụ hiệu quả dòng vốn quốc tế trong bối cảnh môi trường tài chính toàn cầu ngày càng cạnh tranh và biến động.

Để biến kỳ vọng dòng vốn thành động lực phát triển bền vững, TTCK Việt Nam cần đẩy mạnh tái cơ cấu toàn diện

Mở ra cơ hội thu hút dòng vốn quốc tế

Năm 2026 đánh dấu cột mốc 30 năm hình thành và phát triển của TTCK Việt Nam, đồng thời cũng là giai đoạn quan trọng trong tiến trình nâng hạng thị trường. Theo ông Nguyễn Đức Hoàn - Tổng giám đốc Công ty Chứng khoán ACB (ACBS), khả năng TTCK Việt Nam được nâng hạng trong kỳ xem xét của FTSE Russell là rất cao.

Việc này được kỳ vọng sẽ tạo ra bước chuyển quan trọng trong vị thế của TTCK Việt Nam trên bản đồ đầu tư quốc tế. Khi được nâng hạng từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi, Việt Nam có thể được đưa vào danh mục phân bổ của nhiều quỹ đầu tư toàn cầu, đặc biệt là các quỹ theo chỉ số thị trường mới nổi.

Theo kịch bản cơ sở trong báo cáo chiến lược của ACBS, VN-Index năm 2026 có thể đạt khoảng 2.040 điểm, phản ánh kỳ vọng tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp, môi trường lãi suất thuận lợi và tác động tích cực từ câu chuyện nâng hạng. Cùng với đó, theo các chuyên gia, quá trình “đón đầu” dòng vốn thường diễn ra từ trước thời điểm nâng hạng khi các quỹ đầu tư chủ động bắt đầu gia tăng tỷ trọng tại những thị trường có triển vọng nâng hạng.

Theo bà Nguyễn Thị Hằng Nga, CFA - Tổng giám đốc Công ty TNHH Quản lý Quỹ Đầu tư Chứng khoán Vietcombank (VCBF), dòng vốn ngoại có thể vận động theo 3 giai đoạn chính. Giai đoạn trước khi nâng hạng được công bố là thời điểm dòng vốn chủ động gia tăng do nhà đầu tư giao dịch dựa trên kỳ vọng thị trường. Thực tế, thị trường đã chứng kiến hiện tượng tương tự khi nhóm cổ phiếu chứng khoán tăng mạnh trong năm 2025, phản ánh dòng tiền đón đầu kỳ vọng nâng hạng.

Giai đoạn từ khi công bố nâng hạng đến khi nâng hạng chính thức có hiệu lực là thời điểm dòng vốn chủ động tiếp tục gia tăng, khi các quỹ đầu tư quốc tế tìm kiếm cơ hội tại các doanh nghiệp có nền tảng tăng trưởng tốt. Sau khi nâng hạng chính thức được thực hiện, dòng vốn thụ động từ các quỹ ETF tham chiếu theo chỉ số FTSE Emerging Markets có thể giải ngân với quy mô khoảng 0,5-1 tỷ USD.

Theo ước tính của ACBS, tổng dòng vốn liên quan đến câu chuyện nâng hạng trong trung hạn có thể đạt 3-5 tỷ USD, được giải ngân theo nhiều giai đoạn khác nhau thay vì tập trung trong một thời điểm. Phần dòng vốn lớn hơn có thể xuất hiện vào cuối năm 2026 hoặc đầu năm 2027 khi Việt Nam chính thức nằm trong danh mục phân bổ của nhiều quỹ đầu tư toàn cầu.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia, quy mô dòng vốn chỉ là một phần của câu chuyện. Điều quan trọng hơn là khả năng hấp thụ và duy trì dòng vốn quốc tế của thị trường.

Điều kiện để hấp thụ dòng vốn ngoại bền vững

Theo bà Nguyễn Thị Hằng Nga, TTCK Việt Nam hiện nay vẫn chủ yếu được dẫn dắt bởi nhà đầu tư cá nhân trong nước. Dòng vốn này thường mang tính ngắn hạn, chịu ảnh hưởng lớn từ tâm lý thị trường và sử dụng đòn bẩy tài chính, do đó có thể tạo ra những biến động mạnh.

Trong khi đó, nhà đầu tư nước ngoài hiện chỉ chiếm khoảng 9-10% giá trị giao dịch trên thị trường. Mặc dù trong những năm gần đây dòng tiền nội đã đóng vai trò chủ đạo, nhưng triển vọng nâng hạng cùng với bối cảnh lãi suất toàn cầu thay đổi có thể khiến dòng vốn ngoại quay trở lại mạnh mẽ hơn.

Ở khu vực nhà đầu tư tổ chức trong nước, dòng tiền hiện chủ yếu đến từ hoạt động tự doanh của các công ty chứng khoán và các ETF nội. Các quỹ mở cổ phiếu trong nước có quy mô khoảng 1,5 tỷ USD vào cuối năm 2025, dù quy mô này đã tăng khoảng ba lần trong ba năm qua.

Theo bà Nguyễn Thị Hằng Nga, nếu xu hướng phát triển của ngành quản lý quỹ tiếp tục được duy trì, dòng vốn qua các quỹ đầu tư có thể giúp cổ phiếu được giao dịch sát hơn với giá trị thực của doanh nghiệp, qua đó góp phần nâng cao tính ổn định của thị trường. Bà Nga cũng cho biết, nhà đầu tư tổ chức quốc tế thường đặt ra những yêu cầu cao về quản trị doanh nghiệp, minh bạch thông tin, quy mô vốn hóa, tỷ lệ free float, room ngoại và tiêu chuẩn ESG quốc tế. Điều này cho thấy thu hút dòng vốn quốc tế không chỉ là mở cửa thị trường mà còn đòi hỏi nâng cấp toàn diện chuẩn mực vận hành.

Một trong những điều kiện quan trọng để thu hút dòng vốn ngoại là nâng cao chất lượng hàng hóa niêm yết. Việc thúc đẩy IPO và niêm yết các doanh nghiệp lớn, đồng thời đẩy mạnh cổ phần hóa và giảm tỷ lệ sở hữu nhà nước tại doanh nghiệp niêm yết sẽ giúp tăng quy mô và chiều sâu của thị trường.

Bên cạnh đó, việc cải thiện hạ tầng giao dịch và thủ tục đầu tư cũng đóng vai trò quan trọng. Việc ban hành Thông tư 08/2026/ TT-BTC cho phép nhà đầu tư nước ngoài đặt lệnh thông qua môi giới nước ngoài mà không cần mở tài khoản tại công ty chứng khoán trong nước được xem là bước tiến trong việc tháo gỡ rào cản kỹ thuật.

Ở góc độ dài hạn, ngành quản lý quỹ được xem là trụ cột quan trọng trong việc hình thành dòng vốn đầu tư dài hạn, đặc biệt trong bối cảnh tỷ lệ tín dụng trên GDP của Việt Nam hiện ở mức gần 150%. Việc phát triển các quỹ đầu tư dài hạn như quỹ hưu trí, quỹ mở và ETF trong nước được kỳ vọng sẽ tạo ra lực đỡ ổn định cho thị trường.

Thực tế cho thấy các quỹ đầu tư chuyên nghiệp có thể đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao chất lượng dòng vốn. Khi dòng vốn được dẫn dắt bởi các tổ chức đầu tư chuyên nghiệp với chiến lược dài hạn, thị trường có điều kiện vận hành ổn định hơn và cổ phiếu được định giá sát hơn với giá trị thực của doanh nghiệp.

Trong bối cảnh tiến trình nâng hạng đang đến gần, cơ hội thu hút dòng vốn quốc tế của TTCK Việt Nam đang mở ra rõ rệt. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, việc tái cơ cấu thị trường theo hướng nâng cao chất lượng hàng hóa, tăng vai trò của nhà đầu tư tổ chức và hoàn thiện hạ tầng vận hành sẽ là yếu tố quyết định để chuyển hóa kỳ vọng dòng vốn tỷ USD thành động lực phát triển bền vững cho thị trường vốn Việt Nam trong giai đoạn mới.

Trần Hương