Risk-off: phép thử cho TTCK Việt Nam - một 'ngôi sao mới nổi' đã đạt mọi tiêu chí nâng hạng

Giá nguyên liệu tăng quá mạnh trong những ngày vừa qua

Tóm tắt khoảng biến động giá xăng dầu tại Việt Nam, so sánh giá trước kỳ điều chỉnh đầu tháng 3 với giá hiện tại ngày 9/3, đơn vị tính (VNĐ/L)

Tâm lý hoang mang với sốc giá leo thang bởi dự báo trong kỳ điều chỉnh tiếp theo, giá xăng có khả năng tăng thêm khoảng 7%, và dầu Diesel có thể tăng tầm 10%. Vài chục nghìn đồng cho một loại hàng hóa bản chất không phải là quá mắc với túi tiền người tiêu dùng, tuy nhiên giá xăng dầu là chi phí đầu vào cơ bản của nền kinh tế, vì nó ảnh hưởng trực tiếp đến vận tải, sản xuất, logistics và năng lượng nói chung.

Khi giá xăng dầu thay đổi, chi phí của nhiều ngành sẽ thay đổi theo, từ đó tác động đến giá hàng hóa và lạm phát. Hệ số truyền dẫn giá của mặt hàng xăng dầu đối với CPI thường dao động khoảng 0.3%-0.5% ứng với mỗi bước tăng +10%.

Hệ số này thường là cao hơn ở những nước đang phát triển như Việt Nam theo thứ tự từ giá dầu thế giới đến giá xăng dầu trong nước, sau đó truyền dẫn sang chi phí vận tải & năng lượng, từ đó làm thay đổi chi phí sản xuất cũng như chi phí phân phối hàng hóa dịch vụ, tất cả chi phí thay đổi rồi sẽ theo cách này hay cách khác chuyển vào giá hàng hóa bán cho người tiêu dùng cuối cùng, đủ lâu thì thấm vào nền kinh tế trên diện rộng và được ghi nhận vào thay đổi lạm phát (CPI) chính thức.

Ảnh minh họa

TTCK các nước trong khu vực giảm thốc bất ngờ, liên tục nhiều ngày

So sánh nhanh hai chỉ số KOSPI của TTCK Hàn Quốc và Nikkei 225 của Nhật trong 9 ngày đầu tháng 3/2026

Mức giảm này là rất mạnh nếu so với biến động giảm TTCK Mỹ hoặc khu vực Châu Âu trong cùng một khung thời gian so sánh. Cụ thể, chỉ số của Mỹ: Dow Jones chỉ giảm 3% -4%; S&P 500 giảm khoảng -3% -5% và Nasdaq cũng chỉ giảm -2% -4%. Khu vực Châu Âu xét trên một vài chỉ số TTCK tiêu biểu như STOXX Europe 600, Euro STOXX 50 hay DAX (Đức)… nhìn chung cũng biến động giảm, nhưng mức giảm chỉ khoảng 5%-7%.

Thị trường tài sản toàn cầu rung lắc mạnh

Trong những ngày đầu tháng 3, trước biến động địa chính trị gây ra hiệu ứng bán tháo tài sản tài chính, cũng như hiệu ứng chốt lời các loại tài sản phòng thủ cùng một lúc diễn ra trên toàn cầu. Dưới đây là tóm tắt khoảng biến động của các loại tài sản tiêu biểu trên thế giới:

Nhìn chung, từ tài sản tài chính thích rủi ro cho đến tài sản phòng thủ đều giảm. Giảm do chốt lời, giảm do tránh né rủi ro v.v.. bên bán mỗi đối tượng có những nguyên nhân riêng, và nhìn chung có thể nói đó là hiện tượng đảo chiều từ trạng thái “risk-on” sang “risk-off”, thu hồi tài sản ở những thị trường được cho là có rủi ro, tìm cách này hay cách khác bảo toàn lợi nhuận, bảo toàn nguồn vốn.

Phép thử sức hút TTCK Việt Nam trước thềm nâng hạng

Tính tới thời điểm hiện tại, có thể nói hơn khả thi bao giờ hết về khả năng TTCK Việt Nam được FTSE Russel nâng hạng sau kỳ rà soát tháng 3/2026 và hiệu lực dự kiến vào tháng 09/2026. 3-6 tỷ đô dự kiến sẽ giải ngân tương ứng chỉ khoảng hơn 150 nghìn tỷ VNĐ, nhưng trong bối cảnh đặc biệt chốt lời thị trường kim loại hiếm, cũng như rút vốn khỏi nhiều TTCK phát triển liên quan trực tiếp tới rủi ro địa chính trị, dòng vốn sẽ quan tâm tới một thị trường có nhiều điểm mới mẻ như TTCK Việt Nam có thể cao hơn rất nhiều so với thông lệ. Nhất là trong bối cảnh hai tiêu chí còn hạn chế trước đây trong tiêu chuẩn nâng hạng TTCK của Việt Nam vừa mới được Chính phủ cải thiện, cụ thể đó là cơ chế thanh toán - bù trừ và khả năng tiếp cận của nhà đầu tư nước ngoài.

VN-Index, VN30, VN100 đều đang đứng trước ngưỡng quyết định quan trọng của một thị trường điều chỉnh kiểu thị trường mới nổi có tăng có giảm phù hợp hay mong manh dễ vỡ như một thị trường cận biên mang đậm tính đầu cơ. Điều này được quyết định bởi sức hút và tiềm lực tăng trưởng của các doanh nghiệp trụ cột trong VN100 và VN30, cũng như niềm tin của dòng vốn lớn của các quỹ đầu tư tổ chức trước sự đặc biệt mà TTCK Việt Nam đang có được khi so sánh với nhiều thị trường đồng hạng khác.

TTCK Việt Nam và nỗ lực cải cách thể chế của Chính phủ đã mang lại niềm tin cho dòng vốn đầu tư trong và ngoài nước sẽ được cung cầu thị trường đong đo trong tuần giao dịch quyết định này. Bởi với 3-6 tỷ đô đối với một thị trường đạt tiêu chí nâng hạng, nếu được giải ngân vào Việt Nam thì mức hồi phục sẽ tương đương khoảng 10% hoặc hơn.

(*) Giám đốc Chiến lược Thị trường CTCP 1001S

Đinh Hạ Vân (*)