Sửa Luật Trợ giúp pháp lý: Đề xuất trợ giúp nạn nhân bị lừa đảo trực tuyến

Đại biểu Đoàn Thị Lê An (đoàn Cao Bằng) phát biểu thảo luận tại Quốc hội. Ảnh: Văn Điệp/TTXVN

Sáng ngày 11/4, tiếp tục chương trình kỳ họp, Quốc hội thảo luận tại hội trường về Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trợ giúp pháp lý. Nhiều đại biểu nhấn mạnh việc mở rộng đối tượng thụ hưởng là xu thế tất yếu, đặc biệt là nhóm yếu thế mới phát sinh trong môi trường số và nhu cầu xã hội hóa nguồn lực.

Bảo vệ nhóm yếu thế trước rủi ro “kỷ nguyên số”

Đóng góp ý kiến về phạm vi người được trợ giúp pháp lý (Điều 7), đại biểu Đoàn Thị Lê An, Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Cao Bằng đánh giá cao việc mở rộng diện đối tượng từ 7 lên 11 nhóm. Theo đại biểu Đoàn Thị Lê An, đây thực chất là “tuyên ngôn” về bảo vệ quyền công dân, quyền con người của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa.

Tuy nhiên, đại biểu Đoàn Thị Lê An, cho rằng quy định hiện tại vẫn thiếu tiêu chí chuẩn hóa và chưa bao quát hết các rủi ro hiện đại. Bà đề xuất cần bổ sung nhóm yếu thế trong kỷ nguyên số.

“Cần bổ sung nhóm nạn nhân của tội phạm công nghệ cao, người bị lừa đảo trên không gian mạng, người bị xâm phạm dữ liệu cá nhân làm vào diện được trợ giúp pháp lý,” đại biểu Đoàn Thị Lê An nói.

Nữ đại biểu cũng đề xuất quy định các nhóm đối tượng chuyển từ liệt kê sang thiết kế theo tiêu chuẩn kinh tế (nghèo, cận nghèo), tiêu chuẩn xã hội (nhóm yếu thế), tiêu chuẩn rủi ro (nhóm dễ bị tổn thương), về tư pháp bị bất lợi trong tố tụng ... để đảm bảo tính bao trùm, tránh dàn trải, đồng thời thiết kế lại quy định đối với người từ 16 đến dưới 18 tuổi theo hướng ngắn gọn: “Người dưới 18 tuổi tham gia tố tụng” để đảm bảo tính chuẩn mực và bao trùm hơn.

Đại biểu Quốc hội tỉnh Thái Nguyên Hà Sỹ Huân phát biểu. Ảnh: Văn Điệp/TTXVN

Quan tâm đến tính khả thi của luật khi mở rộng phạm vi chính sách, đại biểu Hà Sỹ Huân, Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Thái Nguyên đề nghị làm rõ khái niệm “người có khó khăn đột xuất” do thiên tai, hỏa hoạn. Đại biểu cho rằng nếu không có tiêu chí cụ thể, các địa phương sẽ hiểu khác nhau, dẫn đến khó áp dụng thống nhất, thậm chí phát sinh cơ chế “xin-cho” trong quá trình xác nhận đối tượng.

Về nhóm người nước ngoài được trợ giúp pháp lý, đại biểu Hà Sỹ Huân đề nghị chỉ áp dụng với người cư trú hợp pháp tại Việt Nam theo điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.

“Cần giao Chính phủ hoặc Bộ Tư pháp quy định chi tiết về phạm vi, điều kiện cư trú và các loại giấy tờ chứng minh để đảm bảo tính minh bạch,” đại biểu Hà Sỹ Huân nhấn mạnh.

Đề xuất chế định “giảm phí” để xã hội hóa

Một điểm mới đáng chú ý được đại biểu Lý Anh Thư, Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh An Giang đưa ra là nghiên cứu bổ sung chế định “giảm phí” bên cạnh cơ chế “miễn phí” tuyệt đối như hiện nay. Theo đại biểu Thư, việc miễn phí hoàn toàn đang tạo áp lực lớn lên ngân sách và chưa khuyến khích được các tổ chức, luật sư tham gia mạnh mẽ.

Đại biểu Lý Anh Thư phân tích: "Ngoài nhóm thu nhập thấp, còn nhóm thu nhập trung bình, lao động di cư vẫn cần được hỗ trợ một phần chi phí để tiếp cận công lý. Nhiều quốc gia như Anh, Pháp, Hoa Kỳ đã áp dụng cơ chế kết hợp miễn-giảm phí theo khả năng tài chính, giúp hệ thống bền vững hơn."

Ngoài ra, đại biểu đoàn An Giang cũng kiến nghị lồng ghép vấn đề bình đẳng giới vào Điều 4 (chính sách của Nhà nước về trợ giúp pháp lý), đặc biệt là bảo vệ quyền lợi cho phụ nữ và trẻ em gái trong các tình huống dễ bị tổn thương.

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng phát biểu giải trình, làm rõ một số vấn đề đại biểu Quốc hội nêu. Ảnh: Văn Điệp/TTXVN

Giải trình trước Quốc hội, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng ghi nhận các ý kiến của đại biểu là rất xác đáng và nhân văn. Dự thảo luật lần này đã mở rộng phạm vi từ 7 nhóm lên 11 nhóm đối tượng, thể hiện chính sách xã hội nhân văn của Đảng và Nhà nước nhằm quan tâm, tạo điều kiện cho các đối tượng yếu thế tiếp cận công lý tốt hơn. Tuy nhiên, Bộ trưởng cũng chia sẻ về những thách thức trong việc đảm bảo nguồn lực.

"Việc mở rộng đối tượng đến đâu phụ thuộc vào điều kiện phát triển kinh tế-xã hội. Vì trợ là miễn phí với người dân nhưng Nhà nước phải chi trả kinh phí. Nếu mở rộng quá mức vượt quá khả năng đảm bảo của ngân sách thì luật sẽ thiếu tính khả thi," Bộ trưởng bày tỏ.

Bộ trưởng Bộ Tư pháp khẳng định sẽ tiếp tục rà soát kỹ lưỡng, tiếp thu tối đa các ý kiến để hoàn thiện dự thảo luật, đảm bảo vừa mở rộng quyền tiếp cận công lý cho nhân dân, vừa phù hợp với nguồn lực quốc gia.

Theo Vietnam+