Đề xuất mở rộng đối tượng trợ giúp pháp lý

Trợ giúp pháp lý không nên bị giới hạn bởi nơi cư trú

Đóng góp ý kiến về đối tượng được trợ giúp pháp lý, đại biểu Dương Khắc Mai (Đoàn Lâm Đồng) đề nghị, đối với người dân tộc thiểu số, dự thảo Luật nên bãi bỏ điều kiện "cư trú tại vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn". Việc duy trì điều kiện này không còn phù hợp với thực tiễn.

Đại biểu Dương Khắc Mai (Đoàn Lâm Đồng) phát biểu thảo luận. Ảnh: Quochoi.vn

Bên cạnh đó, đại biểu kiến nghị bổ sung các nhóm đối tượng đặc thù vào diện được hỗ trợ, bao gồm: Nạn nhân (hoặc người đang trong quá trình xác định là nạn nhân) của hành vi mua bán người; người bị đề nghị áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc. Đối với người cao tuổi cần rà soát tiêu chí cụ thể (như người già cô đơn, không nơi nương tựa) thay vì quy định dàn trải, nhằm tập trung nguồn lực đúng đối tượng.

Trong khi đó, đại biểu Cao Thị Xuân (Đoàn Thanh Hóa) cho rằng, việc xác định đối tượng trợ giúp pháp lý hiện vẫn chủ yếu dựa trên các nhóm hành chính cố định, nặng tính quản lý, chưa bảo đảm "quyền" chủ động tiếp cận thông tin. Đại biểu đề nghị cần chuyển dịch mạnh mẽ việc hỗ trợ sang hướng dựa trên mức độ yếu thế về pháp lý; đồng thời luật hóa các tiêu chí về chất lượng dịch vụ trợ giúp pháp lý, nghiên cứu cơ chế đánh giá độc lập gắn trách nhiệm cụ thể của người thực hiện trợ giúp pháp lý để trợ giúp đến cùng, bảo vệ quyền lợi cho người dân.

Đại biểu Cao Thị Xuân (Đoàn Thanh Hóa). Ảnh: Quochoi.vn

Bên cạnh đó, đại biểu phân tích, theo quy định hiện hành, việc trợ giúp pháp lý được thực hiện trong các lĩnh vực pháp luật trừ lĩnh vực kinh doanh và thương mại.

Trong bối cảnh Đảng, Nhà nước đang đẩy mạnh thực hiện phát triển kinh tế tư nhân, nhiều người thuộc diện hộ nghèo có nguyện vọng được tư vấn để đầu tư kinh doanh vay vốn để làm kinh tế với mục đích thoát nghèo thì rất cần trợ giúp pháp lý. Vì vậy, đại biểu kiến nghị Quốc hội cho phép thực hiện trợ giúp pháp lý dưới hình thức tư vấn pháp luật trong lĩnh vực kinh doanh thương mại cho hộ nghèo, hộ cận nghèo, người dân tộc thể số và các cá nhân kinh doanh mưu sinh.

Đại biểu Nguyễn Thị Yến Nhi (Đoàn Vĩnh Long) phát biểu thảo luận. Ảnh: Quochoi.vn

Bổ sung tiêu chuẩn về năng lực chuyên môn của cộng tác viên

Đại biểu Nguyễn Thị Yến Nhi (Đoàn Vĩnh Long) đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu luật hóa mô hình Hội đồng phối hợp liên ngành về trợ giúp pháp lý trong hoạt động tố tụng. Theo đại biểu, việc đưa quy định này vào Luật không chỉ đơn thuần là kỹ thuật lập pháp mà còn thể hiện sự đổi mới tư duy: Chuyển từ "phối hợp nghiệp vụ" sang "thể chế hóa trách nhiệm của Nhà nước" trong việc bảo vệ quyền con người.

Góp ý về kinh phí và ngân sách trợ giúp pháp lý, đại biểu Đoàn Thị Lê An (Đoàn Cao Bằng) cho rằng quy định trong dự thảo Luật còn mang tính liệt kê hình thức, chưa làm rõ cơ chế phân bổ thực tế, chưa thiết lập cơ chế tài chính gắn với kết quả đầu ra; quy định về hỗ trợ địa phương còn chung chung, chưa có tiêu chí xác định "công việc phức tạp"...

Đại biểu đề nghị dự thảo Luật xây dựng tiêu chí phân bổ ngân sách rõ ràng, căn cứ vào số lượng người thuộc diện được trợ giúp pháp lý theo mức độ khó khăn của địa bàn và tính chất phức tạp của vụ việc để đảm bảo công bằng; chuyển phương thức cấp phát sang đặt hàng hoặc khoán chi theo hiệu quả công việc và chất lượng vụ việc; đẩy mạnh xã hội hóa, thành lập Quỹ trợ giúp pháp lý và có chính sách miễn, giảm thuế để khuyến khích các tổ chức hành nghề luật tham gia.

Đại biểu Đoàn Thị Lê An (Đoàn Cao Bằng). Ảnh: Quochoi.vn

Cho rằng dự thảo Luật chưa quy định về tiêu chuẩn năng lực chuyên môn, thiếu cơ chế kiểm soát hoạt động của cộng tác viên trợ giúp pháp lý, đại biểu Lê An đề nghị bổ sung tiêu chuẩn về năng lực chuyên môn để đảm bảo chất lượng dịch vụ; đồng thời bổ sung cơ chế kiểm soát và trách nhiệm của đội ngũ này.

Cùng quan tâm đến nội dung này đại biểu Dương Khắc Mai đề nghị mở rộng cộng tác viên trợ giúp pháp lý tới những người đang công tác có chuyên môn pháp lý phù hợp và cho phép họ tham gia sâu hơn vào các vụ việc phức tạp nếu đáp ứng đủ điều kiện.

Đặc biệt, trong bối cảnh đẩy mạnh chuyển đổi số, vấn đề bảo mật thông tin hồ sơ được đại biểu đặt lên hàng đầu. Do hồ sơ trợ giúp pháp lý chứa đựng nhiều dữ liệu, luật cần quy định rõ nguyên tắc bảo mật và trách nhiệm pháp lý nghiêm khắc nếu xảy ra tình trạng lộ lọt thông tin; đồng thời quan tâm hơn đến chế độ bồi dưỡng cho trợ giúp viên pháp lý.

Thịnh An