Số hóa sản phẩm OCOP đưa đặc sản địa phương vươn ra thế giới

Trà hoa vàng là 1 trong 8 sản phẩm OCOP 5 sao.của Quảng Ninh đã được xuất khẩu đi các nước châu Á. Ảnh: Thanh Vân/TTXVN

Đây không chỉ là giải pháp gia tăng giá trị nông sản mà còn là bước đi chiến lược để đưa sản phẩm địa phương vươn xa, khẳng định vị thế tại các thị trường quốc tế thông qua việc nâng cấp chất lượng từ 4 sao lên 5 sao và đẩy mạnh kinh tế số.

"Chìa khóa" mở cửa thị trường khó tính

Sau hơn một thập kỷ triển khai, chương trình OCOP tại Quảng Ninh đã thực sự bước sang giai đoạn mới: Chuyển dịch mạnh mẽ từ chiều rộng sang chiều sâu. Thay vì chạy theo số lượng, các chủ thể OCOP trên địa bàn tỉnh hiện nay đã ý thức rõ việc xây dựng thương hiệu bền vững phải bắt đầu từ gốc, đó là chất lượng thực chất và sự minh bạch trong quy trình sản xuất. Tính đến thời điểm hiện tại, toàn tỉnh đã có 432 sản phẩm OCOP đạt từ 3 sao trở lên; trong đó, các sản phẩm đạt hạng 5 sao cấp quốc gia và tiềm năng 5 sao đang trở thành những "đại sứ thương hiệu" đại diện cho tinh túy nông nghiệp, dịch vụ của vùng Mỏ.

Thực tế cho thấy, các doanh nghiệp và hợp tác xã tại Quảng Ninh đã rũ bỏ phương thức sản xuất truyền thống, manh mún để đầu tư bài bản. Việc xây dựng vùng nguyên liệu tập trung, quy trình chế biến khép kín đến thiết kế bao bì hiện đại đã trở thành yêu cầu bắt buộc. Tiêu biểu tại xã Đường Hoa, hành trình nâng tầm sản phẩm chè của Công ty Đầu tư xây dựng và Thương mại Việt Tú là một minh chứng điển hình cho khát vọng vươn tầm quốc tế.

Ông Chử Văn Mẫn, Phó Giám đốc Công ty Đầu tư xây dựng và Thương mại Việt Tú, chia sẻ, công ty hiện có 10 sản phẩm OCOP 4 sao và đều có tiềm năng đạt 5 sao, hiện có 10 sản phẩm đang dự thi nâng hạng cấp quốc gia. Tuy nhiên, để thực sự tạo ra bước đột phá và thâm nhập sâu vào các thị trường cao cấp, công ty đang tập trung toàn lực để hoàn thiện các tiêu chuẩn nâng hạng lên 5 sao vào năm 2026. Đơn vị xác định muốn phát triển bền vững thì phải đi cùng chất lượng thực chất. Để thực hiện mục tiêu này, doanh nghiệp đã đầu tư hệ thống máy móc, công nghệ chế biến hiện đại, chuẩn hóa quy trình theo tiêu chuẩn VietGAP và hướng tới sản xuất hữu cơ. Đơn vị không ngừng cải tiến chất lượng, đổi mới mẫu mã để nâng cao vị thế cạnh tranh.

Nhờ đầu tư nghiêm túc, sản phẩm của Trà Việt Tú đã được thị trường đón nhận, tạo động lực để doanh nghiệp định danh thương hiệu, đưa trà Đường Hoa ra thị trường quốc tế. Cùng với nông sản, lĩnh vực thủ công mỹ nghệ và trang sức cũng ghi dấu ấn với thương hiệu Ngọc trai Hạ Long - sản phẩm OCOP 5 sao quốc gia. Chị Nguyễn Thùy Hương, Giám đốc Công ty cổ phần Ngọc trai Hạ Long cho biết, đơn vị đang tập trung khẳng định vị thế cho ba dòng sản phẩm chủ lực là ngọc trai Akoya, Tahiti và South Sea.

Việc đạt chuẩn 5 sao là “giấy thông hành” giúp nâng cao uy tín với đối tác, tạo điều kiện thuận lợi để thương hiệu tiến sâu vào các hệ thống phân phối toàn cầu. Sản phẩm của công ty đã chinh phục được các thị trường khắt khe như Nhật Bản, Hàn Quốc, Ấn Độ. Trong chiến lược sắp tới, đơn vị xác định châu Âu là thị trường trọng điểm nhờ gu thẩm mỹ tinh tế của khách hàng tại đây đối với dòng trang sức cao cấp.

Việc chú trọng truy xuất nguồn gốc đã giúp nâng cao lòng tin của người tiêu dùng. Ông Nguyễn Tiến Văn, Phó Chi cục trưởng Chi cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường tỉnh Quảng Ninh khẳng định, việc đánh giá và phân hạng sản phẩm được thực hiện hết sức khắt khe. Riêng trong năm 2026, tỉnh tiếp tục xem xét công nhận gần 50 sản phẩm. Hiện Hội đồng đang tiếp tục thực hiện quy trình đánh giá lại 191 sản phẩm; phân loại 13 sản phẩm hết hạn chứng nhận OCOP chưa thực hiện đánh giá lại; 19 sản phẩm dừng sản xuất đề nghị thu hồi chứng nhận sao. Việc đánh giá lại định kỳ là giải pháp quan trọng để các doanh nghiệp không "ngủ quên trên chiến thắng', luôn nỗ lực duy trì chất lượng sau khi được cấp sao.

Định hướng phát triển xanh

Song song với việc nâng cao chất lượng, Quảng Ninh là điểm sáng trong ứng dụng công nghệ số để mở rộng thị trường. Việc đưa sản phẩm lên các sàn thương mại điện tử đã giúp rút ngắn khoảng cách giữa nhà sản xuất và người tiêu dùng. Hiện sàn thương mại điện tử OCOP Quảng Ninh đã có hơn 300 tài khoản đăng ký với hàng trăm gian hàng trực tuyến. Việc tích hợp thanh toán không dùng tiền mặt và mã QR truy xuất nguồn gốc đã tạo thuận lợi tối đa cho khách hàng. Đến nay cơ bản các sản phẩm đã được dán mã QR code truy xuất nguồn gốc.

Chè Việt Tú (xã Đường Hoa) hiện có 10 sản phẩm đạt 4 sao và 5 sao tiềm năng. Ảnh: TTXVN phát

Ông Ngô Huy Hoàng, quản lý cửa hàng OCOP Hạ Long, nhận thấy tư duy của các chủ thể OCOP đã thay đổi rõ rệt. Sản phẩm hiện nay không chỉ tốt về nội dung mà còn đẹp về hình thức, giúp đơn vị tự tin giới thiệu đến du khách quốc tế. Từ 2.000 khách năm 2022, đến nay đã có 8.000 khách hàng tìm đến cửa hàng. Tuy nhiên, ông Hoàng lưu ý các chủ thể cần thích ứng linh hoạt hơn, bán thứ thị trường cần chứ không chỉ bán thứ mình có.

Để chương trình OCOP phát triển bền vững, tỉnh Quảng Ninh xác định giải pháp chiến lược là phát triển theo hướng xanh và kinh tế tuần hoàn, ưu tiên sản phẩm của đồng bào dân tộc thiểu số và người khuyết tật… gắn với chương trình nông thôn mới. Tỉnh hỗ trợ các chủ thể về vốn, công nghệ và đào tạo nhân lực thông qua các lớp tập huấn kỹ năng marketing, quản trị sản xuất hiện đại.

Ông Nguyễn Tiến Văn nhấn mạnh, mục tiêu trọng tâm là chuẩn hóa và hiện đại hóa toàn diện hệ sinh thái sản phẩm. Tỉnh sẽ kiên trì lộ trình "OCOP xanh", ưu tiên quy trình sản xuất tuần hoàn và đẩy mạnh ứng dụng kinh tế số. Quan điểm của Quảng Ninh là không chạy theo số lượng; sản phẩm phải liên tục được cải tiến để giữ vững niềm tin của người tiêu dùng.

Điểm mới trong hướng đi của Quảng Ninh là tăng cường liên kết giữa các chủ thể để tạo thành chuỗi giá trị lớn, đáp ứng các đơn hàng lớn từ đối tác quốc tế. Bên cạnh đó, việc gắn kết sản phẩm OCOP với du lịch địa phương cũng được đẩy mạnh. Các trung tâm giới thiệu sản phẩm tại các điểm du lịch sẽ không chỉ là nơi bán hàng mà còn là không gian văn hóa để du khách trải nghiệm giá trị vật sản địa phương.

Với trên 180 doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ gia đình tham gia, chương trình OCOP đang tạo sinh kế bền vững cho hàng nghìn lao động. Sự thành công của chương trình không chỉ nằm ở số lượng bằng chứng nhận, mà là sự trưởng thành về năng lực của các chủ thể và sự thịnh vượng của các vùng quê. Với nền tảng vững chắc và sự kiên trì trong lộ trình chuẩn hóa, sản phẩm OCOP Quảng Ninh hoàn toàn có thể tự tin vươn ra biển lớn, viết nên câu chuyện về một nền kinh tế nông thôn hiện đại và giàu bản sắc.

Thanh Vân (TTXVN)