Siết tuyển sinh sư phạm: Nghề giáo không nên là lựa chọn dự phòng

Thí sinh trong kỳ thi tốt nghiệp THPT 2025. Ảnh: Đinh Hà.

Bộ GD&ĐT vừa có dự thảo quy chế tuyển sinh đại học năm 2026, trong đó dự kiến các chương trình đào tạo giáo viên chỉ xét tuyển thí sinh đăng ký ở các nguyện vọng có thứ tự từ 1 đến 3.

Điều này có nghĩa nếu thí sinh đăng ký các ngành Sư phạm từ nguyện vọng thứ 4 trở đi, hệ thống sẽ không ghi nhận kết quả trúng tuyển.

"Em khá băn khoăn, như vậy có nghĩa là thí sinh muốn học sư phạm bị giới hạn cơ hội?", Minh Thương, học sinh lớp 12 tại Hà Nội, chia sẻ với Tri Thức - Znews sau khi đọc dự thảo quy chế mới.

Thí sinh lo "hẹp cửa" vào đại học

Năm nay, Minh Thương đặt mục tiêu vào các ngành Giáo dục Tiểu học, Giáo dục Mầm non. Những năm gần đây, điểm chuẩn các ngành này thường khá cao. Để tăng cơ hội đỗ, Thương dự tính đăng ký 6 nguyện vọng, lần lượt vào các trường Đại học Sư phạm Hà Nội, Sư phạm Hà Nội 2, Đại học Thủ đô Hà Nội.

Nếu quy định giới hạn trong 3 nguyện vọng đầu được áp dụng, chiến thuật "rải" nguyện vọng của Thương sẽ thay đổi hoàn toàn, buộc phải thu hẹp số lựa chọn. Nếu điểm thi chỉ ở mức "lưng chừng", việc đặt nguyện vọng vào các ngành có điểm chuẩn cao hơn khả năng thực tế một chút gần như trở thành lựa chọn rủi ro.

"Em có thể phải chấp nhận đăng ký vào những ngành có điểm chuẩn thấp hơn khả năng thực tế, hoặc các trường đại học ở tỉnh để an toàn trúng tuyển. Tuy nhiên, điểm chuẩn vẫn có thể tăng - giảm đột ngột so với năm trước, nên sự 'an toàn' này vẫn không chắc chắn", Thương nói.

Thực tế, đây cũng là băn khoăn của không ít học sinh lớp 12 có định hướng theo ngành sư phạm. Trước đây, việc cho phép đăng ký nhiều nguyện vọng giúp thí sinh linh hoạt hơn, vừa có thể ưu tiên các trường mong muốn, vừa có phương án dự phòng phù hợp với mức điểm dự kiến.

Nguyễn Tùng (đã đổi tên, sinh viên năm nhất Đại học Sư phạm Hà Nội), cho biết năm ngoái, em đăng ký tới 10 nguyện vọng đầu tiên vào các ngành Sư phạm. Đạt số điểm 26,75 ở khối A00, một mức điểm cao, song cũng phải tới nguyện vọng thứ 4, Tùng mới trúng tuyển.

Nam sinh nhìn nhận việc giới hạn trong 3 nguyện vọng đầu tiên buộc thí sinh phải nghiêm túc hơn trong lựa chọn ngành học. Song, nó cũng khiến thí sinh áp lực hơn khi chỉ có tối đa 3 cơ hội. Bên cạnh đó, cơ hội chọn ngành Sư phạm làm phương án dự phòng gần như không có.

Thí sinh trong kỳ thi năng khiếu vào Đại học Sư phạm Hà Nội năm 2025. Ảnh: Đinh Hà.

Nghề giáo không nên là phương án dự phòng

Trao đổi với Tri Thức - Znews, GS.TS Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học, Bộ GD&ĐT, lý giải các chương trình đào tạo giáo viên được Nhà nước hỗ trợ ngân sách đào tạo theo Nghị định 116 của Chính phủ.

Do đó, việc chỉ xét tuyển ở 3 nguyện vọng đầu tiên sẽ giảm áp lực cho các trường sư phạm trong việc xác định chính xác số lượng sinh viên nhập học hưởng ngân sách và xác định vị trí công tác sau khi tốt nghiệp.

PGS.TS Đậu Bá Thìn, Phó hiệu trưởng Đại học Hồng Đức, đồng tình với điều này. Ông nhận định các trường sẽ hạn chế được tỷ lệ thí sinh trúng tuyển nhưng không nhập học, đồng thời tăng chất lượng nguồn tuyển.

"Quy định mới cũng không giới hạn cơ hội mà thực tế tạo cơ hội cho các em đỗ vào những ngành và trường phù hợp với năng lực cá nhân. Tránh tình trạng đặt nguyện vọng quá cao so với khả năng rồi thất bại", ông Thìn nói.

PGS.TS Trần Thành Nam, Phó hiệu trưởng Đại học Giáo dục (Đại học Quốc gia Hà Nội), nhận định về bản chất, việc giới hạn 3 nguyện vọng đầu tiên không chỉ là kỹ thuật tuyển sinh. Ông cho rằng đây là một thông điệp rõ ràng của chính sách đối với nghề sư phạm.

Theo đó, nghề giáo cần sự lựa chọn có ý thức và cam kết từ sớm của các thí sinh, chứ không thể xem nó như phương án dự phòng khi các ngành khác không đậu.

Các em học sinh cần trả lời trung thực một câu hỏi: "Em có thực sự muốn trở thành giáo viên hay không?". Nếu câu trả lời là có, ông Nam khuyên thí sinh hãy mạnh dạn đặt ngành sư phạm ở một trong ba nguyện vọng đầu tiên, thậm chí là nguyện vọng 1.

"Việc đặt sư phạm ở nguyện vọng 4 trở đi đồng nghĩa với việc tự loại mình khỏi cơ hội xét tuyển với hướng ngành này, dù điểm số của em có cao thế nào đi chăng nữa", ông Nam nói.

Nếu còn phân vân, thầy phó hiệu trưởng khuyên các em nên cân nhắc kỹ trước khi chọn. Thí sinh không nên chọn sư phạm chỉ vì thấy điểm chuẩn cao, vị thế được xác lập theo Luật, chế độ thu nhập tăng hay vì gia đình mong muốn.

Theo ông, nghề này đòi hỏi sự gắn bó lâu dài với con người, cam kết với học sinh và phải đối diện với áp lực nghề nghiệp đặc thù. Chọn sai ngay từ đầu sẽ khiến 4 năm đại học trở nên nặng nề và dễ dẫn tới bỏ nghề sau khi ra trường.

Vì vậy, các em nên sắp xếp thứ tự nguyện vọng rõ ràng. Ba nguyện vọng đầu là những ngành em thực sự yêu thích và sẵn sàng theo đuổi lâu dài, trong đó, nếu chọn sư phạm thì phải đặt nguyện vọng ở đây.

Các nguyện vọng tiếp theo là những ngành phù hợp năng lực và có thể chấp nhận được. Cuối cùng là một vài nguyện vọng an toàn để bảo đảm cơ hội vào đại học, nhưng cũng không nên là ngành hoàn toàn không phù hợp với năng lực hoặc không muốn học.

"Chọn ngành, đặc biệt là nghề giáo, không nên vội. Các em hãy bình tĩnh, trung thực với bản thân và đặt nguyện vọng theo đúng điều mình mong muốn. Đó là cách an toàn nhất cho tương lai lâu dài", ông Nam đưa ra lời khuyên.

Ngọc Bích