Giảm phương thức tuyển sinh, bớt áp lực

Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD-ĐT) vừa công bố dự thảo Quy chế tuyển sinh đại học (ĐH) năm 2026 với nhiều thay đổi quan trọng.

Tăng điều kiện khi xét tuyển bằng học bạ

Theo dự thảo, đối với phương thức xét tuyển bằng kết quả học tập cấp THPT (học bạ), tổ hợp xét tuyển sử dụng điểm trung bình chung kết quả học tập 6 học kỳ (lớp 10, lớp 11 và lớp 12) của tối thiểu 3 môn học, trong đó bắt buộc phải có môn toán hoặc ngữ văn, với trọng số tính điểm xét không thấp hơn 1/3 tổng điểm theo thang điểm 30.

Nguồn tuyển của phương thức này là các thí sinh có tổng điểm 3 môn thi tốt nghiệp THPT tương ứng với tổ hợp xét tuyển (hoặc điểm thi của môn toán, ngữ văn và một môn khác) đạt tối thiểu 16 theo thang điểm 30. Quy định này không áp dụng đối với thí sinh được đặc cách hoặc được miễn thi tốt nghiệp THPT.

Thí sinh thi đánh giá năng lực do ĐHQG TP HCM tổ chức. Ảnh: HUẾ XUÂN

Lý giải về thay đổi nêu trên, GS Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục ĐH - Bộ GD-ĐT, cho biết việc xét tuyển bằng học bạ đã tồn tại hơn 10 năm qua. Phương thức này luôn chiếm khoảng 40% tổng số thí sinh trúng tuyển và thời gian qua chủ yếu dựa trên kết quả học tập của học sinh lớp 12. Dự thảo quy chế lần này thực hiện đúng chủ trương đánh giá toàn diện quá trình học tập của học sinh thông qua kết quả học tập đủ 3 năm cấp THPT.

Thêm vào đó, phương thức này bổ sung điều kiện cần là học sinh phải đạt 16 điểm cho 3 môn trong tổ hợp xét tuyển (hoặc điểm môn toán, ngữ văn và một môn thi khác). Điều này bảo đảm học sinh không lơ là học tập năm lớp 12 bởi trong thiết kế chương trình, kiến thức lớp 12 là kiến thức nền tảng quan trọng, kết nối với khối kiến thức cơ bản của các ngành đào tạo bậc ĐH. "16 cũng là mức điểm mà phần lớn thí sinh có thái độ và trách nhiệm sẽ đạt được trong kỳ thi tốt nghiệp" - GS Nguyễn Tiến Thảo nhận xét.

Tạo sự minh bạch, công bằng?

Theo quy định mới được Bộ GD-ĐT lấy ý kiến đóng góp, mỗi cơ sở đào tạo được sử dụng tối đa 5 phương thức tuyển sinh (bao gồm thi tuyển, xét tuyển hoặc kết hợp giữa thi tuyển với xét tuyển), không bao gồm phương thức xét tuyển thẳng.

Nói thêm về quy định giới hạn phương thức xét tuyển, Vụ trưởng Vụ GD-ĐT thông tin kết quả thống kê hằng năm cho thấy gần 20 phương thức tuyển sinh được các trường ĐH sử dụng thời gian qua. Tuy nhiên, khoảng 90% thí sinh trúng tuyển với phương thức sử dụng điểm thi tốt nghiệp THPT và xét tuyển bằng học bạ hoặc kết hợp đồng thời thi tuyển và xét tuyển học bạ. Một số phương thức tuyển sinh trong nhiều năm có rất ít thí sinh sử dụng hoặc trúng tuyển nhưng lại gây ra sự rối rắm cho các em và phụ huynh khi tìm hiểu về tuyển sinh ĐH, gây lãng phí sức người, sức của.

5 phương thức xét tuyển (chưa bao gồm tuyển thẳng) đã bao phủ trên 95% thí sinh trúng tuyển thời gian qua. Việc giảm số phương thức không chỉ tác động lớn đến quá trình đơn giản hóa tuyển sinh mà còn tiết kiệm chi phí, minh bạch hóa và tạo sự công bằng hơn cho các thí sinh.

Duy trì sử dụng chứng chỉ ngoại ngữ

Liên quan việc sử dụng các chứng chỉ ngoại ngữ khi tuyển sinh ĐH từ năm 2017 đến nay, Vụ trưởng Vụ Giáo dục ĐH cho rằng ngoại ngữ là một trong những yêu cầu chuẩn đầu ra của hầu hết các chương trình đào tạo bậc ĐH. Nhiều sinh viên đã không thể tốt nghiệp ĐH đúng thời hạn vì không đạt được chuẩn đầu ra ngoại ngữ của chương trình đào tạo.

Trong bối cảnh hội nhập quốc tế, ngoại ngữ vẫn là một công cụ quan trọng trong học tập và mở ra cơ hội nghề nghiệp sau khi sinh viên tốt nghiệp. Do đó, việc duy trì xét tuyển bằng chứng chỉ ngoại ngữ trong tuyển sinh ĐH là yêu cầu khách quan.

Dự thảo Quy chế tuyển sinh lần này điều chỉnh theo hướng khai thác được năng lực ngoại ngữ của thí sinh và bảo đảm nguyên tắc công bằng trong xét tuyển. Tổ hợp xét tuyển sử dụng kết quả các môn thi tốt nghiệp THPT hoặc kết quả học bạ có dùng chứng chỉ ngoại ngữ thì cơ sở đào tạo quy đổi kết quả chứng chỉ thành điểm môn ngoại ngữ trong tổ hợp môn xét tuyển, với trọng số tính điểm xét không vượt quá 1/3 tổng điểm theo thang 30. Chứng chỉ ngoại ngữ chỉ được dùng khi quy đổi điểm môn ngoại ngữ hoặc chỉ được sử dụng cho điểm thưởng.

Từ năm 2026, Bộ GD-ĐT sẽ ban hành hướng dẫn quy đổi kết quả chứng chỉ ngoại ngữ thống nhất sử dụng trong toàn hệ thống. Chứng chỉ ngoại ngữ chỉ được dùng một lần hoặc thay thế môn ngoại ngữ hay được cộng điểm tối đa 1,5.

Yến Anh