Sau tuổi 60, cơ thể dễ bị sốc nhiệt trong ngày nắng nóng: 4 dấu hiệu không nên bỏ qua

Tuổi càng cao, cơ thể càng khó thích nghi với những thay đổi khắc nghiệt của thời tiết. Trong những ngày nhiệt độ tăng cao, một người trẻ có thể nhanh chóng nhận ra mình đang quá nóng, khát nước hay kiệt sức, nhưng ở người lớn tuổi, những tín hiệu này đôi khi không rõ ràng.

BS Hà Hùng chia sẻ trên SKĐS, ở người cao tuổi, khả năng điều hòa thân nhiệt suy giảm theo tuổi, tuyến mồ hôi hoạt động kém hiệu quả hơn, cảm giác khát nước cũng giảm. Trong khi đó, chức năng tim, phổi và thận không còn như ở người trẻ, khiến cơ thể khó tỏa nhiệt và dễ mất nước khi thời tiết nóng bức.

Đây cũng là lý do nhiều gia đình không nên xem nhẹ những thay đổi tưởng như nhỏ ở người trên 60 tuổi trong những ngày nắng nóng.

Người lớn tuổi có thể dễ gặp tình trạng kiệt sức do nắng nóng, đặc biệt khi ở ngoài trời lâu trong những ngày nhiệt độ cao. Ảnh minh họa

4 dấu hiệu cảnh báo người cao tuổi bị sốc nhiệt dễ bỏ qua

Mệt bất thường, nghỉ vẫn không đỡ

Một ngày nóng bức, cảm giác mệt mỏi sau khi đi ngoài trời hoặc làm việc là điều dễ gặp. Tuy nhiên, nếu người lớn tuổi đột nhiên mệt lả, thiếu sức, chỉ muốn nằm nghỉ dù không vận động nhiều, đây có thể là dấu hiệu cơ thể đang chịu tác động quá mức của nhiệt.

BS Hà Hùng lưu ý rằng ở người cao tuổi, sốc nhiệt có thể bắt đầu bằng những biểu hiện khá mơ hồ như mệt bất thường, chóng mặt, ngủ nhiều hoặc giảm tỉnh táo. Vì dễ bị quy cho tuổi tác nên những dấu hiệu này đôi khi không được nhận diện kịp thời.

Đặc biệt, nếu sau khi đưa vào nơi mát mà tình trạng không cải thiện, người bệnh ngày càng lả đi hoặc xuất hiện thêm chóng mặt, đau đầu, buồn nôn, gia đình không nên tiếp tục chờ đợi.

Cách xử trí: đưa người cao tuổi ra khỏi nơi nóng, nới lỏng quần áo, làm mát cơ thể. Nếu người bệnh còn tỉnh táo và nuốt bình thường, có thể cho uống từng ngụm nước mát. Khi có biểu hiện nặng hơn, cần đưa đến cơ sở y tế.

Chóng mặt, hoa mắt, đi đứng không vững

Đây là nhóm dấu hiệu dễ bị bỏ qua, nhất là ở những người vốn đã có vấn đề về huyết áp hoặc khả năng vận động.

Trong thời tiết nóng, cơ thể tăng thải nhiệt và có thể mất nước, làm ảnh hưởng đến tuần hoàn. Người cao tuổi có thể thấy hoa mắt, chóng mặt, đau đầu, mất thăng bằng hoặc phải ngồi xuống vì cảm giác không đứng vững. Khi người cao tuổi đi đứng loạng choạng, chóng mặt và đau đầu là những biểu hiện cần đặc biệt chú ý trong ngày nắng nóng.

Điều đáng lưu ý là không nên mặc định mọi trường hợp chóng mặt ở người già đều do “yếu người” hoặc huyết áp. Trong bối cảnh vừa ở ngoài trời nóng, ở phòng kín, mất nước hoặc hoạt động thể lực, đây có thể là biểu hiện của quá tải nhiệt.

Nếu người bệnh đột ngột mất thăng bằng kèm nói khó, méo miệng, yếu hoặc tê một bên tay chân, cần nghĩ tới khả năng đột quỵ và đưa đi cấp cứu ngay. PGS.TS Nguyễn Đình Toàn, trong thông tin được Báo Sức khỏe và Đời sống đăng tải, nhấn mạnh việc nhận biết sớm và đưa người bệnh đến viện sớm có ý nghĩa quan trọng đối với cơ hội điều trị đột quỵ.

Lú lẫn, nói chậm, phản ứng khác thường

Đây là dấu hiệu đặc biệt quan trọng nhưng lại rất dễ bị gia đình bỏ qua.

Một người lớn tuổi đang nói chuyện bình thường bỗng phản ứng chậm, trả lời không đúng câu hỏi, nói nhảm, không nhớ mình vừa làm gì, đi lại không định hướng hoặc buồn ngủ bất thường. Nhiều gia đình có thể nghĩ đó là biểu hiện của tuổi già, mất ngủ hoặc bệnh nền.

Thực tế, những thay đổi đột ngột về ý thức trong ngày nắng nóng cần được xem xét nghiêm túc. Các bác sĩ chuyên khoa cảnh báo, sốc nhiệt ở người cao tuổi có thể biểu hiện bằng lơ mơ, lú lẫn, nói nhảm, đi đứng không vững hoặc ngủ nhiều bất thường; các triệu chứng này dễ bị nhầm với sa sút trí tuệ, tụt đường huyết hoặc những vấn đề thần kinh khác.

Khi thân nhiệt tăng quá cao, hệ thần kinh trung ương có thể bị ảnh hưởng. Nếu tình trạng tiến triển thành sốc nhiệt, người bệnh có thể co giật, hôn mê và tổn thương nhiều cơ quan. Đây là cấp cứu y khoa, không phải tình trạng có thể theo dõi tại nhà.

Vì vậy, với người cao tuổi, một thay đổi bất thường về ý thức trong ngày nắng nóng đáng được coi là dấu hiệu cảnh báo cho đến khi loại trừ được nguyên nhân nguy hiểm.

Da nóng bất thường, thở nhanh, tim đập dồn dập

Nhiều người vẫn nghĩ cứ sốc nhiệt là phải vã mồ hôi thật nhiều. Nhưng ở người cao tuổi, biểu hiện có thể không điển hình như tình trạng da nóng nhưng khô hoặc ít đổ mồ hôi. Cùng lúc đó, nhịp tim có thể nhanh, hơi thở dồn dập, người bệnh cảm thấy kiệt sức.

Nếu kiểm tra thấy người cao tuổi có thân nhiệt tăng cao, đặc biệt trên 40°C, kèm rối loạn ý thức, co giật hoặc ngất, cần coi đây là tình huống cấp cứu. Sốc nhiệt có thể gây tổn thương não, tim, gan, thận và dẫn tới suy đa cơ quan nếu không được xử trí kịp thời.

Vì sao sau tuổi 60 cần đặc biệt thận trọng?

Không phải cứ bước qua tuổi 60 là sẽ bị sốc nhiệt. Tuy nhiên, tuổi cao thường đi kèm nhiều yếu tố khiến cơ thể dễ tổn thương hơn khi trời nóng.

Khả năng điều hòa thân nhiệt giảm, cảm giác khát không còn nhạy như trước. Nhiều người đồng thời mắc tăng huyết áp, bệnh tim mạch, đái tháo đường, bệnh thận hoặc bệnh hô hấp mạn tính. Một số loại thuốc, trong đó có thuốc lợi tiểu và một số thuốc điều trị bệnh nền, cũng có thể ảnh hưởng đến cân bằng nước và điện giải.

Đáng chú ý, người từ 75 tuổi trở lên, người mắc bệnh tim mạch, tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh thận mạn, COPD hoặc hen phế quản được xem là nhóm cần theo dõi sát hơn trong mùa nóng. Những người sống một mình, hạn chế vận động, sa sút trí nhớ hoặc có di chứng đột quỵ cũng dễ gặp nguy cơ vì khó tự nhận biết và xử trí khi sức khỏe thay đổi.

Đừng đợi đến khi ngất mới xử trí

Điều quan trọng nhất với người cao tuổi trong những ngày nắng nóng là đừng để cơ thể rơi vào tình trạng quá nhiệt rồi mới tìm cách xử lý.

Gia đình nên nhắc người lớn tuổi uống nước đều đặn ngay cả khi chưa cảm thấy khát; hạn chế ra ngoài vào khoảng 10-16 giờ, mặc quần áo rộng, nhẹ và thoáng. Nếu buộc phải ra ngoài, nên mang theo nước và tìm nơi nghỉ mát thường xuyên.

Khi xuất hiện mệt nhiều, chóng mặt, khô miệng, chuột rút hoặc tiểu ít, cần đưa người bệnh vào nơi thoáng mát, nới lỏng quần áo và làm mát cơ thể. Nếu người bệnh còn tỉnh táo, có thể cho uống từng ngụm nước nhỏ.

Nhưng nếu đã có sốt cao, da nóng, lơ mơ, lú lẫn, nói khó, co giật, ngất, khó thở hoặc đau ngực, không nên cố theo dõi tại nhà. Cần gọi cấp cứu hoặc đưa người bệnh đến cơ sở y tế gần nhất càng sớm càng tốt. Trong khi chờ hỗ trợ y tế, có thể tiếp tục làm mát bằng khăn ướt, quạt hoặc chườm mát ở vùng cổ, nách và bẹn.

Sau tuổi 60, cơ thể không phải lúc nào cũng “báo động” thật rõ khi đang gặp nguy hiểm vì nắng nóng. Một cơn mệt, một lần chóng mặt hay vài phút nói năng khác thường có thể chỉ là chuyện nhỏ, nhưng cũng có thể là thời điểm cơ thể đang cầu cứu. Nhận ra những thay đổi ấy sớm và xử trí đúng lúc đôi khi chính là cách đơn giản nhất để tránh một tình huống cấp cứu đáng tiếc.