Nhận biết sớm say nắng, sốc nhiệt để tránh biến chứng nguy hiểm

Bệnh nhân nguy kịch do sốc nhiệt được chăm sóc và điều trị tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ. BVCC

Theo BSCKII Phạm Thị Trà Giang, Trưởng khoa Cấp cứu, Bệnh viện Thanh Nhàn, say nắng xảy ra khi cơ thể tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng hoặc môi trường nhiệt độ cao trong thời gian dài, khiến khả năng điều hòa thân nhiệt bị quá tải.

Người bệnh có thể xuất hiện các biểu hiện như mệt lả, đau đầu, chóng mặt, buồn nôn, vã mồ hôi, khát nhiều, chuột rút, da nóng và tim đập nhanh.

Tình trạng này thường gặp ở người lao động, đi lại, tập luyện hoặc đứng lâu ngoài trời, nhất là trong khoảng từ 10 giờ đến 16 giờ. Ngoài nhiệt độ cao, độ ẩm lớn, không khí bí và ít gió cũng khiến mồ hôi khó bay hơi, làm cơ thể giảm khả năng tản nhiệt.

Nếu không được phát hiện và xử trí sớm, say nắng hoặc kiệt sức do nóng có thể tiến triển thành sốc nhiệt, gây rối loạn ý thức, co giật, suy đa cơ quan, thậm chí tử vong.

Nhóm nào dễ bị ảnh hưởng?

Theo BSCKII Phạm Thị Trà Giang, nhóm có nguy cơ cao trước hết là người lao động ngoài trời như công nhân xây dựng, nông dân, shipper, người làm giao thông, nhân viên vệ sinh môi trường và người bán hàng rong.

Người cao tuổi và trẻ nhỏ cũng dễ bị ảnh hưởng do khả năng điều hòa thân nhiệt hạn chế. Người già thường có nhiều bệnh nền, dễ mất nước; trong khi hệ điều hòa thân nhiệt của trẻ chưa hoàn thiện.

Những người mắc bệnh tim mạch, tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh thận mạn, bệnh hô hấp, bệnh thần kinh hoặc béo phì cần đặc biệt thận trọng. Một số thuốc như thuốc lợi tiểu, thuốc hạ áp, thuốc an thần hoặc thuốc điều trị tâm thần có thể làm tăng nguy cơ mất nước, giảm khả năng thích nghi với nhiệt độ cao.

Người tập luyện thể thao ngoài trời, học sinh, sinh viên tham gia hoạt động thể chất, người uống rượu bia, thiếu ngủ, ăn uống kém hoặc đang bị sốt, tiêu chảy, nôn nhiều cũng có nguy cơ kiệt sức do nhiệt cao hơn.

Dấu hiệu phân biệt sốc nhiệt

Theo bác sĩ, say nắng hoặc kiệt sức do nóng thường là giai đoạn nhẹ hơn. Người bệnh còn tỉnh, có thể mệt lả, chóng mặt, đau đầu, buồn nôn, vã mồ hôi nhiều, da ẩm, khát nước, chuột rút và tim đập nhanh.

Nếu được đưa vào nơi mát, nới lỏng quần áo, làm mát cơ thể và bù nước phù hợp, nhiều trường hợp có thể hồi phục.

Trong khi đó, sốc nhiệt là tình trạng cấp cứu đe dọa tính mạng. Khi cơ thể mất khả năng kiểm soát thân nhiệt, người bệnh có thể lú lẫn, kích thích, nói nhảm, co giật, hôn mê, da nóng đỏ, mạch nhanh hoặc tụt huyết áp.

Điểm cảnh báo quan trọng nhất là rối loạn ý thức. Khi một người sau phơi nắng hoặc làm việc trong môi trường nóng có biểu hiện lơ mơ, lú lẫn, ngất, co giật, không uống được nước, nôn nhiều, khó thở hoặc đau ngực, cần coi đây là tình trạng nặng và đưa đến cơ sở y tế ngay.

Chủ động phòng tránh trong ngày nắng nóng

Để hạn chế nguy cơ say nắng và sốc nhiệt, người dân nên tránh ra ngoài vào thời điểm nắng gắt từ 10 giờ đến 16 giờ nếu không thật sự cần thiết. Người lao động ngoài trời cần được bố trí nghỉ xen kẽ tại nơi râm mát, tránh làm việc liên tục trong nhiều giờ.

Nên uống nước chủ động, chia thành nhiều lần trong ngày, không chờ đến khi khát mới uống. Khi vận động hoặc lao động ra nhiều mồ hôi, có thể bổ sung điện giải hợp lý nhưng không lạm dụng.

Trang phục nên rộng, nhẹ, thoáng và thấm mồ hôi. Khi ra ngoài cần đội mũ rộng vành, che nắng, đeo kính và sử dụng kem chống nắng phù hợp.

Không để trẻ nhỏ, người cao tuổi hoặc vật nuôi trong ô tô đóng kín dù chỉ trong thời gian ngắn. Gia đình cũng cần thường xuyên theo dõi người già, trẻ em và người có bệnh nền trong những ngày nhiệt độ tăng cao.

Theo BSCKII Phạm Thị Trà Giang, nắng nóng có thể gây ra tình trạng cấp cứu nghiêm trọng. Việc nhận biết sớm dấu hiệu bất thường, làm mát kịp thời và đưa người bệnh đến cơ sở y tế đúng lúc có ý nghĩa quyết định trong hạn chế biến chứng và tử vong.

Đức Trân