Sau nâng hạng: Niềm tin tăng, dòng vốn đi theo lộ trình

PV: Từ thực tế quan sát sự phát triển của thị trường chứng khoán Việt Nam, theo ông, thị trường đã có những thay đổi đáng kể thế nào kể từ sau khi được FTSE Russell thông báo nâng hạng từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp vào tháng 10/2025?

Ông Kojima Kazunobu

Ông Kojima Kazunobu: Tôi cho rằng, kể từ khi FTSE Russell thông báo nâng hạng Việt Nam lên nhóm thị trường mới nổi thứ cấp, thay đổi đáng chú ý nhất là những nỗ lực cải cách của các cơ quan quản lý Việt Nam. Điều này cũng đã được cộng đồng đầu tư quốc tế ghi nhận.

Đặc biệt, mức độ cải thiện về hạ tầng thị trường và khả năng tiếp cận của nhà đầu tư, như các quy trình thanh toán, đã nhận được nhiều đánh giá tích cực. Đồng thời, các thành viên thị trường cũng ngày càng tập trung hơn vào các bước triển khai tiếp theo, bao gồm quá trình rà soát giữa kỳ và thời điểm chính thức có hiệu lực của việc nâng hạng. Việc nâng hạng chủ yếu củng cố nhận thức rằng, thị trường Việt Nam đang đi theo một lộ trình cải cách rõ ràng và nhất quán, thay vì tạo ra sự thay đổi cấu trúc một cách đột ngột.

PV: Ông có thể phân tích rõ hơn, việc nâng hạng tác động như thế nào tới dòng vốn quốc tế, mức độ minh bạch và niềm tin của nhà đầu tư nước ngoài đối với thị trường chứng khoán Việt Nam?

Ông Kojima Kazunobu: Dựa trên các quan sát trong khuôn khổ dự án JICA, việc nâng hạng đã tạo ra hiệu ứng tín hiệu tích cực đối với niềm tin của nhà đầu tư nước ngoài, phản ánh tiến bộ về tính minh bạch và thông lệ thị trường.

Tuy nhiên, tác động đối với dòng vốn quốc tế thực tế cho đến nay mang tính lộ trình hơn là tức thì. Các nhà đầu tư thụ động thường được kỳ vọng sẽ điều chỉnh vị thế gần thời điểm hiệu lực của việc nâng hạng, phù hợp với quy tắc phân bổ theo chỉ số. Trong khi đó, các nhà đầu tư chủ động vẫn duy trì cách tiếp cận chọn lọc, cân nhắc các yếu tố như tính thanh khoản, tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng và mức độ tập trung của thị trường.

Nhìn chung, việc nâng hạng được nhìn nhận là một sự cải thiện mang tính cấu trúc, góp phần củng cố niềm tin của nhà đầu tư theo thời gian, hơn là một yếu tố kích hoạt dòng vốn lớn đổ vào trong ngắn hạn.

Việc FTSE Russell nâng hạng giúp củng cố niềm tin của nhà đầu tư quốc tế đối với thị trường chứng khoán Việt Nam. Ảnh: An Thư

PV: Trong nhiều năm qua, các chuyên gia JICA đã đồng hành cùng quá trình cải cách thị trường chứng khoán Việt Nam. Xin ông cho biết, những lĩnh vực hỗ trợ nào mang lại tác động rõ rệt nhất?

Ông Kojima Kazunobu: Dự án hỗ trợ kỹ thuật hiện tại của JICA dự kiến triển khai từ tháng 4/2024 đến tháng 3/2027, tiếp nối dự án giai đoạn 2019 - 2023. Dự án trước đó đã giải quyết 4 chủ đề lớn: tăng cường năng lực giám sát thị trường; cải thiện chất lượng các công ty chứng khoán; cải thiện các thông lệ chào bán cổ phiếu ra công chúng và niêm yết; nâng cao nhận thức bảo vệ nhà đầu tư.

Bằng cách hỗ trợ cải cách nhằm nâng cao chất lượng tổng thể của thị trường cổ phiếu và cung cấp ý kiến kỹ thuật cho việc soạn thảo các nghị định, thông tư hướng dẫn Luật Chứng khoán năm 2019 (Luật số 54/2019/QH14), dự án hiện tại góp phần thúc đẩy các ưu tiên trọng điểm trong Chiến lược phát triển thị trường chứng khoán Việt Nam đến năm 2030.

Một ví dụ điển hình là việc sửa đổi một phần Nghị định số 155/2020/NĐ-CP thông qua Nghị định số 245/2025/NĐ-CP, đưa ra cơ chế tích hợp quy trình chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) với niêm yết, nội dung từng được nhấn mạnh trong dự án trước. Trên cơ sở đó, thị trường IPO của Việt Nam đã ghi nhận những dấu hiệu khởi sắc trở lại kể từ cuối năm 2025.

Song song với đó, dự án hiện tại tiếp tục giải quyết một loạt chủ đề mang tính định hướng, bao gồm thúc đẩy áp dụng các thông lệ IPO và niêm yết phù hợp với tiêu chuẩn quốc tế, xem xét công bố thông tin liên quan đến phát triển bền vững phù hợp với xu hướng toàn cầu; phát triển thị trường quỹ và thúc đẩy công tác đào tạo nhà đầu tư.

PV: Trong bối cảnh cạnh tranh thu hút vốn toàn cầu ngày càng lớn, theo ông, Việt Nam cần ưu tiên những cải cách nào để duy trì sức hấp dẫn đối với nhà đầu tư tổ chức dài hạn và còn những điểm nghẽn nào cần tiếp tục cải thiện để củng cố vị thế trong nhóm thị trường mới nổi?

Ông Kojima Kazunobu: Để duy trì sức hấp dẫn đối với các nhà đầu tư tổ chức dài hạn trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gia tăng, Việt Nam cần tiếp tục tập trung nâng cao chất lượng và khả năng đầu tư của thị trường chứng khoán.

Mặc dù số lượng doanh nghiệp niêm yết và đăng ký giao dịch đã vượt con số 1.500, số doanh nghiệp có quy mô và thanh khoản đáp ứng tiêu chí trong phạm vi đầu tư của các nhà đầu tư toàn cầu vẫn còn tương đối hạn chế. Vì vậy, việc nâng cao chuẩn mực công bố thông tin, tăng cường quản trị công ty và cải thiện chất lượng thị trường nói chung đối với các doanh nghiệp niêm yết là hết sức cần thiết.

Thêm vào đó, các rào cản về tỷ lệ sở hữu nước ngoài, bao gồm cả trong các lĩnh vực có vốn hóa lớn như ngân hàng, vẫn đang hạn chế khả năng xây dựng danh mục đầu tư của các nhà đầu tư nước ngoài. Tháo gỡ được những nút thắt mang tính cấu trúc này sẽ giúp Việt Nam củng cố vị thế trong nhóm các thị trường mới nổi.

PV: Với tầm nhìn trung và dài hạn, Việt Nam cần làm gì để tiến tới mục tiêu trở thành thị trường mới nổi có chất lượng cao trong khu vực, thưa ông?

Ông Kojima Kazunobu: Về trung và dài hạn, ưu tiên trọng tâm của Việt Nam là mở rộng cả về chất lượng lẫn chiều sâu của hệ thống các công ty niêm yết. Điều này đòi hỏi tiếp tục củng cố chức năng của thị trường sơ cấp, bao gồm cải thiện quy trình IPO và niêm yết, nhằm hỗ trợ các doanh nghiệp quy mô lớn và có năng lực quản trị tốt phát triển.

Dưới góc độ một thị trường "chất lượng cao", việc ngăn ngừa các hành vi giao dịch không công bằng và nâng cao tính chuyên nghiệp của các công ty chứng khoán cũng như các nhà quản lý quỹ là yếu tố quan trọng không kém.

Ngoài ra, nâng cao khả năng đầu tư tổng thể cho các nhà đầu tư nước ngoài (thông qua hạ tầng giao dịch tốt hơn, tăng cường công bố thông tin bằng tiếng Anh, áp dụng các chuẩn mực kế toán quốc tế và lộ trình nới lỏng giới hạn sở hữu nước ngoài) sẽ giúp Việt Nam trở thành một thị trường mới nổi cạnh tranh và đáng tin cậy hơn trong khu vực.

Nếu các nỗ lực này được triển khai ổn định và đồng bộ, Việt Nam có khả năng được ghi nhận là một trong những thị trường tăng trưởng nhanh nhất thế giới và là điểm đến hấp dẫn đối với các nhà đầu tư toàn cầu. Trên nền tảng đó, lộ trình hướng tới khả năng chuyển đổi sang nhóm thị trường phát triển cũng sẽ dần rõ nét hơn.

PV: Xin cảm ơn ông!

Luyện Vũ