Sáng tạo và tạo sinh - người dẫn dắt hay máy điều khiển?

Nghệ sĩ Ưu tú Krajan Dick - người tạo được dấu ấn cá nhân từ chính sự trải nghiệm văn hóa Tây Nguyên

Nhạc sĩ Đình Nghĩ - tác giả của ca khúc Say trăng Đà Lạt nói rằng, Generative AI đang mở ra cơ hội cho nhiều người không có chuyên môn âm nhạc được tham gia trực tiếp vào đời sống âm nhạc. “Trước kia, việc sáng tác ca khúc - công việc đòi hỏi kiến thức chuyên môn, cùng quá trình lao động nghệ thuật nghiêm cẩn - chỉ những người có nền tảng kiến thức âm nhạc mới đủ trình để sáng tạo tác phẩm nghệ thuật. Bây giờ, với sự trợ giúp của các công cụ AI tạo sinh, một người không biết gì về nhạc lý cũng có thể trở thành “nhạc sĩ” - người sáng tác ca khúc - chỉ bằng vài câu lệnh prompt. Thậm chí, với những văn bản không liên quan gì đến âm nhạc, AI vẫn có thể tạo ra một ca khúc... hay tới mức phi lý”. Nhà lý luận phê bình âm nhạc Nguyễn Quang Long thì quả quyết: AI đã vượt qua vai trò của một công cụ hỗ trợ kỹ thuật để tham gia trực tiếp vào quá trình sáng tác ca khúc.

Âm nhạc vẫn là câu chuyện của con người, những gì rất người sẽ ở lại rất lâu với công chúng âm nhạc

Theo nhạc sĩ Mộc Quốc Khanh, AI là đỉnh cao công nghệ trong thời đại số. Việc tìm hiểu AI, ứng dụng AI trong bất kỳ hoạt động nghề nghiệp nào cũng đều hợp lẽ. Nghệ sĩ nếu biết sử dụng AI như một công cụ hỗ trợ trong việc tìm kiếm ý tưởng, xây dựng cấu trúc tác phẩm, phát triển dữ liệu sáng tác, tạo ra bản demo ca khúc để nghe thử, không những giải phóng sức lao động, còn mở rộng biên độ sáng tạo cá nhân. “Ưu điểm khủng nhất của nhạc do AI tạo sinh đó là khả năng xử lý hàng triệu bản nhạc để tạo ra một ca khúc mới có những giai điệu cực bắt tai người nghe chỉ trong vài giây. AI còn giúp nghệ sĩ tiết kiệm chi phí phòng thu âm, tiền thuê ca sĩ hát, nhất là không lệ thuộc vào lịch trình của nghệ sĩ, cũng như ê-kíp sản xuất, trình diễn...”, nhạc sĩ Đình Nghĩ nói thêm. Trả lời câu hỏi liệu rằng “sân chơi độc quyền” của nhạc sĩ - lĩnh vực sáng tạo ca khúc - có bị AI đe dọa, tiếm mất quyền vì những ưu thế vượt trội của AI như đã nêu ở phía trên, nhạc sĩ Đình Nghĩ đưa ra quan điểm: “Âm nhạc là những câu chuyện của con người. Người nhạc sĩ sáng tạo ca khúc từ chính những trải nghiệm sống của mình. AI rất giỏi trong việc tổng hợp và xử lý dữ liệu, cũng như hiểu rất rõ hợp âm nào, giai điệu nào sẽ khiến người nghe ở lại với bản nhạc, rồi từ đó xây dựng, hoàn chỉnh cấu trúc âm nhạc, hòa âm, phối khí để cho ra đời một bản nhạc hoàn hảo về mặt kỹ thuật. Thế nhưng, như đã nói ở phần trên, âm nhạc chưa bao giờ là sự “sắp xếp các yếu tố kỹ thuật”, dẫu cho sự sắp xếp đó là hoàn hảo”. Theo nhạc sĩ Mộc Quốc Khanh, AI có thể làm được mọi thứ, từ xây dựng ý tưởng, demo bản nhạc đến việc hòa âm, phối khí và biểu diễn, kể cả cảm xúc - lãnh địa mà nhiều người cho rằng, nó là làn ranh đỏ của AI - vẫn đủ khả năng mô phỏng. Thứ AI không thể tự thân tạo ra chính là năng lực tư duy của người sử dụng AI. Con người vẫn là chủ thể dẫn dắt AI bằng trình độ thẩm mỹ, năng lực tư duy và trực giác của người sáng tạo để cùng với AI tạo ra những tác phẩm nghệ thuật được công chúng chấp nhận vì nó mang đậm dấu ấn sáng tạo cá nhân.

Trịnh Chu .