Sàn giao dịch carbon và tài chính xanh là trụ cột phát triển bền vững

Sàn giao dịch carbon và tài chính xanh là trụ cột phát triển bền vững TP Hồ Chí Minh.

Nhận diện áp lực phát thải và yêu cầu cấp thiết

Với chủ đề “Thúc đẩy tài chính xanh và sàn giao dịch tín chỉ carbon trong Trung tâm tài chính quốc tế”, các chuyên gia và lãnh đạo ngành đã tập trung thảo luận về lộ trình chuyển đổi mô hình kinh tế của TP Hồ Chí Minh.

Ông Trần Thanh Bình, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển TP Hồ Chí Minh nhấn mạnh: “Trong bối cảnh biến đổi khí hậu toàn cầu ngày càng diễn biến phức tạp, việc chuyển dịch sang mô hình tăng trưởng xanh, phát thải thấp không còn là lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu tất yếu. Đối với một trung tâm kinh tế lớn, việc đạt mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050 đặt ra yêu cầu cấp thiết phải tái cấu trúc dòng vốn, thúc đẩy mạnh mẽ tài chính xanh, đồng thời hình thành và vận hành hiệu quả thị trường carbon”.

Ông Trần Thanh Bình, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển TP Hồ Chí Minh phát biểu khai mạc Hội thảo.

Theo báo cáo định hướng chuyển đổi xanh của ông Phạm Bình An, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển TP Hồ Chí Minh, tổng lượng phát thải khí nhà kính của thành phố hiện đạt 57,6 triệu tấn CO2. “Trong đó, lĩnh vực năng lượng cố định và giao thông chiếm tỷ trọng áp đảo lên tới 93,6%. Nếu xét riêng trong mảng năng lượng cố định, các hoạt động sản xuất công nghiệp và xây dựng đóng góp 45,71%, tiếp sau là các tòa nhà dân cư với 30,75%”, ông An cho biết.

Bối cảnh chuyển đổi xanh của TP Hồ Chí Minh mới sau hợp nhất. Ảnh chụp màn hình.

Trước thực trạng này, Thành phố đã xác lập mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính từ 10% đến 30% tùy thuộc vào mức độ trợ giúp quốc tế. Để đạt được điều đó, ông Bình lưu ý trong cấu trúc của Trung tâm tài chính quốc tế, tài chính xanh không chỉ là một hợp phần kỹ thuật mà là trụ cột chiến lược góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh, uy tín và tính bền vững của hệ thống tài chính thành phố.

Ông Phạm Bình An, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển TP Hồ Chí Minh chia sẻ tại Hội thảo.

Một trong những nội dung trọng tâm của hội thảo là việc hình thành và vận hành sàn giao dịch tín chỉ carbon. Đây được xem là công cụ hiệu quả để vốn hóa các nỗ lực giảm phát thải của doanh nghiệp.

Ông Nguyễn Quốc Dũng, Phó Tổng Giám đốc Công ty CP Sàn giao dịch tín chỉ carbon ASEAN (CCTPA) cho biết, đơn vị đang hướng tới tầm nhìn trở thành sàn giao dịch tín chỉ carbon tự nguyện tiên phong và có quy mô lớn nhất Đông Nam Á. “Chúng tôi xác định sàn giao dịch tín chỉ carbon không chỉ là nơi mua bán mà là hạ tầng tài chính xanh then chốt, hỗ trợ doanh nghiệp hiện thực hóa các cam kết giảm phát thải”, ông Dũng nói.

Theo ông Dũng, tính đến tháng 8/2025, Việt Nam đã phát hành hơn 30 triệu tín chỉ carbon từ 158 dự án thuộc thị trường tự nguyện, con số này có thể đạt khoảng 70 triệu tín chỉ vào năm 2030. “Nhu cầu trong nước đang tăng nhanh, trong đó riêng ngành hàng không cần khoảng 2,3 triệu tín chỉ mỗi năm để bù đắp phát thải”, ông Dũng chia sẻ thêm.

Ông Nguyễn Quốc Dũng, Phó Tổng Giám đốc CCTPA chia sẻ tại hội thảo.

Đặc biệt, từ ngày 1/1/2026, khi cơ chế điều chỉnh carbon (Carbon Border Adjustment Mechanism - CBAM) chính thức áp dụng đối với hàng hóa xuất khẩu sang EU, yêu cầu minh bạch hóa dấu chân carbon sẽ tạo áp lực lớn đối với doanh nghiệp Việt Nam.

Để bảo đảm tính minh bạch và độ tin cậy, ông Dũng cho biết sàn giao dịch của CCTPA ứng dụng công nghệ Blockchain để mã hóa mỗi tín chỉ carbon thành một tài sản kỹ thuật số duy nhất. “Mọi giao dịch đều được ghi lại trên sổ cái Blockchain, bảo đảm dữ liệu bất biến, không thể chỉnh sửa, qua đó ngăn chặn tuyệt đối gian lận hoặc việc bán một tín chỉ nhiều lần”, ông Dũng nhấn mạnh.

Chiến lược chuyển đổi kép và nhu cầu nguồn lực

Lộ trình chuyển đổi xanh của TP Hồ Chí Minh được thực hiện thông qua đề án tiếp cận tổng thể với 11 trụ cột chính, từ năng lượng, giao thông đến công nghiệp và lối sống xanh. Thành phố đặt mục tiêu đến năm 2030, tỷ lệ năng lượng tái tạo đạt từ 35% trở lên và tỷ trọng kinh tế xanh chiếm 20% GRDP. Trong lĩnh vực giao thông, Thành phố kỳ vọng 100% xe buýt mới chạy bằng điện hoặc hydro từ năm 2030 để giảm phát thải trực tiếp.

Quang cảnh Hội thảo.

Theo ông An, tổng nhu cầu vốn cho Đề án chuyển đổi xanh giai đoạn 2025 - 2035 ước tính khoảng 900.000 tỷ đồng. “Việc huy động nguồn lực sẽ thực hiện theo nguyên tắc Nhà nước dẫn dắt, doanh nghiệp và xã hội đồng hành, quốc tế hỗ trợ kỹ thuật và tài chính. Trong đó, ngân sách nhà nước dự kiến đóng góp khoảng 20%, vốn xã hội hóa và PPP chiếm 45%, còn lại 35% là nguồn vốn quốc tế và ODA”, ông An cho biết.

Song song với tài chính, hạ tầng dữ liệu số cũng là yếu tố then chốt để quản trị đô thị thông minh. Thành phố đang khẩn trương triển khai dự án hạ tầng số dùng chung cho chuyển đổi xanh thành phố, nhằm mục tiêu hình thành “Green Data Lake & Open Data Portal” chia sẻ dữ liệu chuyển đổi xanh. Việc thiết lập mạng lưới IoT liên ngành và các nền tảng phân tích dữ liệu không chỉ giúp chính quyền quản lý hiệu quả mà còn giúp các nhà đầu tư quốc tế dễ dàng định lượng giá trị xanh của các dự án tại thành phố thông qua các chỉ số ESG minh bạch.

Tổng quan thị trường carbon Việt Nam. Ảnh chụp màn hình

Kết thúc hội thảo, các đại biểu thống nhất rằng TP Hồ Chí Minh cần sớm hoàn thiện khung pháp lý về tài chính xanh và thị trường carbon, tận dụng hiệu quả các cơ chế đặc thù từ Nghị quyết 98. Với sự chuẩn bị đồng bộ về chính sách và công nghệ, Thành phố đang từng bước hiện thực hóa mục tiêu Net Zero 2050 và khẳng định vai trò trung tâm đổi mới sáng tạo xanh của khu vực ASEAN.

Bài và ảnh: Lưu Niệm/Báo Tin tức và Dân tộc