Rủi ro với kinh tế châu Âu

Người đàn ông nhìn vào bảng giá nhiên liệu tại 1 trạm xăng ở thủ đô Berlin, Đức. (Ảnh: THX)

Các doanh nghiệp và các nền kinh tế hàng đầu châu Âu đều lo ngại trước sự tăng giá của năng lượng, nguy cơ gián đoạn nguồn cung cùng nhiều hệ lụy cho nền kinh tế khu vực vốn chịu nhiều áp lực.

Những ngành tiêu thụ nhiều năng lượng đang đối mặt thách thức lớn khi được đánh giá sẽ chịu ảnh hưởng rõ rệt nhất của cuộc xung đột hiện nay ở Trung Đông, nhất là trong trường hợp cuộc chiến kéo dài gây ra một cuộc khủng hoảng nghiêm trọng. Các lĩnh vực công nghiệp nặng, hóa chất, thép, nhôm cùng một số ngành dịch vụ như vận tải đường bộ đối mặt với áp lực chi phí tăng khi giá năng lượng biến động mạnh. Nguy cơ gián đoạn lưu thông qua các tuyến vận tải dầu mỏ quan trọng ở vùng Vịnh có thể gây xáo trộn vận tải hàng hải quốc tế, từ đó tác động dây chuyền đến chuỗi cung ứng và thương mại toàn cầu, dù thị trường tài chính chưa ghi nhận những phản ứng tiêu cực rõ rệt. Có thể thấy, các nguy cơ lớn hiện nay không phải là thiếu hụt nguồn cung năng lượng, mà chủ yếu là chi phí gia tăng và những rủi ro đối với chuỗi giá trị toàn cầu.

Biến động địa chính trị ảnh hưởng đến tâm lý tiêu dùng và đầu tư, trong bối cảnh nhiều hộ gia đình vốn đã thận trọng hơn trước những lo ngại liên quan đến tình hình ngân sách và nguy cơ thất nghiệp tại Pháp. Mặc dù mức độ phụ thuộc của nước này vào nguồn hydrocarbon từ Trung Đông hiện thấp hơn so với thời kỳ diễn ra các cú sốc dầu mỏ trước đây, song căng thẳng vẫn tác động đáng kể đến hoạt động sản xuất và thương mại, đặc biệt khi doanh nghiệp Pháp đang phải thích ứng với môi trường cạnh tranh phức tạp hơn.

Các chuyên gia cảnh báo, nếu những lĩnh vực công nghiệp chiến lược như hóa chất hay thép bị suy yếu nghiêm trọng, việc khôi phục năng lực sản xuất trong tương lai có thể sẽ rất khó khăn. Sự bất ổn kéo dài làm gia tăng áp lực đối với các quyết định đầu tư dài hạn. Đây là rủi ro đáng lo ngại đối với nền kinh tế Pháp, trong bối cảnh nước này đã có dấu hiệu tụt hậu trong một số lĩnh vực đổi mới sáng tạo quan trọng. Nếu tình trạng thiếu đầu tư tiếp diễn, năng lực cạnh tranh của kinh tế Pháp có thể bị suy yếu trong dài hạn.

Trong khi đó, Đức - nền kinh tế lớn nhất khu vực đồng euro (Eurozone), có nguy cơ chịu thiệt hại lớn nếu xung đột tại Trung Đông kéo dài và đẩy giá năng lượng toàn cầu tăng cao. Theo dự báo mới nhất của Viện Kinh tế Đức, nền kinh tế nước này có thể thiệt hại khoảng 40 tỷ euro trong hai năm tới do giá dầu tăng mạnh, yếu tố được cho là có thể làm chậm đà phục hồi của nền kinh tế đầu tàu châu Âu, vốn đang gặp nhiều khó khăn...

Các chuyên gia cảnh báo, căng thẳng tại Trung Đông có thể làm tăng lạm phát và kìm hãm tăng trưởng trên toàn Eurozone do giá năng lượng leo thang và nguy cơ gián đoạn nguồn cung. Theo Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB), nếu cuộc chiến kéo dài có thể khiến lạm phát Eurozone tăng vọt, đồng thời làm suy yếu tăng trưởng kinh tế. Phân tích của Oxford Economics chỉ ra rằng, giá năng lượng tăng do xung đột có thể khiến lạm phát của Eurozone tăng thêm khoảng 0,3-0,5% trong năm 2026, trong khi tăng trưởng GDP có thể giảm khoảng 0,1% do sức mua của người tiêu dùng giảm.

Ngoài ra, xung đột cũng gây gián đoạn các tuyến vận chuyển năng lượng và thương mại quan trọng, khiến giá dầu và khí đốt tại châu Âu tăng mạnh, làm gia tăng áp lực lạm phát và chi phí sản xuất trong khu vực. Sau khi tăng mạnh vào năm 2022 do cú sốc năng lượng liên quan đến xung đột ở Ukraine, mãi tới gần đây, lạm phát tại khu vực đồng euro mới được kéo giảm về gần ngưỡng mục tiêu 2% của ECB. Ngân hàng này đã giữ nguyên lãi suất chủ chốt ở mức 2% kể từ tháng 6 năm ngoái và dự kiến sẽ tổ chức cuộc họp tiếp theo về chính sách lãi suất vào ngày 19/3. Những đánh giá về mức độ tác động và hệ quả đối với lạm phát trung hạn sẽ phụ thuộc vào phạm vi cũng như thời gian kéo dài của xung đột hiện nay.

Mức độ tác động đối với các nền kinh tế hàng đầu châu Âu và toàn khu vực Eurozone sẽ phụ thuộc vào thời gian kéo dài của cuộc xung đột hiện nay và diễn biến của thị trường năng lượng toàn cầu trong những tháng tới. Tuy nhiên, các chuyên gia nhận định rằng khả năng xuất hiện làn sóng lạm phát mạnh tương tự giai đoạn sau cuộc xung đột tại Ukraine năm 2022 là không cao. Tiến trình chuyển dịch năng lượng và giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch của châu Âu được cho là sẽ giúp hạn chế tác động lạm phát từ cuộc khủng hoảng hiện nay.

ANH THƯ