'Chìa khóa' nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam

Ông Nguyễn Hoàng Dương, Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước.

Ngày 10/3, Viện Thành viên Hội đồng Quản trị Việt Nam (VIOD) phối hợp với Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (SSC) và Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam (VNX) tổ chức Diễn đàn “Mùa Đại hội đồng cổ đông 2026: Tuân thủ hay Bứt phá – Hiệu quả hay Bền vững”.

Sự kiện diễn ra trong bối cảnh thị trường chứng khoán Việt Nam đang bước vào giai đoạn then chốt của quá trình nâng hạng.

Theo các chuyên gia, hiện FTSE Russell đang tiến hành kỳ rà soát quan trọng vào tháng 3/2026, hướng tới khả năng chính thức đưa thị trường chứng khoán Việt Nam lên nhóm thị trường mới nổi vào tháng 9 tới.

Đây được xem là một trong những bước ngoặt quan trọng, có thể mở ra cơ hội thu hút thêm dòng vốn đầu tư quốc tế quy mô lớn.

Đại hội cổ đông – thước đo chất lượng quản trị doanh nghiệp

Tại diễn đàn, ông Nguyễn Hoàng Dương, Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cho rằng kinh nghiệm từ nhiều thị trường trong khu vực cho thấy khi dòng vốn ngoại gia tăng, yếu tố mà các nhà đầu tư quốc tế quan tâm không chỉ là kết quả kinh doanh mà còn là cách thức doanh nghiệp vận hành và quản trị.

Theo ông, các quỹ đầu tư tổ chức, đặc biệt là quỹ hưu trí quốc tế, thường đánh giá rất kỹ mức độ bảo vệ quyền lợi cổ đông thiểu số, sự minh bạch trong các giao dịch với bên liên quan cũng như văn hóa đối thoại giữa doanh nghiệp với nhà đầu tư.

“Đại hội đồng cổ đông chính là nơi thể hiện rõ nhất mức độ minh bạch, chất lượng giải trình và văn hóa đối thoại của doanh nghiệp”, ông Dương nhấn mạnh.

Trong bối cảnh mới, kỳ Đại hội đồng cổ đông năm 2026 được nhận định sẽ không còn đơn thuần là thủ tục pháp lý thường niên để thông qua các báo cáo tài chính hay kế hoạch kinh doanh. Thay vào đó, đây ngày càng trở thành một “sàn diễn” chiến lược, nơi hội đồng quản trị thể hiện năng lực quản trị, trách nhiệm giải trình và tầm nhìn phát triển dài hạn của doanh nghiệp trước cộng đồng nhà đầu tư.

Toàn cảnh Diễn đàn.

Tuy nhiên, theo ông Nguyễn Hoàng Dương, việc tuân thủ các quy định pháp lý mới chỉ là nền tảng ban đầu. Những doanh nghiệp chỉ dừng lại ở mức “trả bài” theo quy định sẽ khó tạo ra sự khác biệt trên thị trường vốn.

Ngược lại, các doanh nghiệp chủ động nâng chuẩn quản trị theo thông lệ quốc tế và coi đại hội cổ đông là cơ hội đối thoại chiến lược sẽ có nhiều lợi thế trong việc xây dựng niềm tin với nhà đầu tư.

Khoảng cách giữa “tuân thủ tối thiểu” và thực hành tốt

Dưới góc nhìn chuyên môn, ông Phan Lê Thành Long, Tổng Giám đốc VIOD cho biết, kết quả đánh giá hơn 500 doanh nghiệp niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh (HoSE) cho thấy bức tranh quản trị doanh nghiệp tại Việt Nam vẫn còn nhiều khoảng trống cần cải thiện.

Theo đó, khoảng 75% doanh nghiệp tổ chức đại hội cổ đông đúng hạn trong vòng 4 tháng đầu năm. Tuy nhiên, tỷ lệ doanh nghiệp công bố đầy đủ tài liệu họp đúng thời hạn mới đạt 67%.

Đáng chú ý, chỉ khoảng 43% doanh nghiệp cung cấp thông tin về ứng viên hội đồng quản trị trước kỳ họp 10 ngày – một yếu tố quan trọng giúp cổ đông có đủ thời gian đánh giá và đưa ra quyết định.

Bên cạnh đó, chưa đến 29% doanh nghiệp tuyên bố tuân thủ hoàn toàn theo Bộ Nguyên tắc Quản trị Công ty Việt Nam (VNCG Code) phiên bản 2026.

“Những con số này cho thấy khoảng cách giữa việc tuân thủ tối thiểu và thực hành quản trị tốt vẫn còn khá xa”, ông Long nhận định.

Theo các chuyên gia, để tổ chức một kỳ Đại hội đồng cổ đông chất lượng theo chuẩn mực quốc tế, doanh nghiệp cần thay đổi tư duy tổ chức. Hội đồng quản trị không nên chỉ tập trung vào việc trình bày các số liệu đã qua mà cần dành nhiều thời gian hơn cho các nội dung mang tính dự báo và chiến lược dài hạn.

Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu nhiều biến động, các vấn đề như rủi ro địa chính trị, biến động giá nguyên vật liệu, an ninh mạng hay các kịch bản duy trì hoạt động trong tình huống khẩn cấp cũng cần được đưa vào chương trình nghị sự một cách nghiêm túc.

Minh bạch – yếu tố quyết định niềm tin thị trường

Một điểm mới đáng chú ý trong mùa đại hội cổ đông năm 2026 là yêu cầu mỗi thành viên hội đồng quản trị độc lập phải có báo cáo riêng theo quy định của Nghị định 155. Quy định này được kỳ vọng sẽ nâng cao vai trò giám sát và trách nhiệm giải trình của các ủy ban chuyên trách trong doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, việc chuyển đổi sang mô hình đại hội cổ đông kết hợp trực tiếp và trực tuyến cũng được khuyến khích nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho cổ đông ở xa tham gia và thực hiện quyền biểu quyết.

Theo các chuyên gia, biên bản họp đại hội cổ đông cần ghi nhận đầy đủ các câu hỏi và ý kiến thảo luận của cổ đông thay vì lược bỏ như trước đây. Việc công khai chi tiết chính sách thù lao và cơ chế lương thưởng của ban điều hành cũng được xem là yếu tố quan trọng nhằm tăng tính minh bạch và giúp cổ đông đánh giá rõ hơn mức độ gắn kết lợi ích giữa đội ngũ quản lý với sự phát triển dài hạn của doanh nghiệp.

Trong bối cảnh thị trường chứng khoán Việt Nam đang hướng tới các chuẩn mực của thị trường mới nổi, chất lượng quản trị doanh nghiệp được xem là một trong những yếu tố quyết định. Không chỉ là yêu cầu tuân thủ, quản trị công ty ngày càng trở thành năng lực cạnh tranh cốt lõi, góp phần nâng cao uy tín của doanh nghiệp và củng cố niềm tin của nhà đầu tư trên thị trường vốn.

Mai Thoa