Rộn ràng Lễ hội truyền thống làng Lệ Mật năm 2026

Đại biểu, người dân và du khách thực hiện nghi lễ dâng hương Đức Thánh tại Đình Lệ Mật sáng ngày 6/5.

Phần lễ được tổ chức trang nghiêm với đầy đủ các nghi thức truyền thống như lễ rước nước, lễ đệ văn, lễ dâng hương Nhà lưu niệm Bác Hồ và Đài tưởng niệm liệt sĩ, dâng lễ Đức Thánh… Đình làng Lệ Mật thờ Đức Thánh Thành Hoàng - người có công với vua Lý Thái Tông (1028-1054) và lập nên Thập Tam trại ở phía tây kinh thành Thăng Long xưa, từ vùng đất sình lầy trở thành vùng đất trù phú của Thăng Long-Hà Nội.

Trải qua hàng nghìn năm cùng nhiều biến động lịch sử, lễ hội làng Lệ Mật vẫn được các thế hệ người dân gìn giữ, duy trì. Những năm gần đây, lễ hội được tổ chức theo hướng tiếp cận tinh hoa vốn cổ gắn với phát huy những thành tựu của quê hương đổi mới. Trong đó, các nghi thức tế lễ tiếp tục đề cao đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, tri ân các bậc tiền nhân có công với nước, với dân làng; đồng thời gửi gắm ước vọng về cuộc sống bình yên, mùa màng bội thu.

Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân phường Việt Hưng Nguyễn Thanh Thủy nhấn mạnh để có được một hình thức và quy mô lễ hội như hiện nay là cả một quá trình mà trong đó hòa quyện những sự kiện lịch sử, truyền thuyết dân gian, giữa truyền thống và hiện đại.

Làng Lệ Mật có nghề truyền thống là nuôi dưỡng, thuần hóa, sử dụng rắn để chế biến thuốc, thực phẩm, một số sản phẩm thủ công mỹ nghệ... Đặc sản rắn Lệ Mật nổi tiếng trong và ngoài nước đã lâu với sự lâu đời và độc đáo.

Những năm qua, khi xu hướng du lịch làng nghề phát triển, nghề nuôi rắn được mở rộng theo hướng tạo sản phẩm du lịch, trưng bày, giúp du khách khám phá quy trình nuôi, đời sống loài rắn...

Bà Nguyễn Thanh Thủy, Ủy viên Ban Thường vụ, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân phường Việt Hưng cho biết: “Năm nay, lễ hội được tổ chức trong một dấu mốc rất đặc biệt: năm đầu tiên thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Trong bối cảnh đó, việc duy trì và tổ chức lễ hội không chỉ thể hiện sự tiếp nối truyền thống mà còn khẳng định quyết tâm gìn giữ, phát huy các giá trị văn hóa trong đời sống hiện đại. Nhận thức sâu sắc ý nghĩa và giá trị văn hóa, lịch sử của lễ hội, trong thời gian qua, Tiểu ban Quản lý di tích Đình chùa Lệ Mật đã chủ động, tích cực chuẩn bị đầy đủ các điều kiện cần thiết; đồng thời phối hợp chặt chẽ với Ủy ban nhân dân phường thống nhất các nội dung tổ chức, bảo đảm lễ hội diễn ra trang trọng, an toàn, đúng quy định, thực sự trở thành điểm nhấn văn hóa tiêu biểu của quê hương".

Màn múa diệt Giảo Long được đông đảo người xem chờ mong, cổ vũ nhiệt tình.

Theo Ban tổ chức, ba hoạt động lớn mang đậm dấu ấn văn hóa truyền thống tiếp tục được tái hiện. Nổi bật là trò diễn diệt Giảo Long - một trong những phần trình diễn quan trọng nhất của lễ hội, diễn ra tại sân đình. Trò diễn mô tả theo thần tích Đức Thánh Thành Hoàng Lệ Mật tiêu diệt thủy quái cứu dân.

Những thanh niên khỏe mạnh trong làng được lựa chọn tham gia đội múa rắn và đảm nhận vai chàng trai Lệ Mật, trong khi các thiếu nữ trẻ trung duyên dáng đóng vai công chúa và đoàn thị nữ. Phần trình diễn kết hợp tiếng trống nhịp đôi cùng dàn nhạc và lời dẫn chuyện tạo nên không khí sôi động, náo nức, tái hiện sinh động truyền thuyết dân gian lưu truyền qua nhiều thế hệ.

Biểu diễn trống hội tại lễ khai mạc.

Bên cạnh trò diễn diệt Giảo Long là lễ Đả Ngư - nghi thức đánh cá ở giếng làng. Theo tương truyền, sau khi tìm được ngọc thể công chúa nhà Lý gặp nạn trên sông, chàng trai làng Lệ Mật được vua ban thưởng gấm vóc, vàng bạc nhưng từ chối. Điều duy nhất ông xin là được đưa người dân nghèo quê mình cùng một số làng lân cận sang vùng đất phía tây kinh thành Thăng Long khai hoang, lập ấp. Từ vùng đất hoang hóa, khu vực này dần trở nên trù phú và hình thành nên “Thập Tam trại” nổi tiếng trong lịch sử.

Một nghi thức giàu ý nghĩa khác của lễ hội là lễ rước Thập Tam trại. Đây là dịp để con cháu làng Lệ Mật gồm dân “cựu quán” ở quê gốc và dân “kinh quán” sinh sống tại các vùng khai hoang xưa gặp gỡ, giao lưu, cùng ôn lại truyền thống dựng làng lập ấp, khơi dậy niềm tự hào.

Dịp này, các đoàn đại biểu, nhân dân thuộc Thập Tam trại gồm Cống Vị, Giảng Võ, Liễu Giai, Vạn Phúc, Ngọc Hà, Hữu Tiệp, Vĩnh Phúc, Thủ Lệ, Đại Yên, Cống Yên, Kim Mã, Ngọc Khánh, Vạn Bảo đều trở về Lệ Mật dâng hương, hoa lễ vật tri ân Đức Thánh - người được coi là có công khai sinh vùng đất mà họ đang sinh sống. Cuộc hội ngộ thường niên không chỉ duy trì mối liên kết cộng đồng mà còn góp phần lưu giữ ký ức văn hóa của vùng đất kinh kỳ.

Ông Nguyễn Anh Tuấn, Giám đốc Hợp tác xã Làng nghề Lệ Mật (áo trắng) gây ấn tượng với màn thuần hóa rắn hổ mang, loài rắn quý hiếm và cực độc.

Sau phần lễ, phần hội diễn ra với nhiều hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể thao và trò chơi dân gian, tạo không khí vui tươi trong không gian lễ hội. Các hoạt động được tổ chức theo hướng khai thác, phục hồi những loại hình văn hóa dân gian địa phương, đồng thời tạo điều kiện để người dân và du khách trải nghiệm các giá trị truyền thống.

Nổi bật là màn múa rắn sống do các nghệ nhân Hợp tác xã Làng nghề Lệ Mật thể hiện, phục vụ người dân và du khách. Nhiều loài rắn, trăn đẹp mắt, hiếm thấy được điều khiển một cách khéo léo theo nhịp điệu, thu hút người xem.

Chụp ảnh tạo dáng với rắn - trải nghiệm độc đáo tại Lễ hội truyền thống làng Lệ Mật.

Năm nay, lễ hội được tổ chức từ ngày 6-9/5. Với những giá trị lịch sử, văn hóa và khoa học được lưu truyền qua nhiều thế hệ bằng trí nhớ dân gian, các nghi thức tế lễ, âm nhạc cổ truyền, điệu múa dân gian, cờ lọng và y phục ngày hội, Lễ hội truyền thống Lệ Mật đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia năm 2015. Năm 2024, làng Lệ Mật tiếp tục được công nhận là điểm du lịch cấp thành phố.

Không chỉ là nơi tưởng nhớ tổ tiên, lễ hội còn góp phần quảng bá hình ảnh địa phương, thu hút khách du lịch và tạo thêm động lực phát triển kinh tế-văn hóa cho cộng đồng dân cư.

Trong nhịp sống đô thị hiện đại, việc duy trì những lễ hội truyền thống như Lệ Mật cho thấy nỗ lực bảo tồn di sản văn hóa gắn với đời sống cộng đồng, để những giá trị được bồi đắp qua nhiều thế hệ tiếp tục hiện diện trong đời sống hôm nay.

Mỹ Hạnh