Rau đắng biển có thể hỗ trợ cải thiện trí nhớ và chức năng nhận thức

1. Rau đắng biển hỗ trợ tăng cường trí nhớ như thế nào?

Trong y học cổ truyền của nhiều quốc gia châu Á, đặc biệt là Ayurveda (Ấn Độ), rau đắng biển (Bacopa monnieri) được sử dụng từ lâu để hỗ trợ tăng cường trí nhớ, cải thiện khả năng tập trung và giảm căng thẳng. Những năm gần đây, y học hiện đại đã xác định nhóm hoạt chất chính của cây là bacosides – các saponin triterpenoid được cho là có vai trò trong tác dụng lên chức năng nhận thức.

Khả năng hỗ trợ trí nhớ là lĩnh vực được nghiên cứu nhiều nhất đối với rau đắng biển. Một số thử nghiệm lâm sàng và các phân tích tổng hợp cho thấy, chiết xuất chuẩn hóa từ loại thảo dược này có thể mang lại những cải thiện khiêm tốn ở một số khía cạnh của chức năng nhận thức, bao gồm:

Hỗ trợ ghi nhớ và lưu giữ thông tin.
Cải thiện khả năng tập trung và duy trì sự chú ý.
Hỗ trợ tốc độ xử lý thông tin ở một số đối tượng.
Góp phần cải thiện chức năng nhận thức ở người lớn tuổi hoặc người suy giảm nhận thức nhẹ.

Tuy nhiên, các nghiên cứu cũng cho thấy mức độ cải thiện không đồng đều giữa các đối tượng và cần thêm những thử nghiệm quy mô lớn, chất lượng cao để khẳng định hiệu quả cũng như xác định liều dùng tối ưu. Theo các nghiên cứu thực nghiệm, những tác dụng tiềm năng này có thể liên quan đến khả năng chống oxy hóa, giảm stress oxy hóa trong não, điều hòa hoạt động của một số chất dẫn truyền thần kinh và hỗ trợ tính dẻo của các khớp thần kinh (synaptic plasticity) – yếu tố quan trọng trong quá trình học tập và hình thành trí nhớ.

Rau đắng biển là một thảo dược hỗ trợ tăng cường trí nhớ.

2. Kinh nghiệm dân gian sử dụng rau đắng biển

Tại Việt Nam, rau đắng biển cũng được người dân ở một số địa phương sử dụng làm rau ăn hoặc làm dược liệu. Theo kinh nghiệm dân gian, người lớn tuổi có biểu hiện suy giảm trí nhớ, người làm việc trí óc căng thẳng hoặc học sinh, sinh viên trong giai đoạn ôn thi có thể sử dụng rau đắng biển như một thức uống hằng ngày để giúp tinh thần tỉnh táo hơn.

Hãm trà rau đắng biển: Dùng khoảng 5-10 g rau đắng biển khô đã được làm sạch, cho vào ấm rồi hãm với 300-500 ml nước sôi trong khoảng 10-15 phút. Nước trà có vị đắng đặc trưng, có thể uống từng ngụm nhỏ sau bữa ăn hoặc chia làm 2-3 lần trong ngày.

Uống trà rau đắng biển có thể giúp tinh thần thư thái, giảm cảm giác căng thẳng và hỗ trợ khả năng tập trung, tăng cường trí nhớ. Tuy nhiên, tác dụng này thường chỉ xuất hiện sau khoảng 8-12 tuần sử dụng liên tục với liều lượng phù hợp.

Dùng rau đắng biển trong bữa ăn: Ở một số vùng miền, rau đắng biển được sử dụng như một loại rau ăn kèm với cháo cá, cháo lươn hoặc các món canh. Vị đắng đặc trưng của rau giúp kích thích vị giác và tạo hương vị riêng cho món ăn.

Mặc dù rau đắng biển có chứa nhiều hợp chất chống oxy hóa và các hoạt chất sinh học, nhưng lượng bacosides hấp thu từ rau tươi trong bữa ăn chưa được xác định rõ. Vì vậy, việc ăn rau đắng biển nên được xem là một phần của chế độ ăn đa dạng, thay vì kỳ vọng mang lại tác dụng tăng cường trí nhớ rõ rệt.

3. Lưu ý khi sử dụng rau đắng biển

Tác dụng phụ: Mặc dù được xem là khá an toàn khi sử dụng ở mức vừa phải, nhưng rau đắng biển vẫn có thể gây một số tác dụng không mong muốn như: Buồn nôn, đau bụng hoặc đầy hơi, tiêu chảy, khô miệng. Các triệu chứng này thường ở mức độ nhẹ và hết khi ngừng sử dụng.

Những đối tượng nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi dùng: Phụ nữ mang thai hoặc đang cho con bú do chưa có đủ dữ liệu về tính an toàn; người mắc bệnh tuyến giáp vì một số nghiên cứu cho thấy rau đắng biển có thể ảnh hưởng đến chức năng tuyến giáp; người có bệnh tim hoặc đang sử dụng thuốc làm chậm nhịp tim; người đang dùng thuốc an thần, thuốc chống động kinh hoặc một số thuốc tác động lên hệ thần kinh trung ương vì có nguy cơ xảy ra tương tác thuốc; người mắc bệnh lý thần kinh như Alzheimer, Parkinson, động kinh hoặc rối loạn lo âu không nên tự ý sử dụng rau đắng biển để thay thế thuốc điều trị.

DS.Vũ Thị Tuyết Mai