Rafale - Chiến đấu cơ thể hiện tham vọng quân sự của Pháp

Được phát triển hoàn toàn trong nước sau khi Pháp rút khỏi chương trình tiêm kích chung châu Âu, chiến đấu cơ Rafale trở thành biểu tượng cho tham vọng tự chủ quốc phòng của Paris với khả năng tác chiến đa nhiệm và công nghệ điện tử hàng đầu.

Cuối thập niên 1970, Pháp bắt đầu tìm kiếm một mẫu chiến đấu cơ thế hệ mới nhằm thay thế hàng loạt máy bay cũ như tiêm kích Mirage F1, cường kích SEPECAT Jaguar và tiêm kích hạm Super Étendard.

Ban đầu, Paris tham gia chương trình phát triển chiến đấu cơ chung với Anh, Đức, Italy và Tây Ban Nha. Tuy nhiên, bất đồng về yêu cầu kỹ thuật và quyền kiểm soát dự án khiến Pháp rút lui vào giữa thập niên 1980.

Sau quyết định này, tập đoàn Dassault Aviation bắt đầu phát triển riêng chiến đấu cơ Rafale. Nguyên mẫu Rafale A thực hiện chuyến bay đầu tiên năm 1986.

Đến đầu những năm 2000, Rafale chính thức được đưa vào biên chế của không quân và hải quân Pháp.

Chiến đấu cơ Rafale được thiết kế theo cấu hình cánh tam giác kết hợp cánh mũi điều hướng, tương tự nhiều mẫu tiêm kích hiện đại của châu Âu.

Máy bay có chiều dài 15,3 m, sải cánh 10,9 m và khối lượng cất cánh tối đa khoảng 24,5 tấn.

Rafale sử dụng 2 động cơ phản lực Snecma M88, cho phép đạt tốc độ tối đa khoảng Mach 1,8, tương đương gần 2.200 km/h. Máy bay có bán kính chiến đấu hơn 1.800 km tùy cấu hình nhiệm vụ và có thể tiếp nhiên liệu trên không để kéo dài thời gian hoạt động.

Điểm nổi bật của Rafale nằm ở triết lý “omnirole”, tức một máy bay có thể thực hiện đồng thời nhiều nhiệm vụ trong cùng một phi vụ.

Rafale có thể đảm nhiệm không chiến, tấn công mặt đất, trinh sát, chế áp phòng không và tấn công hạt nhân chiến thuật mà không cần thay đổi cấu hình lớn.

Trong vai trò không chiến, Rafale thường mang theo tên lửa không đối không tầm xa Meteor và tên lửa MICA dẫn đường radar hoặc hồng ngoại.

Radar mảng quét điện tử chủ động RBE2 AESA cho phép máy bay theo dõi đồng thời nhiều mục tiêu ở khoảng cách xa, đồng thời tăng khả năng chống nhiễu điện tử.

Ở nhiệm vụ tấn công mặt đất, Rafale có thể mang bom dẫn đường AASM Hammer, tên lửa hành trình SCALP-EG và tên lửa chống hạm Exocet AM39. Tải trọng vũ khí tối đa của máy bay đạt khoảng 9,5 tấn trên 14 giá treo.

Một trong những hệ thống được đánh giá cao nhất trên Rafale là tổ hợp tác chiến điện tử SPECTRA.

Hệ thống này có khả năng cảnh báo radar, gây nhiễu điện tử và hỗ trợ đánh lừa tên lửa đối phương. Nhờ đó, Rafale được đánh giá có mức sống sót cao ngay cả khi không sở hữu thiết kế tàng hình hoàn chỉnh như tiêm kích thế hệ 5.

Chiến đấu cơ Rafale từng tham gia nhiều chiến dịch quân sự của Pháp tại Afghanistan, Libya, Mali, Iraq và Syria.

Trong chiến dịch tại Libya năm 2011, Rafale là một trong những máy bay đầu tiên thực hiện không kích vào lực lượng của chính quyền Muammar Gaddafi.

Ngoài Pháp, Rafale hiện được xuất khẩu tới nhiều quốc gia như Ai Cập, Ấn Độ, Qatar, Hy Lạp, Croatia, Indonesia và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất.

Thành công xuất khẩu giúp Rafale trở thành một trong những sản phẩm quốc phòng chiến lược quan trọng nhất của Pháp trong hơn 1 thập kỷ qua.

Trong bối cảnh cạnh tranh quân sự ngày càng gay gắt, Rafale được xem là minh chứng cho năng lực tự chủ công nghệ quốc phòng của Pháp.

Dù phải cạnh tranh với tiêm kích tàng hình F-35 Lightning II của Mỹ hay chiến đấu cơ Eurofighter Typhoon của châu Âu, Rafale vẫn giữ vị trí riêng nhờ tính linh hoạt, độ tin cậy và khả năng tác chiến toàn diện.

Việt Hùng