Iskander-K - tên lửa hành trình chiến thuật của Nga khiến NATO đặc biệt dè chừng

Tổ hợp tên lửa chiến thuật 9K720 Iskander được Nga phát triển từ cuối thập niên 1990 để thay thế các hệ thống tên lửa thời Liên Xô.

Trong cấu trúc của Iskander có 2 biến thể chính gồm Iskander-M sử dụng tên lửa đạn đạo chiến thuật và Iskander-K sử dụng tên lửa hành trình tấn công mặt đất.

Biến thể Iskander-K bắt đầu thu hút sự chú ý lớn từ phương Tây khi Nga triển khai hệ thống này tại nhiều khu vực chiến lược ở châu Âu.

NATO đặc biệt lo ngại vì loại vũ khí này có khả năng tấn công mục tiêu với quỹ đạo bay thấp, khiến radar phòng không khó phát hiện hơn so với tên lửa đạn đạo truyền thống.

Tên lửa hành trình của Iskander-K thường được cho là sử dụng biến thể 9M728 hoặc 9M729. Chính mẫu 9M729 từng trở thành tâm điểm căng thẳng giữa Nga và Mỹ liên quan tới Hiệp ước Các lực lượng hạt nhân tầm trung INF.

Mỹ cáo buộc tên lửa 9M729 có tầm bắn vượt quá 500 km, vi phạm giới hạn mà INF quy định. Moskva phủ nhận điều này, nhưng tranh cãi kéo dài nhiều năm và cuối cùng góp phần khiến Mỹ rút khỏi hiệp ước vào năm 2019.

Về cấu hình, tổ hợp Iskander-K sử dụng xe mang phóng bánh lốp cơ động cao MZKT-7930 cấu hình 8x8. Mỗi xe có thể mang 2 tên lửa sẵn sàng khai hỏa.

Hệ thống được thiết kế để triển khai cực nhanh, chỉ mất vài phút để chuyển từ trạng thái hành quân sang trạng thái chiến đấu.

Tên lửa hành trình của Iskander-K có chiều dài khoảng 7 m, trọng lượng phóng khoảng 1,8 tấn. Đầu đạn nặng gần 500 kg, có thể sử dụng đầu đạn nổ mạnh, đầu đạn xuyên phá hoặc đầu đạn chùm.

Nhiều chuyên gia quân sự phương Tây cho rằng hệ thống này vẫn duy trì khả năng mang đầu đạn hạt nhân chiến thuật nếu cần thiết.

Điểm nguy hiểm nhất của Iskander-K nằm ở cách thức tấn công. Tên lửa bay ở độ cao rất thấp, nhiều giai đoạn chỉ cách mặt đất vài chục mét để tránh radar đối phương.

Hệ thống dẫn đường quán tính kết hợp định vị vệ tinh GLONASS giúp tăng độ chính xác khi đánh trúng mục tiêu ở khoảng cách xa.

Ngoài ra, tên lửa còn có khả năng thay đổi quỹ đạo linh hoạt trong quá trình bay, khiến việc đánh chặn trở nên khó khăn hơn.

Đây là lý do Iskander-K thường được đánh giá là một trong những vũ khí tấn công chiến thuật nguy hiểm nhất mà Nga đang triển khai.

Trong xung đột tại Ukraina, phương Tây nhiều lần cáo buộc Nga sử dụng Iskander-K để tập kích các mục tiêu quân sự và hạ tầng năng lượng.

Tuy nhiên, Moskva hiếm khi xác nhận cụ thể loại tên lửa được sử dụng trong từng chiến dịch.

Giới phân tích quân sự nhận định Iskander-K đặc biệt hiệu quả khi tấn công các mục tiêu cố định như sở chỉ huy, sân bay quân sự, kho đạn hay trận địa phòng không.

Nhờ khả năng cơ động cao, các xe mang phóng có thể nhanh chóng thay đổi vị trí sau khi khai hỏa để tránh bị phản công.

Sự xuất hiện của Iskander-K cho thấy xu hướng Nga tăng cường các loại vũ khí tấn công chính xác tầm xa nhằm duy trì năng lực răn đe trước NATO.

Đây cũng là một phần quan trọng trong chiến lược chống tiếp cận mà Moskva theo đuổi tại châu Âu.

Việt Hùng