Quyết tâm thư của Anh hùng La Văn Cầu

Đại tá, Anh hùng Lực lượng vũ trang Nhân dân La Văn Cầu. Ảnh: Trần Vương/Lao Động.

"Anh Cầu ra trận/ Giặc bắn què tay/ Anh chặt phăng ngay/ Mìn anh nổ trúng/ Bịt lỗ châu mai/Giặc ngã sõng soài/ Anh Cầu giỏi quá/ Được Bác Hồ khen/ Anh được nêu tên/ Anh hùng quân đội...".

Nhiều thế hệ thiếu nhi từng thuộc lòng bài thơ này trước khi biết đầy đủ về con người mang tên La Văn Cầu. Vài chục câu thơ đã biến người lính trẻ thành biểu tượng của lòng quả cảm trong hành trình đấu tranh vì độc lập, tự do của dân tộc.

Sáng 24/6, Đại tá, Anh hùng Lực lượng vũ trang Nhân dân La Văn Cầu qua đời tại Hà Nội, hưởng thọ 94 tuổi. Số báo Cứu Quốc xuất bản năm 1952 trở thành tư liệu quý, ghi lại chân dung người chiến sĩ trẻ ngay sau chiến công Đông Khê với những chi tiết còn nguyên sức lay động.

Phải mở đường cho đơn vị tiến công

Anh hùng La Văn Cầu sinh ra tại huyện Trùng Khánh, tỉnh Cao Bằng trong một gia đình dân tộc Tày. Tuổi thơ của ông gắn liền với những ngày đi rừng kiếm củi để phụ giúp gia đình. Chứng kiến cảnh quê hương bị giày xéo, người thanh niên vùng cao đã sớm giác ngộ lý tưởng cách mạng.

Theo tư liệu báo chí, nỗi căm thù đế quốc đã thôi thúc ông dấn thân vào con đường binh nghiệp từ rất sớm. Năm 1948, khi mới 16 tuổi, La Văn Cầu đã khai tăng lên 18 tuổi để đủ điều kiện nhập ngũ, trực tiếp tham gia chiến đấu trên đường số 4.

Ông tâm sự về động lực của mình: “Khi còn thằng Tây, tôi sống cũng như chết. Nếu không có Đảng, không có cách mạng thì tôi không còn mở mặt như ngày nay”.

Anh hùng La Văn Cầu (ngoài cùng bên trái) cùng các đại biểu anh hùng chiến sĩ thi đua yêu nước nghe Chủ tịch Hồ Chí Minh nói chuyện, tháng 11/1953 tại kỳ họp Quốc hội khóa I. Ảnh: Trung tâm Lưu trữ quốc gia III, Tài liệu ảnh LIII, SLT 366.

Chiến công được nhiều người biết đến nhất của ông gắn liền với trận đánh cứ điểm Đông Khê trong Chiến dịch Biên giới Thu - Đông năm 1950. Khi đó, với vai trò tổ trưởng tổ bộc phá, ông mang theo quyết tâm sắt đá là phải mở đường cho đơn vị tiến công.

Trước khi ra trận, ông đã viết quyết tâm thư hứa sẽ chiến đấu đến cùng để bảo vệ xương máu cho đồng đội. “Còn một người cũng đánh, quyết mang mìn lên phá rào, phá lô cốt thực nhanh để anh em xung kích đỡ xương máu”, người chiến sĩ viết.

Trong lúc đang băng qua các lớp hàng rào thép gai, một loạt đạn trung liên từ phía địch đã bắn nát cánh tay phải và sượt một bên má của ông. Cơn đau ập đến nhưng khi tỉnh dậy, ý chí chiến đấu vẫn không hề lung lay. Nhìn cánh tay bị thương, ông yêu cầu đồng đội chặt đứt phần cánh tay phải bị thương để tiếp tục thực hiện nhiệm vụ. Dù máu chảy nhiều, ông chỉ băng bó qua loa rồi lại ôm khối bộc phá bằng tay trái, lao về phía mục tiêu.

Khi tiếp cận được lỗ châu mai, dù yếu sức do mất máu, ông dùng toàn lực chân phải để đạp quả mìn vào bên trong rồi giật nụ xòe. Một tiếng nổ lớn vang lên, lô cốt địch bị phá hủy, mở toang cánh cửa cho quân ta xung phong giành thắng lợi. Sức ép từ vụ nổ khiến ông ngất đi nhưng khi tỉnh lại, ông vẫn xin được phá thêm một lô cốt nữa. Ban chỉ huy buộc phải từ chối vì ông đã mất quá nhiều máu.

Bị đại bác địch hất tung khi đang rời chiến trường, ông vẫn nhường cáng cho những người bị thương nặng hơn. Với một cánh tay đã mất, người chiến sĩ đã tự mình vượt qua quãng đường núi 4 cây số để về trạm quân y.

Lá cờ tiền phong trong phong trào thi đua

Năm 1952, tại Hội nghị chiến sĩ thi đua toàn quân, chiến sĩ La Văn Cầu được bình chọn là một trong những đại diện ưu tú nhất của Quân đội Nhân dân Việt Nam.

Hội nghị năm đó quy tụ hàng trăm chiến sĩ từ các binh đoàn chủ lực đến dân quân du kích từ khắp các vùng miền như Quốc Trị, Giáp Văn Khương hay Đinh Nói. La Văn Cầu được Đại hội tuyên dương là “Lá cờ tiền phong trong phong trào thi đua giết giặc lập công”.

Báo Cứu Quốc, số 2064, phát hành ngày 26/4/1952, tường thuật chi tiết về Hội nghị chiến sĩ thi đua toàn quân và tấm gương anh hùng của chiến sĩ La Văn Cầu. Ảnh: Thư viện Quốc gia Việt Nam.

Không khí tại hội trường náo nức với những tiếng reo hò và cờ hoa rực rỡ. Khi La Văn Cầu bước lên bục để đọc bản báo cáo điển hình, cả hội trường đứng dậy vỗ tay không ngớt.

Sau khi kết thúc bài phát biểu, mọi người cùng công kênh người anh hùng trẻ tuổi giữa tiếng nhạc đại hội.

Đại tướng Tổng tư lệnh cũng có mặt, trực tiếp rút ra những bài học quý giá từ thành tích của các chiến sĩ để giáo dục toàn quân.

Với những cống hiến, tính đến ngày 24/6/1952, Đại tá La Văn Cầu đã được tặng thưởng Huân chương Quân công hạng Ba và là một trong những chiến sĩ đầu tiên được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang Nhân dân. Ông cũng là đại diện vinh dự được cử đi tham dự Đại hội Liên hoan thanh niên thế giới tại Berlin, mang hình ảnh người chiến sĩ Việt Nam ra quốc tế.

Đức An