Quy định mới về hoạt động và hỗ trợ tài chính cho Bảo hiểm tiền gửi

Chính phủ ban hành Nghị định quy định rõ các hoạt động nghiệp vụ và cơ chế hỗ trợ tài chính tại Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam. (Ảnh minh họa: cafef.vn)

Chính phủ vừa chính thức ban hành Nghị định số 280/2026/NĐ-CP nhằm quy định chi tiết về tổ chức, hoạt động cũng như việc quản lý, đầu tư vốn nhà nước tại Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam. Theo đó, vai trò và trách nhiệm của tổ chức này đã được mở rộng và làm rõ với nhiều danh mục hoạt động cốt lõi.

Các hoạt động trọng tâm bao gồm việc cấp, cấp lại hoặc thu hồi chứng nhận tham gia bảo hiểm, đồng thời tính và thu phí bảo hiểm tiền gửi theo luật định. Bên cạnh đó, đơn vị này chịu trách nhiệm trực tiếp chi trả hoặc ủy quyền chi trả tiền bảo hiểm cho người dân khi có sự cố xảy ra.

Công tác giám sát cũng được siết chặt khi cơ quan này sẽ theo dõi, kiểm tra việc chấp hành pháp luật của các tổ chức tham gia. Đồng thời, đơn vị sẽ tổng hợp, phân tích thông tin để kịp thời kiến nghị Ngân hàng Nhà nước xử lý các rủi ro gây mất an toàn hệ thống.

Để bảo đảm năng lực tài chính, Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam được phép tiếp nhận hỗ trợ hoàn trả từ ngân sách hoặc vay vốn có bảo lãnh của Chính phủ. Đơn vị cũng tham gia sâu vào quá trình can thiệp sớm, kiểm soát đặc biệt và xử lý sự cố khủng hoảng của các tổ chức tín dụng.

Ngoài ra, việc tuyên truyền chính sách, đào tạo kiến thức pháp luật và nghiên cứu ứng dụng công nghệ cũng là những nhiệm vụ bắt buộc. Tất cả các hoạt động này nhằm hướng tới mục tiêu bảo vệ quyền lợi người gửi tiền và giữ vững an ninh tài chính quốc gia.

Một điểm đáng chú ý trong nghị định là quy định về việc ủy quyền chi trả tiền bảo hiểm. Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam có thể ký hợp đồng ủy quyền cho các tổ chức tham gia bảo hiểm khác thực hiện việc chi trả này nhằm tạo thuận lợi tối đa cho người dân.

Tuy nhiên, tổ chức được ủy quyền phải đáp ứng những điều kiện hết sức khắt khe để bảo đảm tính an toàn. Cụ thể, đơn vị đó phải hoạt động kinh doanh có lãi trong ít nhất hai năm liền kề trước thời điểm ủy quyền dựa trên báo cáo tài chính kiểm toán độc lập, đồng thời phải sở hữu mạng lưới chi trả phù hợp.

Khi đến nhận tiền bảo hiểm, người dân cần xuất trình các giấy tờ tùy thân cơ bản như thẻ căn cước, căn cước công dân, hộ chiếu hoặc thông tin định danh điện tử. Cùng với đó, người gửi tiền phải mang theo các tài liệu chứng minh quyền sở hữu hợp pháp như thẻ tiết kiệm, sổ tiết kiệm hoặc chứng chỉ tiền gửi.

Trong trường hợp chi trả bằng phương tiện điện tử, người nhận chỉ cần cung cấp đầy đủ và chính xác các dữ liệu chứng minh quyền sở hữu qua mạng. Sau đó, quy trình nhận tiền sẽ được thực hiện trực tuyến nhanh chóng theo hướng dẫn của tổ chức được ủy quyền.

Đối với những trường hợp nhận thay như người được ủy quyền, người thừa kế hoặc đại diện pháp luật, thủ tục sẽ yêu cầu chặt chẽ hơn. Người nhận bắt buộc phải bổ sung văn bản ủy quyền, văn bản xác nhận quyền thừa kế hoặc các tài liệu chứng minh tư cách đại diện hợp pháp còn hiệu lực.

Nhằm chủ động ứng phó với các tình huống khẩn cấp, nghị định cũng vạch rõ cơ chế hỗ trợ tài chính khi nguồn vốn của Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam tạm thời không đủ chi trả. Lúc này, đơn vị sẽ được tiếp nhận nguồn vốn hỗ trợ có hoàn trả từ ngân sách nhà nước hoặc vay từ các tổ chức tín dụng khác dưới sự bảo lãnh của Chính phủ.

Quy trình phối hợp giữa các bộ ngành được quy định rất chặt chẽ với mốc thời gian rõ ràng nhằm đảm bảo tính kịp thời. Sau khi nhận đủ hồ sơ từ Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam, Ngân hàng Nhà nước có mười lăm ngày làm việc để thẩm định và lấy ý kiến từ Bộ Tài chính.

Bộ Tài chính sau đó cũng có mười lăm ngày làm việc để đưa ra phản hồi chính thức bằng văn bản gửi Ngân hàng Nhà nước. Trên cơ sở đồng thuận này, Ngân hàng Nhà nước mới tiến hành trình Thủ tướng Chính phủ xem xét và đưa ra quyết định cứu trợ cuối cùng.

Về việc cấp bảo lãnh Chính phủ cho các khoản vay, toàn bộ quá trình sẽ tuân thủ nghiêm ngặt theo các quy định hiện hành về quản lý bảo lãnh. Toàn bộ các cơ chế và quy định mới này đã chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 13/7/2026.

Phạm Duy