Dòng vốn ngân hàng tăng tốc chảy vào sản xuất, xuất khẩu

Với hàng loạt gói tín dụng quy mô hàng trăm nghìn tỷ đồng cùng những điều chỉnh linh hoạt về cơ chế điều hành, ngành ngân hàng không chỉ đóng vai trò cung ứng vốn mà còn chủ động tháo gỡ các điểm nghẽn về thủ tục để thúc đẩy dòng tiền đi thẳng vào các lĩnh vực động lực của nền kinh tế.

Nhu cầu vốn bùng nổ từ tín hiệu nhập khẩu máy móc

Sau nhiều năm liên tục duy trì trạng thái xuất siêu, nền kinh tế Việt Nam trong 6 tháng đầu năm ghi nhận mức nhập siêu khoảng 16,65 tỷ USD. Dù con số này gây ra những áp lực nhất định lên tỷ giá và cán cân thanh toán, nhưng nhìn từ góc độ bản chất dòng thương mại, đây lại là một chỉ dấu cho thấy động lực sản xuất đang hồi sinh mạnh mẽ.

Dòng vốn từ hệ thống ngân hàng đang được tập trung dồn vào khu vực sản xuất kinh doanh.

Tại Diễn đàn "Kích hoạt tăng trưởng: Chính sách vi mô đột phá và mục tiêu hai con số”, được tổ chức ngày 14/7, PGS.TS Phạm Thị Hoàng Anh, Phó Giám đốc Học viện Ngân hàng, cho biết hiện nay có hơn 90% kim ngạch nhập khẩu là nguyên vật liệu, máy móc và thiết bị phục vụ sản xuất. Điều này phản ánh các doanh nghiệp đang tích cực gia tăng nhập khẩu đầu vào nhằm mở rộng quy mô, chuẩn bị cho các đơn hàng xuất khẩu lớn trong giai đoạn tới. Bà nhận định rằng đây là tín hiệu khả quan đối với triển vọng tăng trưởng kinh tế trong trung và dài hạn, thay vì chỉ đơn thuần là nỗi lo về thâm thụt thương mại.

Để đáp ứng nhu cầu vốn đang gia tăng, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đã điều hành chính sách tiền tệ linh hoạt, tạo dư địa tối đa cho tín dụng tăng trưởng. Một trong những bước đi đột phá là việc điều chỉnh tỷ lệ tối đa sử dụng nguồn vốn ngắn hạn để cho vay trung và dài hạn từ 30% lên 40%. Đồng thời, quy định về tỷ lệ dư nợ trên tổng tiền gửi (LDR) cũng được linh hoạt hóa khi cho phép tính thêm 20% tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước vào tổng nguồn vốn huy động. Các cơ chế này giúp các tổ chức tín dụng mở rộng khả năng cung ứng vốn cho các dự án đầu tư và sản xuất trọng điểm.

Hệ thống ngân hàng đang triển khai hàng loạt chương trình tín dụng ưu đãi với quy mô chưa từng có để trực tiếp hỗ trợ doanh nghiệp. Đáng chú ý nhất là gói tín dụng dành cho lĩnh vực nông, lâm, thủy sản với tổng quy mô 185.000 tỷ đồng, trong đó riêng năm 2025 dự kiến giải ngân hơn 100.000 tỷ đồng với lãi suất thấp hơn thị trường từ 1-2%.

Bà Phạm Thị Thanh Tùng, Phó Vụ trưởng Vụ Tín dụng (NHNN) cho biết, nông nghiệp, nông thôn và xuất khẩu luôn là các lĩnh vực ưu tiên hàng đầu. Tính đến nay, hệ thống đã giải ngân lũy kế khoảng 168.000 tỷ đồng cho 52.000 lượt khách hàng, đạt 91% quy mô chương trình. Bà cũng thông tin thêm: “Dư nợ tín dụng đối với khối doanh nghiệp xuất khẩu đạt khoảng 4,5 triệu tỷ đồng, chiếm gần 23% tổng dư nợ cho vay của toàn nền kinh tế”.

Bên cạnh đó, gói tín dụng 500.000 tỷ đồng từ 21 ngân hàng thương mại dành cho hạ tầng chiến lược và công nghệ số cũng đang tạo ra xung lực mới. Chương trình này hoàn toàn sử dụng nguồn vốn của các tổ chức tín dụng và cam kết lãi suất thấp hơn mặt bằng thị trường từ 1-1,5%/năm nhằm thúc đẩy chuyển đổi số và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Sự chủ động đồng hành từ các ngân hàng thương mại

Tại các địa phương trọng điểm như TP.HCM, ngành ngân hàng đã chủ động tìm đến doanh nghiệp thay vì chờ đợi. Bà Trần Thị Ngọc Liên, Phó Giám đốc NHNN Chi nhánh Khu vực 2 cho biết đơn vị đang tập trung nguồn lực triển khai đồng thời bốn chương trình tín dụng trọng điểm. Ngành ngân hàng tại đây đã số hóa toàn diện thủ tục hành chính, cho phép doanh nghiệp nộp hồ sơ qua mã QR và theo dõi tiến độ trực tuyến, giúp giảm tối đa chi phí và thời gian.

Các ngân hàng thương mại lớn cũng đóng vai trò dẫn dắt trong cuộc đua tiếp sức cho sản xuất. Ông Nguyễn Thanh Tùng, Chủ tịch HĐQT Vietcombank chia sẻ ngân hàng đang tập trung thu xếp vốn cho nhiều dự án trọng điểm quốc gia như LNG Quảng Trạch II, Lô B - Ô Môn và các tuyến metro. Tính đến cuối tháng 6/2026, tổng tài sản của Vietcombank đạt gần 2,67 triệu tỷ đồng, trong đó dư nợ phân khúc doanh nghiệp FDI và SME đều tăng trưởng ấn tượng.

Không chỉ các ngân hàng lớn, các tổ chức tín dụng cổ phần như HDBank cũng thay đổi tư duy thẩm định để hỗ trợ doanh nghiệp. Đại diện HDBank khẳng định rằng báo cáo tài chính hay điều kiện hoạt động đủ ba năm không phải là yếu tố quyết định duy nhất để cấp vốn. Thay vào đó, ngân hàng tập trung vào thị trường đầu ra, hợp đồng tiêu thụ và năng lực quản trị. Mô hình tài trợ chuỗi cung ứng được đẩy mạnh giúp doanh nghiệp tiếp cận vốn mà không cần quá nặng nề về tài sản thế chấp nếu chứng minh được dòng tiền sản xuất ổn định.

Dù dòng vốn đang được khơi thông mạnh mẽ, PGS.TS Phạm Thị Hoàng Anh nhấn mạnh, các cơ chế này góp phần tháo gỡ điểm nghẽn vốn cho các dự án động lực, song không đồng nghĩa với việc nới lỏng tiêu chuẩn cho vay. Các ngân hàng thương mại vẫn phải thực hiện đầy đủ quy trình thẩm định để bảo đảm an toàn hệ thống.

Để tạo dư địa cho tăng trưởng bền vững, các chuyên gia cho rằng bên cạnh việc điều hành linh hoạt chính sách tiền tệ, Việt Nam cần tiếp tục tháo gỡ các rào cản thể chế và phát triển thị trường vốn minh bạch. Sự kết hợp giữa nhu cầu đầu tư của doanh nghiệp và chính sách hỗ trợ quyết liệt từ ngành ngân hàng đang tạo ra nền tảng quan trọng để nâng cao năng lực cạnh tranh, hướng tới mục tiêu tăng trưởng tín dụng và kinh tế hai con số trong giai đoạn tới.

Huyền Anh