Quy định mới về hoạt động kinh doanh dịch vụ đại lý làm thủ tục hải quan

Chuyển đổi quản lý đại lý hải quan theo tiêu chuẩn mới. (Ảnh: Vietnam+)

Ngày 7/7, Cục Hải quan thông tin làm rõ những quy định mới tại Thông tư 83/2026/TT-BTC của Bộ Tài chính có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, quy định cụ thể về tiêu chuẩn hoạt động của đại lý làm thủ tục hải quan, tiêu chuẩn đối với nhân viên đại lý, công tác tổ chức thi, cấp chứng chỉ nghiệp vụ và quản lý hoạt động của các đối tượng này.

Việc ban hành thông tư mới thay thế hoàn toàn các quy định cũ đánh dấu bước chuyển dịch căn bản từ phương thức tiền kiểm sang hậu kiểm. Cơ quan quản lý Nhà nước sẽ không thực hiện cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện hoạt động trước khi doanh nghiệp bắt đầu kinh doanh. Thay vào đó, mô hình quản lý mới sẽ dựa trên các tiêu chuẩn kỹ thuật và nghiệp vụ cụ thể, đòi hỏi doanh nghiệp phải nâng cao tính tự chủ khi tham gia thị trường.

Với phương thức vận hành mới này, doanh nghiệp có trách nhiệm tự rà soát, đối chiếu và tự trang bị đầy đủ các tiêu chuẩn theo quy định trước khi gửi thông báo đáp ứng tiêu chuẩn hoạt động đại lý hải quan và nhân viên đại lý đến Cục Hải quan. Doanh nghiệp sẽ trực tiếp thực hiện dịch vụ và tự chịu hoàn toàn trách nhiệm trước pháp luật về hoạt động của mình.

Để tạo cơ sở rà soát chính xác, Điều 3 của Thông tư quy định đại lý phải là doanh nghiệp hoạt động hợp pháp và người thành lập không thuộc các trường hợp bị cấm. Về hạ tầng kỹ thuật, doanh nghiệp bắt buộc phải trang bị phần mềm khai hải quan chuyên dụng, chữ ký số, kết nối internet và hệ thống máy tính chuyên dụng. Bên cạnh đó, doanh nghiệp phải sở hữu đội ngũ nhân sự đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn và không nằm trong danh sách các đại lý bị dừng hoạt động do vi phạm trước đó.

Đối với nhân viên đại lý làm thủ tục hải quan, các tiêu chuẩn hành nghề cũng được chuẩn hóa rõ ràng. Nhân sự phải là công dân Việt Nam từ đủ 18 tuổi trở lên, có đầy đủ năng lực hành vi dân sự, trình độ học vấn từ cao đẳng trở lên và sở hữu chứng chỉ nghiệp vụ khai hải quan. Trong trường hợp chứng chỉ được cấp quá 5 năm, nhân viên bắt buộc phải hoàn thành khóa đào tạo bổ sung kiến thức pháp luật hải quan trong vòng 3 năm tính đến thời điểm doanh nghiệp gửi thông báo hoạt động.

Ngoài ra, người hành nghề phải tham gia chương trình cập nhật kiến thức thường kỳ và được Cơ quan Hải quan cấp mã số nhân viên theo đúng quy trình. Sau khi tiếp nhận thông báo tự kê khai của doanh nghiệp, Cơ quan Hải quan sẽ giám sát hoạt động thông qua công tác hậu kiểm trong suốt quá trình vận hành thực tế. Nếu phát hiện doanh nghiệp không duy trì đầy đủ các tiêu chuẩn bắt buộc, Cơ quan Hải quan sẽ dừng quyền hoạt động của đại lý trực tiếp trên hệ thống xử lý dữ liệu điện tử.

Bên cạnh việc thay đổi phương thức quản lý, Thông tư số 83 còn mang lại bước đột phá trong cải cách hành chính đối với công tác tổ chức thi và cấp chứng chỉ nghiệp vụ khai hải quan. Thí sinh sẽ đăng ký tham gia kỳ thi hoàn toàn trực tuyến qua Cổng dịch vụ công của Cục Hải quan thay vì nộp hồ sơ giấy như trước đây, giúp tiết kiệm thời gian và chi phí. Hình thức thi cũng được chuẩn hóa bằng phương pháp trắc nghiệm trực tiếp trên hệ thống máy tính nhằm đảm bảo tính khách quan, minh bạch và công bằng.

Đáng chú ý, Thông tư mới chính thức bãi bỏ các quy định cũ về việc phúc khảo kết quả thi, miễn thi một số môn và bảo lưu kết quả nhằm nâng cao tính nghiêm túc của kỳ thi. Cơ quan quản lý cũng bổ sung quy định hủy bỏ chứng chỉ nghiệp vụ đối với các trường hợp vi phạm quy chế thi hoặc có sai phạm nghiêm trọng trong quá trình hoạt động thực tế. Sự thay đổi đồng bộ này hướng tới việc xây dựng một thị trường dịch vụ khai thuê hải quan chuyên nghiệp, minh bạch và tạo điều kiện thuận lợi tối đa cho sự phát triển của doanh nghiệp./.

(Vietnam+)