Quốc hội Mỹ yêu cầu Tổng thống Trump chấm dứt hành động quân sự ở Iran

Tổng thống Mỹ Donald Trump. (Ảnh: Reuters)

Thượng viện Mỹ ngày 23/6 đã bỏ phiếu với tỷ lệ 50 phiếu thuận, 48 phiếu chống để thông qua nghị quyết về quyền lực chiến tranh, vốn đã được Hạ viện thông qua hồi đầu tháng này. Bốn thượng nghị sĩ Cộng hòa cùng với tất cả trừ một thượng nghị sĩ Dân chủ ủng hộ. Hai thượng nghị sĩ Cộng hòa không bỏ phiếu.

Đây là lần đầu tiên cả hai viện của Quốc hội thông qua nghị quyết yêu cầu tổng thống rút quân đội Mỹ khỏi các cuộc chiến, kể từ khi Nghị quyết Quyền lực Chiến tranh, thường được gọi là Đạo luật Quyền lực Chiến tranh, được ban hành năm 1973.

Mặc dù có thể chỉ là động thái mang tính biểu tượng, nhưng cuộc bỏ phiếu này vẫn là một bước thụt lùi đối với Tổng thống Trump, người cho đến gần đây vẫn nhận được sự ủng hộ gần như tuyệt đối từ các thành viên đảng Cộng hòa trong Quốc hội. Chính quyền Mỹ cũng dự kiến sẽ yêu cầu Quốc hội phê chuẩn hàng chục tỷ đô la để chi trả cho cuộc chiến.

Đảng Cộng hòa của ông Trump nắm giữ đa số sít sao ở cả Thượng viện và Hạ viện, nhưng một số ít đã bất đồng với tổng thống về một số vấn đề trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11 - sự kiện sẽ quyết định liệu đảng này có giữ được quyền kiểm soát Quốc hội hay không.

Kết quả cuộc thăm dò của Reuters/Ipsos được công bố hôm 23/6 cho thấy, chỉ 25% số người được hỏi tin rằng cuộc chiến với Iran đáng giá với những tổn thất đã bỏ ra. Đa số lo ngại rằng một thỏa thuận ngừng bắn với Tehran khó có thể kéo dài.

Chính quyền Tổng thống Trump đang nỗ lực đàm phán một thỏa thuận hòa bình với Iran. Sự ủng hộ đối với nghị quyết tại Quốc hội có khả năng gây áp lực lên tổng thống để ông không nối lại các hành động thù địch, điều mà ông đã ám chỉ có thể làm nếu các cuộc đàm phán thất bại.

Theo Đạo luật Quyền lực Chiến tranh năm 1973, nghị quyết - được cả Hạ viện và Thượng viện thông qua - không cần phải trình lên Nhà Trắng để tổng thống Trump ký.

Tuy nhiên, các chuyên gia pháp lý cho rằng vấn đề này vẫn chưa ngã ngũ. Trước đây chưa có nghị quyết nào về quyền lực chiến tranh được cả hai viện của Quốc hội thông qua, và một phán quyết của Tòa án Tối cao năm 1983 cho rằng một biện pháp như vậy phải được trình lên để tổng thống ký hoặc phủ quyết mới có hiệu lực pháp lý.

Nhà Trắng khẳng định, Đạo luật Quyền lực Chiến tranh không hợp hiến, do đó không có tính ràng buộc.

Hôm 23/6, một quan chức Nhà Trắng cho biết, cuộc bỏ phiếu của Thượng viện không có ý nghĩa vì các nghị quyết không được trình lên tổng thống và không có hiệu lực pháp luật. Nghị quyết này chỉ được thông qua vì có hai đảng viên Cộng hòa vắng mặt. Ngoài ra, Nhà Trắng cũng tin rằng xung đột vũ trang với Iran đã chấm dứt bằng thỏa thuận ngừng bắn vào ngày 7/4.

Hạ nghị sĩ Gregory Meeks của New York, người bảo trợ nghị quyết tại Hạ viện, cho biết ông coi nghị quyết là ràng buộc và sẽ theo đuổi tất cả các con đường pháp lý để đảm bảo chính quyền tuân thủ.

Các đảng viên Dân chủ cũng lưu ý rằng, Hiến pháp Mỹ trao cho Quốc hội, chứ không phải tổng thống, quyền đưa đất nước vào chiến tranh. "Quốc hội phải chịu trách nhiệm về việc này", Thượng nghị sĩ Dân chủ Tim Kaine của Virginia nói.

Các nghị sĩ Dân chủ đã cam kết sẽ có thêm các cuộc bỏ phiếu về các biện pháp quyền lực chiến tranh, nói rằng họ muốn buộc các thượng nghị sĩ Cộng hòa phải công khai lập trường về cuộc chiến.

Ngoài ra, Quốc hội có quyền xem xét và bỏ phiếu về bất kỳ thỏa thuận hòa bình nào với Tehran nếu nó ảnh hưởng đến chương trình hạt nhân của Iran.

Minh Hạnh