Mỹ - Iran đạt tiến triển mới sau đàm phán kỹ thuật tại Thụy Sĩ

Theo hãng thông tấn Anadolu ngày 23-6, Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi cho biết vòng đàm phán kỹ thuật tại khu nghỉ dưỡng Burgenstock, Thụy Sĩ đã đạt được đồng thuận về khuôn khổ cho các cuộc thương lượng tiếp theo và cơ chế thực hiện Bản ghi nhớ Islamabad - thỏa thuận khung được Mỹ và Iran ký kết hôm 17-6 nhằm chấm dứt xung đột.

Các cuộc đàm phán được tiến hành dưới sự trung gian của Qatar và Pakistan, tiếp nối cuộc họp của ủy ban cấp cao hôm 21-6 nhằm giám sát việc thực thi thỏa thuận. Theo ông Gharibabadi, các bên đã nhất trí thành lập bốn nhóm công tác phụ trách các lĩnh vực gồm dỡ bỏ trừng phạt, xử lý các biện pháp liên quan đến chương trình hạt nhân, tái thiết và phát triển kinh tế, cũng như giám sát việc thực hiện thỏa thuận.

Bên cạnh đó, các bên cũng nhất trí thiết lập cơ chế liên lạc giữa các quốc gia tham gia, xây dựng bản ghi nhớ bảo đảm an toàn cho hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz và thành lập một đơn vị ngăn ngừa xung đột tại Liban với sự tham gia của Iran, Mỹ, Pakistan, Qatar và các bên liên quan.

Một trong những nội dung đáng chú ý nhất là việc Mỹ ban hành giấy phép chung cho phép giao dịch dầu thô, các sản phẩm dầu mỏ và hóa dầu của Iran cùng các dịch vụ liên quan đến ngày 21-8. Quy định mới cho phép Tehran nhận thanh toán bằng USD đối với các giao dịch được cấp phép và được xem là bước nới lỏng đáng kể các lệnh trừng phạt kéo dài nhiều thập niên đối với ngành năng lượng Iran.

Theo giới quan sát, đây là lần đầu tiên sau nhiều năm Washington cho phép các giao dịch dầu mỏ của Iran được thực hiện bằng đồng USD, tạo điều kiện để Tehran mở rộng hoạt động xuất khẩu và tiếp cận nguồn thu ngoại tệ quan trọng.

Ngoài ra, ông Gharibabadi cho biết các bên cũng đã thống nhất triển khai các biện pháp nhằm giải ngân khoảng 12 tỷ USD tài sản của Iran đang bị phong tỏa ở nước ngoài.

Liên quan đến an ninh hàng hải, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf cho biết Tehran đã nhất trí thành lập một trung tâm điều phối và đường dây nóng liên quan đến hoạt động hàng hải tại eo biển Hormuz. Cơ chế này nhằm xử lý nhanh các sự cố, tăng cường trao đổi thông tin và giảm nguy cơ xảy ra va chạm hoặc hiểu lầm trên tuyến vận tải chiến lược vận chuyển khoảng 20% lượng dầu giao dịch toàn cầu.

Ông Ghalibaf khẳng định Iran sẽ tiếp tục tuân thủ luật pháp quốc tế trong quản lý eo biển Hormuz, đồng thời cho rằng cơ chế mới sẽ góp phần bảo đảm an toàn hàng hải và thúc đẩy hoạt động thương mại trong khu vực.

Tuy nhiên, vẫn còn một số bất đồng giữa hai bên. Phát biểu sau đàm phán, Phó Tổng thống Mỹ JD Vance cho rằng Iran đã đồng ý cho phép các thanh sát viên của Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA) quay trở lại nước này, coi đây là bước tiến quan trọng hướng tới mục tiêu ngăn chặn chương trình vũ khí hạt nhân của Tehran.

Trong khi đó, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmail Baqai bác bỏ thông tin trên, khẳng định Tehran không đưa ra bất kỳ cam kết mới nào liên quan đến hoạt động thanh sát hạt nhân. Truyền thông Iran cũng cho biết vấn đề này không được thảo luận trong các cuộc đàm phán kỹ thuật tại Thụy Sĩ.

Dù còn tồn tại khác biệt, những kết quả đạt được tại Burgenstock được đánh giá là bước tiến đáng kể trong quá trình triển khai Thỏa thuận Islamabad, mở ra cơ hội giảm căng thẳng giữa Mỹ và Iran cũng như tạo nền tảng cho các cuộc thương lượng sâu hơn trong thời gian tới.

B.NGÂN