Thượng viện Mỹ yêu cầu ông Trump chấm dứt chiến sự Iran

Tổng thống Mỹ Donald Trump khi hạ cánh xuống sân bay Orly, Paris, hôm 17/6. Ảnh: Reuters.

Thượng viện Mỹ ngày 23/6 theo giờ địa phương đã thông qua nghị quyết yêu cầu Tổng thống Donald Trump chấm dứt cuộc chiến với Iran, hoặc phải xin Quốc hội cho phép, nếu muốn tiếp tục các hoạt động quân sự. Động thái đánh dấu sự phản đối đáng chú ý nhất của lưỡng đảng từ trước đến nay đối với cuộc xung đột tại Iran.

Nghị quyết không có hiệu lực pháp lý nên khó có thể buộc chính quyền thay đổi chính sách ngay lập tức. Tuy nhiên, kết quả bỏ phiếu với tỷ lệ 50 phiếu thuận và 48 phiếu chống tại Thượng viện, trong đó có 4 thượng nghị sĩ Cộng hòa bỏ phiếu thuận cùng phe Dân chủ, được xem là bước đi hiếm hoi tại Quốc hội Mỹ.

Quốc hội Mỹ hiện tại vẫn do đảng Cộng hòa kiểm soát. Theo New York Times, nghị quyết mới nhất của Thượng viện cho thấy đã xuất hiện những quan điểm khác với Tổng thống Trump. Trước đây, ông Trump vốn rất ít khi phải chứng kiến sự phản đối từ chính các nghị sĩ của đảng mình, đặc biệt trong các vấn đề chiến tranh và an ninh quốc gia.

Cuộc bỏ phiếu diễn ra trong bối cảnh nhiều nghị sĩ Cộng hòa bày tỏ hoài nghi và lo ngại về thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ và Iran. Nghị quyết cũng phản ánh sự sốt ruột ngày càng tăng trong nội bộ đảng Cộng hòa đối với việc tiếp tục để Tổng thống tự quyết các vấn đề trong chiến sự Iran. Ông Trump chưa từng xin Quốc hội phê chuẩn để tiến hành cuộc chiến này.

Các cuộc đàm phán nhằm chấm dứt xung đột hiện vẫn được đánh giá là mong manh, ông chủ Nhà Trắng vẫn tiếp tục đưa ra những cảnh báo về khả năng sử dụng thêm biện pháp quân sự đối với Iran.

Nghị quyết mới nhất của Thượng viện Mỹ cũng là dấu hiệu mới nhất cho thấy những bất đồng liên quan đến cuộc chiến tại Iran trong nội bộ đảng Cộng hòa. Đảng này hiện chuẩn bị bước vào cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ với nhiều sức ép và nguy cơ đánh mất quyền kiểm soát Quốc hội.

Khi các cuộc thăm dò cho thấy cuộc chiến tại Iran không được lòng dư luận Mỹ, một số nghị sĩ Cộng hòa đã lên tiếng bày tỏ lo ngại về chi phí kinh tế, mục tiêu chưa rõ ràng cũng như nguy cơ xung đột lan rộng trong khu vực.

Cuộc bỏ phiếu ngày 23/6 cũng đánh dấu lần đầu tiên kể từ khi Đạo luật Quyền hạn Chiến tranh năm 1973 được ban hành, cả Thượng viện và Hạ viện cùng thông qua một nghị quyết chung yêu cầu tổng thống chấm dứt một cuộc xung đột quân sự. Trước đó, hồi đầu tháng này, Hạ viện Mỹ đã thông qua nghị quyết chấm dứt chiến sự tại Iran.

Hiện vẫn chưa rõ điều gì sẽ xảy ra tiếp theo. Đây là nghị quyết chung của Quốc hội Mỹ, không cần được Tổng thống thông qua để có hiệu lực trong phạm vi hoạt động của Quốc hội, nhưng cũng không trở thành luật.

Năm 1983, Tòa án Tối cao Mỹ từng phán quyết rằng để có hiệu lực pháp lý bên ngoài Quốc hội, các nghị quyết của Quốc hội Mỹ phải được cả hai viện thông qua và trình Tổng thống ký.

"Dù chuyện gì xảy ra thì nghị quyết này cũng sẽ không tạo ra tác động nào", Thượng nghị sĩ Cộng hòa Jim Risch, Chủ tịch Ủy ban Đối ngoại Thượng viện, nhận định. Ông cho rằng Tổng thống Trump thậm chí sẽ "không để tâm đến nghị quyết".

Tuy nhiên, sự phản đối từ một bộ phận nghị sĩ Cộng hòa vẫn được đánh giá là đáng chú ý, đặc biệt khi chính quyền ông Trump sắp trình Quốc hội, đề nghị cấp thêm hàng chục tỷ USD để phục vụ cuộc chiến.

An Hòa