Quản lý kinh doanh dịch vụ đại lý làm thủ tục hải quan sẽ dựa trên tiêu chuẩn hoạt động

Quy định mới về hoạt động kinh doanh dịch vụ đại lý làm thủ tục hải quan

Theo Cục Hải quan, ngày 30/6/2026, Bộ Tài chính ban hành Thông tư số 83/2026/TT-BTC quy định tiêu chuẩn hoạt động đại lý làm thủ tục hải quan, tiêu chuẩn nhân viên đại lý làm thủ tục hải quan; tổ chức thi, cấp chứng chỉ nghiệp vụ khai hải quan; quản lý hoạt động đại lý làm thủ tục hải quan, nhân viên đại lý làm thủ tục hải quan. Thông tư có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2026.

Thông tư số 83/2026/TT-BTC có nhiều điểm mới. Nổi bật, Thông tư ban hành tiêu chuẩn hoạt động đại lý làm thủ tục hải quan, tiêu chuẩn nhân viên đại lý làm thủ tục hải quan thay thế cho quy định về điều kiện hoạt động đại lý làm thủ tục hải quan, điều kiện đối với nhân viên đại lý làm thủ tục hải quan quy định tại khoản 1, khoản 2 Điều 20 Luật Hải quan đã dừng thực hiện theo quy định tại Nghị quyết số 66.18/2026/NQ-CP ngày 18/5/2026 phân quyền, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh.

Thông tư số 83/2026/TT-BTC cũng thay đổi phương thức quản lý nhà nước đối với hoạt động kinh doanh dịch vụ đại lý làm thủ tục hải quan. Theo đó, hoạt động kinh doanh dịch vụ đại lý làm thủ tục hải quan không còn là ngành nghề kinh doanh có điều kiện, không còn phải cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện trước khi hoạt động kinh doanh.

Thay vào đó, Bộ Tài chính quản lý bằng tiêu chuẩn. Doanh nghiệp tự rà soát, đối chiếu tiêu chuẩn quy định để xây dựng, trang bị các tiêu chuẩn theo quy định và thông báo cho Cục Hải quan việc đáp ứng tiêu chuẩn hoạt động đại lý hải quan và nhân viên đại lý làm thủ tục hải quan làm việc tại doanh nghiệp trước khi hoạt động. Doanh nghiệp thực hiện và tự chịu trách nhiệm đối với hoạt động đại lý làm thủ tục hải quan. Cơ quan hải quan sẽ “hậu kiểm” trong quá trình doanh nghiệp hoạt động. Nếu doanh nghiệp không đảm bảo duy trì các tiêu chuẩn thì cơ quan hải quan sẽ dừng quyền hoạt động đại lý làm thủ tục hải quan của doanh nghiệp trên hệ thống xử lý dữ liệu điện tử hải quan.

Cũng theo quy định tại Thông tư số 83/2026/TT-BTC thì việc đăng ký tham gia kỳ thi cấp chứng chỉ nghiệp vụ khai hải quan được thực hiện qua Cổng dịch vụ công trực tuyến của Cục Hải quan. Phương thức này sẽ tạo thuận lợi và cắt giảm chi phí cho các tổ chức cá nhân so với phương thức nộp hồ sơ giấy để đăng ký dự thi như trước đây.

Thông tư quy định hình thức thi cấp chứng chỉ nghiệp vụ khai hải quan là trắc nghiệm trên máy tính. Đây là hình thức thi đã được Cục Hải quan thực hiện và được đánh giá cao về tính hiệu quả, minh bạch trong nhiều năm vừa qua.

Thông tư bãi bỏ các quy định về phúc khảo kết quả thi, miễn thi một số môn thi và bảo lưu kết quả thi được quy định tại Thông tư số 12/2015/TT-BTC và các văn bản sửa đổi bổ sung.

Thông tư này còn quy định việc hủy bỏ chứng chỉ nghiệp vụ khai hải quan đối với các trường hợp vi phạm trong thi cấp chứng chỉ nghiệp vụ khai hải quan hoặc có hành vi vi phạm nghiêm trọng trong quá trình hoạt động nhân viên đại lý làm thủ tục hải quan.

Những lưu ý với doanh nghiệp về đại lý làm thủ tục hải quan theo Thông tư 83/2026/TT-BTC

Từ ngày 1/7/2026, Thông tư số 83/2026/TT-BTC của Bộ Tài chính chính thức có hiệu lực, đánh dấu bước chuyển quan trọng trong quản lý hoạt động kinh doanh dịch vụ đại lý làm thủ tục hải quan. Thay vì quản lý theo điều kiện kinh doanh như trước đây, cơ quan quản lý chuyển sang mô hình quản lý dựa trên tiêu chuẩn, góp phần đơn giản hóa thủ tục hành chính và nâng cao tính chủ động của doanh nghiệp.

Một trong những điểm mới đáng chú ý của Thông tư là ban hành bộ tiêu chuẩn đối với đại lý làm thủ tục hải quan và nhân viên đại lý làm thủ tục hải quan, thay thế các quy định về điều kiện hoạt động trước đây đã được bãi bỏ theo chủ trương cải cách thủ tục hành chính.

Theo đó, doanh nghiệp muốn hoạt động đại lý hải quan cần đáp ứng các tiêu chuẩn về tư cách pháp lý, hạ tầng công nghệ thông tin phục vụ khai hải quan điện tử, có nhân viên đạt tiêu chuẩn theo quy định và không thuộc diện bị dừng hoạt động do vi phạm. Đối với nhân viên đại lý, Thông tư quy định rõ các tiêu chuẩn về trình độ, chứng chỉ nghiệp vụ, cập nhật kiến thức định kỳ, được cấp mã số nhân viên và đáp ứng đầy đủ các yêu cầu theo quy định.

Thông tư 83/2026/TT-BTC cũng thay đổi phương thức quản lý nhà nước đối với hoạt động kinh doanh dịch vụ đại lý làm thủ tục hải quan. Theo đó, lĩnh vực này không còn là ngành nghề kinh doanh có điều kiện và doanh nghiệp không phải xin cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện trước khi hoạt động.

Thay vào đó, doanh nghiệp chủ động tự đánh giá việc đáp ứng các tiêu chuẩn, thực hiện thông báo với Cục Hải quan trước khi cung cấp dịch vụ và tự chịu trách nhiệm trong quá trình hoạt động. Cơ quan hải quan sẽ thực hiện hậu kiểm để giám sát việc duy trì các tiêu chuẩn. Trường hợp doanh nghiệp không còn đáp ứng yêu cầu, quyền hoạt động đại lý hải quan sẽ bị dừng trên hệ thống xử lý dữ liệu điện tử hải quan.

Cách tiếp cận mới giúp giảm chi phí tuân thủ, rút ngắn thời gian gia nhập thị trường, đồng thời nâng cao trách nhiệm tự quản của doanh nghiệp.

Thông tư còn có nhiều đổi mới trong công tác tổ chức thi cấp chứng chỉ nghiệp vụ khai hải quan. Thí sinh thực hiện đăng ký dự thi trực tuyến thông qua Cổng dịch vụ công của Cục Hải quan, thay cho hình thức nộp hồ sơ giấy như trước đây, qua đó tiết kiệm thời gian và chi phí cho người tham gia.

Bên cạnh đó, kỳ thi tiếp tục được tổ chức theo hình thức trắc nghiệm trên máy tính nhằm bảo đảm tính minh bạch, khách quan và hiệu quả. Đồng thời, Thông tư bãi bỏ các quy định về phúc khảo kết quả thi, miễn thi một số môn và bảo lưu kết quả thi theo các quy định trước đây.

Đặc biệt, để nâng cao chất lượng đội ngũ nhân viên đại lý làm thủ tục hải quan, Thông tư bổ sung quy định về việc hủy bỏ chứng chỉ nghiệp vụ khai hải quan đối với các trường hợp vi phạm quy chế thi hoặc có hành vi vi phạm nghiêm trọng trong quá trình hành nghề.

Cục Hải quan khẳng định, việc ban hành Thông tư 83/2026/TT-BTC thể hiện định hướng cải cách mạnh mẽ trong quản lý hoạt động đại lý làm thủ tục hải quan theo hướng minh bạch, hiện đại và tạo thuận lợi cho doanh nghiệp. Đồng thời, các quy định mới cũng đặt ra yêu cầu doanh nghiệp cần chủ động rà soát, duy trì đầy đủ các tiêu chuẩn hoạt động để bảo đảm tuân thủ pháp luật và phát triển bền vững.

T.Chung