Kiến nghị đưa sách giáo khoa là hàng hóa thiết yếu

Theo chương trình công tác của Quốc hội, tại Kỳ họp không thường lệ sắp tới, Quốc hội sẽ xem xét cho ý kiến dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản. Với tinh thần khẩn trương, tích cực, Đoàn khảo sát của Ủy ban Văn hóa và Xã hội tổ chức làm việc với các nhà xuất bản, trong đó có Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam (NXBGDVN) - nhà xuất bản lớn nhất cả nước.

Theo Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Đặng Xuân Phương, sau gần 14 năm thi hành, Luật Xuất bản năm 2012 đã tạo hành lang pháp lý định hướng phát triển ngành trong giai đoạn vừa qua. Tuy nhiên, bối cảnh hiện nay đặt ra yêu cầu nâng cao chất lượng xuất bản phẩm và bảo đảm sự phát triển bền vững của ngành, trước xu hướng chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo. Bên cạnh đó, cần cụ thể hóa tinh thần Chỉ thị số 04-CT/TW ngày 17/3/2026 của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động xuất bản trong tình hình mới, bằng các cơ chế, chính sách phù hợp.

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Đặng Xuân Phương - Trưởng Đoàn khảo sát phát biểu tại cuộc làm việc

Báo cáo Đoàn khảo sát, Chủ tịch Hội đồng thành viên, Tổng giám đốc NXBGDVN Nguyễn Tiến Thanh cho biết, Nhà xuất bản là đơn vị hoạt động kinh doanh trong lĩnh vực xuất bản sách và sản xuất, cung ứng các sản phẩm thiết bị giáo dục. Đối tượng phục vụ chính là học sinh, sinh viên, giáo viên, với hệ thống sản phẩm đa dạng, đáp ứng đầy đủ nhu cầu về dạy và học của học sinh, giáo viên các ngành học, bậc học.

Trong suốt quá trình hoạt động gần 70 năm qua, NXBGDVN luôn hoàn thành nhiệm vụ chính trị được giao, bảo đảm cung ứng đầy đủ, đồng bộ, kịp thời sách giáo khoa và các ấn phẩm giáo dục trước mỗi thềm năm học mới, không để xảy ra hiện tượng thiếu sách, chậm sách; tuân thủ đầy đủ các quy định của pháp luật trong lĩnh vực xuất bản, in và phát hành.

Hiện nay, NXBGDVN đã phát triển, trở thành nhà xuất bản lớn nhất trong cả nước, từng bước hình thành hệ thống công ty mẹ - công ty con với nhiều đơn vị thành viên hoạt động chủ yếu trên lĩnh vực chính là phục vụ sự nghiệp giáo dục.

Từ năm 2010, NXBGDVN được chuyển đổi thành Công ty TNHH một thành viên do Nhà nước làm chủ sở hữu. Hiện nay, NXBGDVN là doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ, hoạt động theo quy định của Luật Doanh nghiệp và các quy định pháp luật có liên quan.

Chủ tịch Hội đồng thành viên, Tổng giám đốc NXBGDVN Nguyễn Tiến Thanh báo cáo Đoàn khảo sát

Từ năm 2004 đến nay, NXBGDVN đã 2 lần tham gia biên soạn sách giáo khoa. Bên cạnh đó, phát triển mảng sách tham khảo và các ấn phẩm giáo dục khác đáp ứng nhu cầu của học sinh, sinh viên, giáo viên và bạn đọc rộng rãi. Nhiều xuất bản phẩm đã đạt các giải thưởng sách, với nhiều chủ đề, lứa tuổi.

Trong xu hướng chuyển đổi số và phát triển sản phẩm xuất bản điện tử, NXBGDVN đang khảo sát, nghiên cứu và từng bước triển khai, kiểm thử các mô hình xuất bản phẩm kết hợp công nghệ cho sản phẩm học tập, giảng dạy, nhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới, nâng cao chất lượng giáo dục. NXBGDVN cũng đang hợp tác với các đối tác phát triển sách giáo khoa điện tử tương tác, đáp ứng Thông tư số 22/2026/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo…

Lãnh đạo NXBGDVN kiến nghị nghiên cứu bổ sung các cơ chế, chính sách ưu đãi đặc thù nhằm tạo điều kiện để các nhà xuất bản thực hiện tốt nhiệm vụ chính trị và nâng cao năng lực cạnh tranh trong bối cảnh chuyển đổi số.

Đặc biệt, kiến nghị đưa sách giáo khoa vào danh mục hàng hóa thiết yếu; xem xét đưa sách giáo khoa thuộc đối tượng chịu thuế suất giá trị gia tăng mức 0% để giảm gánh nặng cho người tiêu dùng.

Bên cạnh đó, có các biện pháp từng bước đẩy lùi tình trạng in lậu, in giả, vi phạm bản quyền tràn lan trên sách giấy và trên không gian mạng cũng như các hình thức xuất bản khác…

Toàn cảnh cuộc làm việc

Tại cuộc làm việc, nhiều nội dung được các đại biểu tập trung thảo luận như: những vướng mắc khi nhà xuất bản theo mô hình doanh nghiệp; vấn đề đăng ký xuất bản; chuyển đổi số và học liệu số; đấu thầu và đặt hàng với sách giáo dục; phát triển văn hóa đọc; xâm phạm bản quyền với sản phẩm phái sinh từ sách giáo dục…

Đánh giá cao các ý kiến tại cuộc làm việc, Phó Chủ nhiệm Đặng Xuân Phương mong muốn NXBGDVN tiếp tục phát huy truyền thống, thực hiện tốt nhiệm vụ chính trị cung ứng sách giáo khoa và các ấn phẩm, thiết bị giáo dục bảo đảm chất lượng, đầy đủ và kịp thời.

Những kiến nghị từ thực tiễn hoạt động của NXBGDVN sẽ là cơ sở quan trọng để Đoàn khảo sát tổng hợp, nghiên cứu phục vụ thẩm tra dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản; đồng thời khuyến nghị sửa đổi các văn bản pháp luật liên quan.

Tin và ảnh: Ngọc Phương