Quân đội Mỹ tiết lộ sự thật bất ngờ sau khi Iran tuyên bố đóng cửa eo biển Hormuz

Tàu thuyền di chuyển qua eo biển Hormuz. Ảnh: THX/TTXVN

Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết hoạt động vận tải thương mại qua eo biển Hormuz đã gia tăng và vẫn không bị gián đoạn, với 55 tàu hàng đi qua tuyến đường thủy này, vận chuyển hơn 17 triệu thùng dầu tới các thị trường toàn cầu, ngay cả sau khi quân đội Iran tuyên bố đóng cửa tuyến hàng hải chiến lược này vào đầu ngày.

Trong một tuyên bố đăng tải trên nền tảng mạng xã hội X vào tối 20/6,, CENTCOM cho biết việc đi lại an toàn qua eo biển “vẫn được duy trì” trong ngày 20/6, đồng thời khẳng định các lực lượng Mỹ tiếp tục hoạt động trong khu vực nhằm bảo vệ quyền tự do hàng hải.

CENTCOM cho biết Trung tâm Thông tin Hàng hải Hỗn hợp (Joint Maritime Information Center) trong tuần này đã ban hành một khuyến cáo xác nhận việc lưu thông an toàn cho các tàu thuyền trên một tuyến hàng hải được chỉ định, được mô tả là không có bất kỳ “yêu sách tùy tiện hoặc trở ngại nào.”

CENTCOM nhấn mạnh rằng các lực lượng Mỹ sẽ tiếp tục “hiện diện và cảnh giác nhằm bảo đảm mọi khía cạnh của thỏa thuận với Iran được tuân thủ, chấp hành và duy trì đầy đủ hiệu lực”.

Tuyên bố không đề cập trực tiếp đến thông báo đóng cửa eo biển Hormuz của Iran, nhưng được đưa ra sau khi Bộ Tư lệnh Trung tâm Khatam al-Anbiya, cơ quan chỉ huy quân sự liên quân cấp cao nhất của Iran, tuyên bố trước đó cùng ngày rằng họ đã đóng cửa eo biển Hormuz, đồng thời cáo buộc Mỹ vi phạm thỏa thuận ngừng bắn và Israel tiếp tục các cuộc tấn công tại miền Nam Liban.

Lực lượng Hải quân thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cũng đưa ra một tuyên bố tương tự, cảnh báo các tàu thuyền tránh xa eo biển Hormuz nếu không muốn đối mặt với các rủi ro an ninh.

Tòa nhà bị phá hủy sau các cuộc không kích của Israel xuống tỉnh Nabatieh, miền Nam Liban ngày 18/6/2026. Ảnh: THX/TTXVN

Những tuyên bố trái ngược về tình trạng của eo biển Hormuz

Theo báo Thổ Nhĩ Kỳ Hôm nay tối 20/6, các tuyên bố mâu thuẫn từ hai phía đã khiến tình trạng thực tế của một trong những tuyến vận tải biển quan trọng nhất thế giới trở nên không rõ ràng.

Trong một tuyên bố được phát trên truyền hình nhà nước Iran, Bộ Tư lệnh Trung tâm Khatam al-Anbiya của cho biết việc đóng cửa eo biển là phản ứng trước điều mà họ gọi là việc Washington không thực hiện điều khoản đầu tiên trong bản ghi nhớ đã chấm dứt cuộc chiến gần đây, cũng như việc Israel tiếp tục các hoạt động quân sự ở miền Nam Liban bất chấp lệnh ngừng bắn tại đó.

“Tại đây, chúng tôi chính thức thông báo rằng eo biển Hormuz sẽ bị đóng cửa đối với hoạt động lưu thông tàu thuyền”, Bộ Tư lệnh Trung tâm Khatam al-Anbiya tuyên bố, đồng thời cảnh báo rằng các biện pháp tiếp theo có thể được thực hiện “nếu các hành động gây hấn tiếp tục”.

Cùng ngày, bộ phận quan hệ công chúng của Hải quân IRGC cũng đưa ra cảnh báo riêng.

“Eo biển Hormuz đã bị đóng cửa và các tàu thuyền không nên tiếp cận Eo biển Hormuz; nếu không, an ninh của họ sẽ gặp rủi ro”, tuyên bố của Hải quân IRGC nêu rõ, đồng thời viện dẫn cùng những lý do như các hành động của Israel tại Liban và những cáo buộc về việc Mỹ vi phạm các cam kết ngừng bắn.

Iran viện dẫn các vi phạm lệnh ngừng bắn tại Liban

Theo hãng thông tấn Tasnim, tuyên bố của Bộ Tư lệnh Trung tâm Khatam al-Anbiya mở đầu bằng một đoạn trích từ chương At-Tawbah trong Kinh Qur’an, nhắc đến một câu kinh liên quan đến việc đáp trả những lời thề bị phá vỡ.

Bộ Tư lệnh Trung tâm Khatam al-Anbiya cho biết hành động của họ được đưa ra sau điều mà họ mô tả là “việc sát hại không thương tiếc và cưỡng bức di dời hàng trăm nghìn người” tại miền Nam Liban, cũng như việc các lực lượng Israel tiếp tục hiện diện trên lãnh thổ miền Nam Liban bất chấp lệnh ngừng bắn tại khu vực này.

Hình ảnh từ vệ tinh của Cơ quan Vũ trụ và Hàng không Mỹ (NASA) về eo biển Hormuz. Ảnh: The Gulf News/TTXVN

Eo biển Hormuz, nơi hẹp nhất chỉ khoảng 33km (21 dặm) giữa Iran và Oman, bình thường xử lý khoảng 20% nguồn cung dầu thô toàn cầu, khiến mọi gián đoạn tại đây đều có ý nghĩa lớn đối với hoạt động vận chuyển năng lượng toàn cầu.

Hai tuyến hàng hải của eo biển Hormuz, mỗi tuyến chỉ rộng khoảng 3,2km (2 dặm), buộc những tàu chở dầu lớn nhất thế giới phải đi qua một trong những hành lang vận tải biển dễ dự đoán và dễ tổn thương nhất trong thương mại quốc tế.

Bình thường, theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), khoảng 20 triệu thùng dầu và các sản phẩm dầu mỏ được vận chuyển qua đây mỗi ngày, chiếm gần một phần tư thương mại dầu mỏ đường biển toàn cầu.

Phần lớn lượng dầu này được tiêu thụ tại châu Á, trong đó Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản và Hàn Quốc chiếm đa số lượng dầu thô đi qua eo biển Hormuz. Châu Âu cũng phụ thuộc vào tuyến đường này cho một phần đáng kể khí tự nhiên hóa lỏng nhập khẩu từ Qatar.

Không giống nhiều tuyến hàng hải chiến lược khác, eo biển Hormuz gần như không có phương án thay thế quy mô lớn khả thi: chỉ có Saudi Arabia và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) vận hành các đường ống dẫn dầu, nhưng tổng công suất vẫn thấp hơn nhiều so với lưu lượng qua eo biển.

Kể từ khi Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố đóng cửa eo biển Hormuz vào ngày 2/3, không cho phép Mỹ hoặc các quốc gia tham gia các cuộc tấn công gần đây vào Iran đi qua tuyến hàng hải quan trọng này, thị trường năng lượng toàn cầu vào tình trạng biến động nghiêm trọng.

Sự gián đoạn qua eo biển Hormuz được các nhà phân tích đánh giá là cú sốc nghiêm trọng nhất đối với nguồn cung năng lượng toàn cầu kể từ các cuộc khủng hoảng dầu mỏ thập niên 1970.

Thành Nam/Báo Tin tức và Dân tộc