Qatar, UAE cạn tên lửa đánh chặn Patriot, hệ thống phòng không vùng Vịnh sụp đổ?

Việc Mỹ thẳng thừng thừa nhận "chúng ta đã quay xong lượng phim tương đương với vài năm sản xuất chỉ trong vài ngày qua" không chỉ báo hiệu sự căng thẳng trên chiến trường. Tuyên bố này còn báo hiệu sắp xảy ra cuộc khủng hoảng công nghiệp quốc phòng, định hình lại độ tin cậy của liên minh, khả năng duy trì lực lượng và giới hạn của hoạt động phòng thủ tên lửa cường độ cao trên chiến trường.

Thông tin cho thấy, Qatar sẽ cạn kiệt kho tên lửa đánh chặn Patriot trong vòng 4 ngày và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) dự kiến hết sạch kho dự trữ trong vòng một tuần.

Lá chắn phòng thủ của vùng Vịnh được xây dựng trong nhiều thập kỷ với chi phí hàng tỷ USD giờ đây cũng phụ thuộc vào ngoại giao để vượt qua sự hao mòn khi mức tiêu thụ tên lửa tăng nhanh vượt quá khả năng sản xuất thay thế.

Một tòa nhà bốc cháy sau khi trúng đòn tấn công bằng máy bay không người lái của Iran, tại khu Seef, thủ đô Manama, Bahrain, ngày 28/2. (Ảnh: Reuters)

Kho dự trữ tên lửa Patriot bị bao vây liên tục

Khoảng thời gian 4 ngày Qatar sẽ cạn kiệt kho tên lửa đánh chặn Patriot thể hiện tốc độ tiêu thụ vượt xa giả định lập ra trong thời bình và cho thấy các cuộc tấn công dồn dập, đặc biệt là những cuộc tấn công bằng máy bay không người lái có thể làm sụp đổ cả các hệ thống phòng thủ tên lửa cao cấp được thiết kế cho chu kỳ kiểm soát hỏa lực theo từng đợt chứ không phải liên tục.

Kho tên lửa phòng không Patriot của Qatar được mua sắm qua nhiều năm và liên tục đầu tư chiến lược trị giá hàng tỷ USD. Chính vì vậy, việc đánh chặn chính xác trở thành cuộc chạy đua với sự cạn kiệt nguồn lực hậu cần.

Mỗi lần phóng tên lửa đánh chặn, dù thành công về mặt chiến thuật nhưng lại tạo ra chi phí chiến lược tích lũy, vì các tên lửa tiên tiến cũng như những tên lửa mà Qatar triển khai không phải là hàng hóa có thể sản xuất nhanh chóng. Thay vào đó, loại vũ khí này được sản xuất với hệ thống công nghệ phức tạp, đòi hỏi linh kiện chuyên dụng, chuỗi cung ứng được kiểm soát chặt chẽ và quy trình công nghiệp dài hạn.

Nhiều tuyên bố cho rằng nhịp độ tấn công của Iran vẫn ổn định bất chấp Mỹ - Israel gia tăng tấn công chỉ càng cho thấy bằng chứng việc cạn kiệt kho dự trữ tên lửa của UAE và Qatar. Cùng với đó, kinh tế phòng thủ tên lửa có lợi cho bên tấn công khi các hệ thống chi phí thấp hơn buộc phải đáp trả bằng biện pháp đánh chặn chi phí cao.

Yêu cầu hỗ trợ của Qatar trong việc chống lại cuộc tấn công bằng máy bay không người lái cho thấy hệ thống UAV đã làm quá tải các kênh theo dõi radar và điều khiển hỏa lực, từ đó đẩy nhanh sự suy giảm khả năng lực phòng thủ.

Máy bay không người lái của Iran tấn công căn cứ hải quân UAE tại Abu Dhabi. (Video: Al Jazeera)

Về mặt chiến lược, khung thời gian 4 ngày rút ngắn chu kỳ ra quyết định đối với các nhà hoạch định quân sự, những người giờ đây phải đánh giá xem liệu có nên duy trì tư thế đánh chặn toàn diện để bảo vệ cơ sở hạ tầng trọng yếu hay bắt đầu phân bổ tên lửa với nguy cơ bị tấn công chọn lọc.

Vẫn còn nhiều điều chưa chắc chắn về mức dự trữ chính xác, nhưng các hoạt động phòng thủ tên lửa liên tục không bao giờ được thiết kế để chịu đựng tình trạng quá tải kéo dài nhiều ngày mà không cần bổ sung nhanh chóng từ ngành công nghiệp.

Điểm yếu chiến lược

Theo dự báo, thời gian cạn kiệt nguồn dự trữ trong một tuần của UAE cho thấy độ sâu dự trữ lớn hơn một chút so với Qatar, nhưng xét về mặt lập kế hoạch quân sự, 7 ngày là ngưỡng khẩn cấp chứ không phải là biên độ phòng thủ bền vững.

Yêu cầu chính thức của UAE về sự hỗ trợ của Mỹ để tăng cường mạng lưới phòng không rộng lớn hơn cũng cho thấy họ nhận thức được việc cạn kiệt tên lửa đánh chặn sẽ khiến cơ sở hạ tầng trọng yếu, các cơ sở quân sự và khu dân cư đối mặt với nguy cơ ngày càng gia tăng.

Mặc dù UAE đã đầu tư hàng tỷ USD vào hoạt động mua sắm hệ thống phòng không tiên tiến trong nhiều thập kỷ, nhưng những khoản đầu tư đó đang phải đối mặt với thực tế rằng xung đột cường độ cao khiến cho việc tích trữ trong nhiều năm chỉ cần thực hiện trong vài ngày.

Dự báo một tuần này buộc các nhà hoạch định quốc phòng của UAE phải đối mặt với lựa: chọn tiếp tục bắn với tốc độ hiện tại để duy trì uy tín răn đe hoặc giảm bớt cuộc giao tranh để kéo dài tuổi thọ vũ khí với rủi ro bị hệ thống phòng thủ của đối phương xâm nhập.

Tên lửa Tấn công Chính xác (PrSM) phóng từ pháo phản lực HIMARS. (Ảnh: US Army)

Do đó, khung thời gian một tuần không chỉ đóng vai trò dự báo hậu cần mà còn là sự đếm ngược địa chính trị, ảnh hưởng đến hoạt động ngoại giao, tham vấn liên minh và điều chỉnh bố trí lực lượng trên khắp khu vực Vịnh.

Theo Bloomberg, Qatar và UAE đang phối hợp thành lập liên minh ủng hộ việc giảm leo thang nhanh chóng, một động thái ít xuất phát từ sở thích chính trị mà chủ yếu dựa trên tính toán về kho tên lửa.

Bên cạnh đó, cả Qatar và UAE đều đang nỗ lực thầm lặng để làm trung gian hòa giải nhằm nhanh chóng chấm dứt xung đột. Trong khi phân tích chiến lược cho thấy sự khan hiếm tên lửa đánh chặn biến ngoại giao thành nhu cầu thiết yếu về mặt tác chiến.

Mục tiêu chính của Qatar và UAE là ngăn chặn sự lan rộng của xung đột và bảo vệ sự ổn định khu vực, phù hợp với mối quan ngại về an ninh năng lượng toàn cầu. Bởi vì sự leo thang ở vùng Vịnh có tác động đến chuỗi cung ứng và sự ổn định kinh tế vượt ra ngoài phạm vi khu vực tác động trực tiếp.

Do đó, chiến dịch ngoại giao đóng vai trò như biện pháp phòng ngừa chống lại sự hao hụt nguồn lực nhằm mục đích đảm bảo thời gian và sự ổn định thay vì tiếp tế vật chất.

Trong bối cảnh này, ngoại giao trở thành cơ chế khả thi duy nhất có khả năng kéo dài tỷ lệ sống sót của hệ thống phòng thủ khi kho dự trữ tên lửa đánh chặn chỉ còn tính bằng ngày chứ không phải bằng tháng.

Kông Anh