Phòng vệ thương mại phải trở thành 'lá chắn' cho công nghiệp Việt

Đó là thông điệp được nhấn mạnh tại Hội nghị bàn tròn “Sử dụng hiệu quả công cụ phòng vệ thương mại trong phát triển ngành công nghiệp và công nghiệp hóa chất bền vững” do Cục Phòng vệ thương mại (Bộ Công thương) phối hợp với Tạp chí Công thương tổ chức ngày 6/8 tại TP. Hồ Chí Minh.

Phát biểu tại hội nghị, ông Chu Thắng Trung - Phó Cục trưởng Cục Phòng vệ thương mại cho biết, xu hướng các quốc gia gia tăng sử dụng biện pháp phòng vệ thương mại đang diễn ra mạnh mẽ, đặc biệt ở các ngành công nghiệp nền tảng như thép, hóa chất và nhựa.

Theo ông Trung, doanh nghiệp Việt Nam đang đối mặt với các vụ điều tra từ thị trường nước ngoài. Ở chiều ngược lại, cần chủ động sử dụng các công cụ hợp pháp để bảo vệ ngành sản xuất trong nước trước những hành vi cạnh tranh không công bằng.

“Phòng vệ thương mại không nhằm bảo hộ, mà là công cụ chính sách nhằm bảo vệ ngành sản xuất trong nước trong một khoảng thời gian hợp lý trước những hành vi cạnh tranh không công bằng, qua đó tạo điều kiện để doanh nghiệp cải tiến công nghệ, nâng cao năng lực sản xuất và phát triển bền vững” - ông Chu Thắng Trung nhấn mạnh.

Ông Chu Thắng Trung - Phó Cục trưởng Cục Phòng vệ thương mại phát biểu tại hội nghị. Ảnh: Nghiêm Lan

Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới với mục tiêu tăng trưởng kinh tế bình quân trên 10% trong giai đoạn 2026-2030, hướng tới xây dựng nền công nghiệp hiện đại, có năng lực cạnh tranh cao và trở thành quốc gia có mức thu nhập trung bình cao vào năm 2030.

Thực tế cho thấy, nhiều ngành sản xuất đã chủ động trao đổi với Cục Phòng vệ thương mại để chuẩn bị hồ sơ đề nghị điều tra. Tuy nhiên, không ít doanh nghiệp vẫn gặp khó khăn trong việc thu thập dữ liệu, hoàn thiện chứng cứ và đáp ứng các yêu cầu pháp lý khi sử dụng công cụ này.

Phiên thảo luận tại hội nghị tập trung trao đổi những vấn đề thực tiễn trong việc sử dụng các công cụ phòng vệ thương mại, từ nhận diện những sức ép mới đối với doanh nghiệp, chia sẻ kinh nghiệm triển khai trên thực tế đến đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả phối hợp giữa cơ quan quản lý, hiệp hội ngành hàng và cộng đồng doanh nghiệp.

Các ý kiến đều thống nhất rằng, trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng, các biện pháp phòng vệ thương mại không còn là công cụ xử lý tình huống, mà đã trở thành một phần trong hoạt động quản trị doanh nghiệp hiện đại, là cơ chế tạo lập môi trường cạnh tranh công bằng, giúp doanh nghiệp có thêm thời gian để tái cơ cấu, đổi mới công nghệ, nâng cao năng suất, tăng cường liên kết chuỗi giá trị và phát triển bền vững

Theo ông Phạm Huy Nam Sơn - Phó Cục trưởng Cục Hóa chất (Bộ Công thương), công nghiệp hóa chất là ngành nền tảng, cung cấp nguyên liệu cho nhiều lĩnh vực, từ nông nghiệp, y tế đến điện tử, cơ khí và vật liệu xây dựng. Tuy nhiên, nhiều sản phẩm hóa chất cơ bản vẫn phụ thuộc vào nguyên liệu nhập khẩu, trong khi áp lực cạnh tranh từ hàng ngoại ngày càng lớn.

Ông Sơn cho rằng, để nâng cao tính tự chủ của ngành, cần triển khai đồng bộ các chính sách đầu tư, thương mại và phòng vệ thương mại, đồng thời thúc đẩy liên kết giữa doanh nghiệp sản xuất nguyên liệu với các doanh nghiệp hạ nguồn nhằm hình thành chuỗi cung ứng hoàn chỉnh.

Bên cạnh đó, việc xây dựng cơ sở dữ liệu ngành, phát huy hệ thống cảnh báo sớm và tăng cường chia sẻ thông tin giữa cơ quan quản lý, hiệp hội và doanh nghiệp sẽ giúp kịp thời phát hiện dấu hiệu cạnh tranh không lành mạnh, tạo cơ sở để áp dụng các biện pháp phòng vệ thương mại khi cần thiết./.

Diệu Hoa