Phòng ngừa virus Hanta: Đừng chủ quan với chuột quanh nhà

Điều đáng mừng là dù chưa có thuốc điều trị đặc hiệu hay vaccine sử dụng rộng rãi, chúng ta hoàn toàn có thể phòng ngừa bằng những việc làm đơn giản hằng ngày.

Virus Hanta lây như thế nào?

Khác với cúm hay COVID-19, virus Hanta không lây lan rộng từ người sang người. Nguồn lây chính là các loài gặm nhấm, đặc biệt là chuột. Virus có trong nước tiểu, phân và nước bọt của chuột nhiễm bệnh.

Con người thường nhiễm bệnh qua ba con đường quen thuộc.

Thứ nhất là hít phải bụi có chứa virus - đây là đường lây phổ biến nhất. Khi phân hoặc nước tiểu chuột khô lại, chúng có thể phát tán thành bụi trong không khí, ta vô tình hít phải.

Thứ hai là tiếp xúc trực tiếp với chất thải của chuột, như chạm vào chất thải chuột rồi đưa tay lên mắt, mũi, miệng, hoặc khi chế biến thịt chuột mà không đảm bảo vệ sinh.

Thứ ba là bị chuột cắn, tuy ít gặp hơn nhưng nguy cơ cao.

Một số rất hiếm trường hợp ở Nam Mỹ có ghi nhận lây từ người sang người, nhưng với các chủng thường gặp ở châu Á, trong đó có Việt Nam, thì chưa ghi nhận lây lan giữa người với người.

Vì vậy, trọng tâm phòng bệnh vẫn là kiểm soát chuột và môi trường sống.

Vì sao bệnh nguy hiểm?

Sau khi xâm nhập vào cơ thể, virus Hanta tấn công vào lớp nội mạc mạch máu, làm tăng tính thấm thành mạch. Hiểu đơn giản là mạch máu bị “rò rỉ”, khiến dịch thoát ra ngoài và gây tổn thương cơ quan.

Tùy theo chủng virus, bệnh có thể biểu hiện chủ yếu ở phổi (gây suy hô hấp) hoặc ở thận (gây suy thận kèm xuất huyết).

Bệnh thường khởi phát sau 1 - 6 tuần với các triệu chứng dễ bị nhầm lẫn như: Sốt cao đột ngột, đau mỏi cơ, đau đầu, buồn nôn. Từ ngày thứ 4 - 10, nếu nặng, người bệnh có thể xuất hiện ho, khó thở - dấu hiệu cảnh báo tổn thương phổi.

Nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời, bệnh có thể diễn tiến nặng, thậm chí đe dọa tính mạng.

Phòng bệnh: Chuyện nhỏ làm mỗi ngày

Nguyên tắc quan trọng nhất là: Cắt đứt tiếp xúc với chuột. Bà con có thể nhớ đơn giản quy tắc “3 không”: Không cho chuột vào nhà, không cho chuột thức ăn, không cho chuột nơi trú ẩn.

Trước hết, cần dọn sạch nguồn sống của chuột. Thức ăn phải được đậy kín, kể cả thức ăn của vật nuôi. Rác thải nên bỏ đúng nơi, có nắp đậy và dọn mỗi ngày. Xung quanh nhà cần phát quang bụi rậm, dọn dẹp đống củi, gạch vụn - những nơi chuột thường làm ổ.

Kế đến là chặn đường chuột vào nhà. Chuột có thể chui qua những khe rất nhỏ, vì vậy cần trám kín các lỗ hổng ở tường, sàn, cửa hoặc ống cống.

Đặc biệt quan trọng là cách vệ sinh khi có dấu vết chuột. Nhiều người có thói quen quét khô, nhưng điều này lại làm bụi chứa virus bay lên, tăng nguy cơ hít phải.

Cách đúng là đeo khẩu trang, găng tay; sau đó xịt dung dịch sát khuẩn (như Javel pha loãng) để làm ướt khu vực trước khi lau dọn. Chất thải cần được gom bằng khăn ướt, bỏ vào túi kín rồi xử lý đúng cách. Cuối cùng là rửa tay sạch bằng xà phòng.

Nếu sau khi dọn dẹp nơi có chuột mà xuất hiện sốt, đau mỏi người, bà con nên đến cơ sở y tế và nói rõ tiền sử tiếp xúc với chuột để được chẩn đoán sớm.

BS. NGUYỄN THÀNH ÚC