Bộ Y tế thông tin về bệnh do virus Hanta

Theo Cục Phòng bệnh, đầu tháng 5/2026, Tổ chức Y tế thế giới ghi nhận chùm ca viêm đường hô hấp cấp tính nặng trên một tàu du lịch có lịch trình từ Argentina qua Nam Đại Tây Dương. Tính đến ngày 4/5/2026, chùm ca này có 7 trường hợp, trong đó 2 trường hợp được xác nhận nhiễm virus Hanta và 5 trường hợp nghi ngờ. Đáng chú ý, đã có 3 trường hợp tử vong, 1 bệnh nhân nguy kịch và 3 người có triệu chứng nhẹ. Trên tàu có 147 người, gồm 88 du khách và 59 thủy thủ đoàn thuộc 23 quốc tịch. Hiện chưa ghi nhận người Việt Nam trong nhóm hành khách, thuyền viên liên quan.

Virus Hanta là nhóm virus có thể gây bệnh nặng ở người, trong đó có hội chứng phổi do virus Hanta hoặc sốt xuất huyết kèm hội chứng suy thận. Bệnh có khả năng diễn biến nhanh, gây khó thở, suy hô hấp, tụt huyết áp và có thể tử vong nếu không được phát hiện, theo dõi, điều trị kịp thời. Hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu đối với bệnh do virus Hanta; việc điều trị chủ yếu là theo dõi, chăm sóc hỗ trợ và hồi sức kịp thời tại cơ sở y tế.

Bệnh do virus Hanta là bệnh truyền nhiễm cấp tính lây từ động vật gặm nhấm, đặc biệt là chuột, sang người. Đường lây truyền chủ yếu là qua nước tiểu, phân, nước bọt của chuột nhiễm bệnh hoặc tại nơi chuột nhiễm bệnh làm tổ, trú ẩn. Người cũng có thể bị nhiễm khi bị chuột cắn hoặc tiếp xúc trực tiếp với chất thải của chuột, sau đó đưa tay lên mắt, mũi, miệng.

Một nguy cơ đáng lưu ý là trong quá trình quét dọn, hút bụi, dọn nhà, dọn kho nơi có chuột trú ẩn, chất thải khô của chuột có thể phát tán thành bụi rất nhỏ trong không khí. Nếu bụi này chứa mầm bệnh, người hít phải có thể bị nhiễm virus Hanta. Lây truyền từ người sang người được đánh giá là rất hiếm, nhưng đã được ghi nhận trong y văn.

Thời gian ủ bệnh thường từ 2 - 4 tuần, có thể kéo dài tới 8 tuần. Người mắc bệnh có thể xuất hiện các biểu hiện như sốt, ớn lạnh, đau đầu, chóng mặt, đau cơ, buồn nôn, nôn, đau bụng hoặc tiêu chảy. Sau giai đoạn đầu, bệnh có thể chuyển nặng với các triệu chứng như ho đột ngột, tức ngực, khó thở, mệt lả, tụt huyết áp.

Cục Phòng bệnh cho biết, đến nay, Việt Nam chưa ghi nhận trường hợp mắc bệnh do virus Hanta trên người. Tuy nhiên, trong bối cảnh chuột khá phổ biến tại nhiều khu vực sinh hoạt, sản xuất, kho bãi, nhà ở, việc chủ động kiểm soát nguy cơ lây bệnh từ chuột vẫn là biện pháp cần thiết để phòng bệnh do virus Hanta cũng như các bệnh truyền nhiễm khác lây từ động vật gặm nhấm sang người.

Cục Phòng bệnh khuyến cáo người dân không chạm tay trực tiếp vào chuột sống, chuột chết, phân, nước tiểu, nước bọt hoặc ổ chuột. Khi dọn dẹp nơi có dấu vết của chuột, cần mở cửa cho thông thoáng, đeo găng tay và khẩu trang; phun ướt khu vực có phân, nước tiểu hoặc nơi chuột làm tổ bằng dung dịch khử khuẩn hoặc nước tẩy rửa thông thường trước khi lau dọn. Người dân không nên quét khô, không dùng máy hút bụi hoặc máy thổi vì có thể làm bụi nhỏ chứa mầm bệnh bay trong không khí.

Sau khi dọn vệ sinh, xử lý rác, tiếp xúc với chuột hoặc khu vực có nguy cơ, người dân cần rửa tay bằng xà phòng. Các hộ gia đình cần bịt kín khe hở để chuột không vào nhà, đặt bẫy khi cần thiết, cất thức ăn và nước uống trong đồ chứa kín, thu gom rác hằng ngày để không thu hút chuột.

Đặc biệt, sau khi tiếp xúc với chuột hoặc nơi có phân, nước tiểu, ổ chuột, nếu xuất hiện sốt, ớn lạnh, đau đầu, chóng mặt, đau cơ, buồn nôn, nôn, đau bụng hoặc tiêu chảy, người dân cần đến ngay cơ sở y tế. Khi đi khám, cần thông báo rõ nguy cơ tiếp xúc với chuột để nhân viên y tế có căn cứ chẩn đoán, theo dõi và điều trị kịp thời.

Cục Phòng bệnh Bộ Y tế cho biết sẽ tiếp tục phối hợp với WHO và các cơ quan liên quan để theo dõi tình hình, cập nhật thông tin và hướng dẫn các địa phương triển khai biện pháp phòng, chống dịch phù hợp. Dù Việt Nam chưa ghi nhận ca mắc bệnh do virus Hanta trên người, việc phòng bệnh từ sớm vẫn có ý nghĩa quan trọng, nhất là trong kiểm soát môi trường sống, vệ sinh nhà cửa, kho bãi và hạn chế tiếp xúc trực tiếp với chuột.

Đức Trân