Phát triển xăng sinh học để tăng nguồn cung

Xăng sinh học có khá nhiều điều kiện để phát triển tốt hơn. Ảnh: S.X.

Tăng sử dụng xăng sinh học

Các chuyên gia nhận định, trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu còn nhiều bất ổn, việc phát triển xăng sinh học trở thành giải pháp trước mắt, đồng thời, tăng tính chủ động cho thị trường xăng dầu Việt Nam trong dài hạn. Nếu được triển khai đồng bộ về chính sách, hạ tầng và truyền thông, xăng sinh học có thể trở thành nguồn bổ sung quan trọng.

Ông Cao Hoài Dương - Chủ tịch Hội đồng quản trị Tổng Công ty Dầu Việt Nam (PVOIL) cho biết: “Nhiên liệu sinh học thì chúng tôi đã chuẩn bị từ lâu, hoàn toàn sẵn sàng theo đúng lộ trình. Đúng thời điểm quy định tháng 6 là sẽ bán nhiên liệu sinh học”. Theo ông Dương, PVO là doanh nghiệp tiên phong bán xăng sinh học, do đó, hệ thống cơ sở vật chất như thiết bị pha chế, kho chứa và hậu cần đều đã được chuẩn bị đầy đủ. “Trong giai đoạn khan hiếm hiện nay, xăng sinh học là giải pháp hỗ trợ hợp lý để gia tăng nguồn cung xăng cho tiêu dùng” - ông Dương chia sẻ và nhận định thêm, nguồn ethanol không phải là vấn đề lớn. Nguồn nguyên liệu này có thể sản xuất trong nước hoặc nhập khẩu với nguồn cung khá phong phú, thậm chí dễ tiếp cận hơn so với xăng khoáng. Vì vậy mà đơn vị này chủ động thực hiện sớm ở các khu vực, cây xăng phù hợp để đa dạng nguồn cung cho người dân, giảm áp lực về xăng khoáng.

Trước tình hình hiện nay, ông Bùi Ngọc Bảo - Chủ tịch Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam khẳng định, khủng hoảng hiện nay khác với các lần trước. Nếu trước đây, thị trường chịu tác động chủ yếu từ giá cao, lần này, yếu tố then chốt lại là sự khan hiếm nguồn cung trên diện rộng. Quan trọng nhất bây giờ là đảm bảo nguồn cung, vì khủng hoảng lần này khác hẳn các lần khủng hoảng giá trước đây. “Lộ trình tăng sử dụng xăng sinh học từ ngày 1/6 đã được đặt ra, nhưng trong bối cảnh hiện nay có thể xem xét triển khai sớm hơn. Đằng nào chúng ta cũng phải thực hiện, nếu đẩy lên sớm hơn thì cũng rất tốt” - ông Bảo khuyến cáo.

Cũng cần thận trọng

Các chuyên gia và doanh nghiệp cho rằng, nếu được triển khai mạnh mẽ và đúng lộ trình, xăng sinh học không chỉ giúp giảm phụ thuộc vào nhập khẩu mà còn góp phần bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia. Theo Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam, ethanol nhập khẩu không khó, trong nước cũng có thể sản xuất nên xăng sinh học sẽ bổ sung nguồn cung để giảm bớt khó khăn trong giai đoạn khủng hoảng hiện nay.

“Nếu có lộ trình phù hợp và chính sách nhất quán, xăng sinh học hoàn toàn có thể trở thành một phần quan trọng trong chiến lược bảo đảm an ninh năng lượng và phát triển xanh của Việt Nam” - TS Giang Chấn Tây - Giám đốc Công ty TNHH MTV Bội Ngọc nhận định.

Tuy nhiên, ông Tây cũng chỉ ra rằng, muốn xăng sinh học phát triển bền vững, cần có cơ chế giá minh bạch và hợp lý để cả doanh nghiệp sản xuất ethanol, doanh nghiệp đầu mối và hệ thống bán lẻ có động lực tham gia. Đồng thời, chính sách cần ổn định trong dài hạn để doanh nghiệp yên tâm đầu tư. Trong giai đoạn đầu chuyển đổi, việc thay thế hoàn toàn xăng khoáng cũng cần được tính toán thận trọng vì năng lực cung ứng ethanol có thể chưa đáp ứng ngay nhu cầu thị trường. Do đó, nên có lộ trình chuyển dần, chẳng hạn quy định trong tuần có một số ngày bán xăng sinh học.

PGS.TS Nguyễn Hồng Quân - Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển kinh tế tuần hoàn cho hay, việc bổ sung xăng sinh học cho thị trường hiện nay là hướng đi hợp lý trong bối cảnh thế giới đang đối mặt với rủi ro khủng hoảng năng lượng và yêu cầu giảm phát thải ngày càng rõ ràng. Theo ông Quân, lộ trình chuyển sang sử dụng E5, E10 từ năm 2026 cùng với Chỉ thị 07/CT-TTg cho thấy Nhà nước xác định nhiên liệu sinh học là một cấu phần quan trọng trong chiến lược an ninh năng lượng và chuyển dịch xanh.

“Về phía doanh nghiệp, có thể nói điều kiện “cần” về mặt công nghệ phối trộn, hệ thống kho bể, cột bơm và mạng lưới phân phối cơ bản đã hình thành nhờ nhiều năm triển khai E5 trên toàn quốc” - ông Quân nhận định và cũng lưu ý về tâm lý e dè của người tiêu dùng vẫn tồn tại. Nguyên nhân chủ yếu là do thiếu thông tin minh bạch về chất lượng, bảo hành cũng như lợi ích kinh tế - môi trường cụ thể của xăng sinh học. Bên cạnh đó, điều kiện “đủ” để mở rộng quy mô xăng sinh học vẫn còn những hạn chế nhất định. Vùng nguyên liệu ethanol như sắn và mía chưa thật sự ổn định, trong khi chi phí đầu tư cho các nhà máy sản xuất còn lớn. Doanh nghiệp cũng có những băn khoăn liên quan đến sự ổn định của chính sách, sức mua của thị trường và chênh lệch giá giữa xăng sinh học với xăng khoáng.

Theo đại diện Hiệp hội Nhiên liệu sinh học Việt Nam, việc triển khai xăng E10 còn mang ý nghĩa chiến lược trong quan hệ thương mại quốc tế, đặc biệt là với Hoa Kỳ khi Việt Nam đứng thứ ba về thặng dư thương mại với Mỹ. Chương trình xăng E10 mở ra cơ hội nhập khẩu ethanol từ Mỹ - quốc gia chiếm 60-65% sản lượng toàn cầu, giúp Việt Nam giúp cân bằng cán cân thương mại.

Thống kê của Bộ Công thương, hiện đã có 12 trong tổng số 26 thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu có cơ sở pha chế xăng sinh học, với tổng năng lực pha chế khoảng 965.000m³ mỗi tháng, đủ khả năng đáp ứng nhu cầu phối trộn trên phạm vi toàn quốc.

THANH GIANG