Phát triển Trung tâm công nghiệp - dịch vụ năng lượng tái tạo: Một hướng đi cấp thiết

Sự gia tăng kích thước của các cấu kiện điện gió ngoài khơi đang đặt ra yêu cầu mới đối với hạ tầng công nghiệp - logistics ven biển. Turbine, cánh quạt, chân đế và tháp gió ngày càng lớn, đòi hỏi bãi chế tạo, khu lắp ráp, cầu cảng và luồng tàu đáp ứng vận chuyển, nâng hạ các cấu kiện siêu trường, siêu trọng.

Từ yêu cầu đó, phát triển Trung tâm công nghiệp - dịch vụ năng lượng tái tạo (RE-Hub) tại Vũng Tàu (TP Hồ Chí Minh) trở thành hướng đi cần thiết nhằm kết nối hạ tầng chế tạo, cảng biển và dịch vụ kỹ thuật trong chuỗi từ sản xuất, lắp ráp, tập kết cấu kiện đến vận hành, bảo dưỡng ngoài khơi.

Với nền tảng công nghiệp biển đã được hình thành, Vũng Tàu có nhiều điều kiện để triển khai mô hình này tại khu vực Sao Mai - Bến Đình nhờ lợi thế về khả năng kết nối hàng hải và hệ sinh thái cơ khí, dịch vụ kỹ thuật hiện hữu.

Hạ tầng chuyên dụng cho chuỗi điện gió ngoài khơi

Điện gió ngoài khơi đang bước vào giai đoạn sử dụng turbine công suất lớn hơn, kéo theo sự gia tăng về kích thước và khối lượng của cánh quạt, buồng máy, tháp gió và chân đế. Các cấu kiện này cần được chế tạo và tập kết trên những mặt bằng có sức chịu tải cao, gắn trực tiếp với cầu cảng đủ khả năng tiếp nhận tàu vận chuyển, lắp đặt chuyên dụng.

Hạ tầng logistics thông thường chỉ đáp ứng được một phần yêu cầu ấy. Khoảng cách lớn giữa bãi chế tạo và cầu cảng sẽ làm tăng số lần trung chuyển, chi phí vận tải và độ phức tạp trong quá trình đưa cấu kiện xuống tàu. Vì vậy, một tổ hợp bãi chế tạo - cảng biển chuyên dụng trở thành điều kiện quan trọng để tổ chức chuỗi công việc liên tục từ sản xuất trên bờ đến lắp đặt ngoài khơi.

Phát triển RE-Hub tại Vũng Tàu là quá trình kết nối hạ tầng cảng biển, năng lực cơ khí và dịch vụ kỹ thuật thành một chuỗi thống nhất

RE-Hub được định hướng là tổ hợp tích hợp trọn vẹn chuỗi giá trị, từ chế tạo, lắp ráp các cấu kiện nặng đến vận hành và bảo dưỡng công trình biển. Cách tổ chức này giúp tập trung hạ tầng, thiết bị, nhân lực và dịch vụ kỹ thuật trong cùng một không gian, qua đó nâng cao hiệu quả triển khai dự án và mở rộng khả năng tham gia của cơ khí biển Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Tầm nhìn dài hạn của Việt Nam là hình thành một trung tâm công nghiệp - dịch vụ năng lượng tái tạo có vị thế trong khu vực, tương tự vai trò của Cuxhaven (Đức) hay Esbjerg (Đan Mạch) đang đảm nhiệm trong chuỗi công nghiệp điện gió ngoài khơi châu Âu. Đây cũng là bước phát triển để năng lực cơ khí biển Việt Nam chuyển từ thực hiện từng sản phẩm, hạng mục sang cung cấp một chuỗi dịch vụ đồng bộ.

Kết nối lợi thế sẵn có với chuỗi cung ứng khu vực

Trong không gian công nghiệp biển Vũng Tàu, Sao Mai - Bến Đình có lợi thế về vị trí địa kinh tế, nằm gần vùng phát triển điện gió ngoài khơi tiềm năng của Việt Nam. Khu vực có khả năng tiếp cận hệ thống cảng nước sâu và luồng hàng hải, tạo điều kiện rút ngắn bán kính phục vụ hậu cần và giảm chi phí vận chuyển cấu kiện siêu trường, siêu trọng.

Vị trí này đồng thời mở ra khả năng kết nối liên vùng và quốc tế. Sản phẩm được chế tạo, lắp ráp tại Vũng Tàu có thể phục vụ các dự án trong nước và vận chuyển bằng đường biển đến những thị trường như Đài Loan (Trung Quốc), Singapore cùng các nước ASEAN.

Sao Mai - Bến Đình còn có lợi thế kết nối với hệ sinh thái dầu khí biển hiện hữu tại Vũng Tàu. Hệ thống cảng, cơ khí, dịch vụ kỹ thuật và nguồn nhân lực chất lượng cao tạo nền tảng phát triển năng lượng tái tạo ngoài khơi. Việc tận dụng các năng lực sẵn giúp rút ngắn thời gian chuẩn bị, giảm chi phí đầu tư và nâng cao sức cạnh tranh của trung tâm công nghiệp - dịch vụ.

Như vậy, RE-Hub tại Vũng Tàu được đặt trong mối liên kết giữa ba lợi thế: gần vùng phát triển điện gió ngoài khơi, có hạ tầng cảng - hàng hải thuận lợi và kế thừa hệ sinh thái cơ khí dầu khí. Sự kết hợp này tạo cơ sở để tổ chức chuỗi cung ứng từ chế tạo trên bờ đến vận chuyển, lắp đặt và bảo dưỡng ngoài khơi.

Mở rộng từng bước chuỗi chế tạo

Hướng phát triển RE-Hub được tổ chức theo lộ trình mở rộng dần các cấu phần, phù hợp với năng lực hiện hữu và nhu cầu thị trường. Bước đầu tập trung hình thành cảng tập kết cho các loại chân đế, tháp gió, turbine và cánh quạt. Cùng với hạ tầng cảng là việc mở rộng năng lực sản xuất chân đế dạng đơn, tháp gió và từng bước tham gia sản xuất, lắp ráp buồng máy.

Trung tâm Công nghiệp Năng lượng và Hậu cần Kỹ thuật PTSC

Khi hạ tầng và nguồn việc được mở rộng, trung tâm tiếp tục tăng năng lực tập kết cấu kiện, hoàn thiện hoạt động lắp ráp buồng máy và phát triển sản xuất cánh quạt. Đây là bước đưa chuỗi hoạt động từ chế tạo kết cấu cơ khí sang các nhóm sản phẩm có hàm lượng công nghệ cao hơn.

Về dài hạn, năng lực sản xuất cánh quạt tiếp tục được mở rộng, đồng thời RE-Hub hướng tới các cấu phần phục vụ điện gió nổi. Hướng phát triển này giúp trung tâm từng bước hoàn thiện chuỗi sản phẩm, đáp ứng sự thay đổi về công nghệ và nhu cầu của thị trường năng lượng tái tạo ngoài khơi.

Cách mở rộng theo từng lớp giúp tận dụng năng lực cơ khí biển sẵn có, đồng thời tạo dư địa tiếp nhận thêm công nghệ, thiết bị và đối tác trong quá trình phát triển. Mỗi bước đều gắn với hoạt động cảng tập kết, qua đó duy trì sự liên kết giữa sản xuất, logistics và thị trường.

Linh hoạt tiến độ, đồng bộ cơ chế

Tiến độ phát triển RE-Hub cần linh hoạt theo nhu cầu thị trường và khả năng huy động nguồn lực. Song song với đó, quy hoạch phải được triển khai đồng bộ, xác lập chức năng khu vực theo mô hình bến cảng gắn với Trung tâm công nghiệp - dịch vụ năng lượng tái tạo, tạo nền tảng phát triển thống nhất các hạng mục chế tạo, tập kết và dịch vụ kỹ thuật.

Cùng với quy hoạch là cơ chế tổ chức đầu tư phù hợp, lựa chọn chủ thể có năng lực triển khai và điều phối toàn bộ chuỗi. RE-Hub cần các chính sách khuyến khích về thuế, đất đai, tín dụng, nghiên cứu khoa học và đổi mới công nghệ tương ứng với vai trò của một ngành công nghiệp nền tảng, cơ khí trọng điểm và chế tạo thiết bị năng lượng tái tạo.

Khung pháp lý cho công nghiệp trọng điểm, ứng dụng khoa học công nghệ và phát triển công nghiệp chế tạo trong lĩnh vực điện lực cũng cần được hoàn thiện. Đây là điều kiện để doanh nghiệp xây dựng kế hoạch đầu tư dài hạn, thu hút đối tác và tổ chức chuỗi cung ứng ổn định.

Phát triển RE-Hub tại Vũng Tàu vì thế là quá trình kết nối hạ tầng cảng biển, năng lực cơ khí và dịch vụ kỹ thuật thành chuỗi giá trị thống nhất. Với lợi thế của khu vực Sao Mai - Bến Đình cùng quy hoạch, cơ chế đầu tư và chính sách đồng bộ, Trung tâm công nghiệp - dịch vụ năng lượng tái tạo sẽ từng bước hình thành và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng năng lượng khu vực.

Tầm nhìn dài hạn của Việt Nam là hình thành một trung tâm công nghiệp - dịch vụ năng lượng tái tạo có vị thế trong khu vực. Đây cũng là bước phát triển để năng lực cơ khí biển Việt Nam chuyển từ thực hiện từng sản phẩm, hạng mục sang cung cấp một chuỗi dịch vụ đồng bộ.

Trúc Lâm