Phát huy vai trò nòng cốt, trụ cột phát triển kinh tế của ngành Công Thương trong kỷ nguyên mới

Ngay trước thềm Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, bà Phan Thị Thắng, Thứ trưởng Bộ Công Thương đã trả lời phỏng vấn báo chí, làm rõ vai trò nòng cốt, trụ cột của ngành Công Thương trong phát triển kinh tế đất nước, bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia cũng như những định hướng nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm trong năm 2026 và giai đoạn tiếp theo.

Từ ổn định vĩ mô đến bứt phá tăng trưởng

- Thưa Thứ trưởng, khép lại nhiệm kỳ 2021-2025 và hướng tới Đại hội XIV của Đảng, ngành Công Thương đã có những kết quả bứt phá nào để tiếp tục khẳng định vị thế là trụ cột vững chắc của nền kinh tế?

Thứ trưởng Phan Thị Thắng: Có thể khẳng định, trong nhiệm kỳ vừa qua, ngành Công Thương đã có những đóng góp rất quan trọng, toàn diện và mang tính nền tảng đối với phát triển kinh tế-xã hội đất nước.

Ngành đã chủ động tham mưu xây dựng nhiều cơ chế, chính sách chiến lược nhằm thúc đẩy kinh tế, công nghiệp, thương mại và đầu tư; tháo gỡ các điểm nghẽn lớn để Trung ương, Quốc hội và các cấp có thẩm quyền ban hành nhiều nghị quyết, kết luận có tính chất quan trọng, thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội như: Nghị quyết 59-NQ/TW về hội nhập quốc tế trong tình hình mới; Nghị quyết số 70-NQ/TW về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045; Nghị quyết 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; Nghị quyết về cơ chế, chính sách phát triển năng lượng quốc gia giai đoạn 2026-2030…

Với vai trò nòng cốt, trụ cột chiến lược, ngành Công Thương tiếp tục là một trong những động lực chủ yếu thúc đẩy tăng trưởng, góp phần hiện thực hóa mục tiêu phát triển theo hướng tự chủ, hiện đại hóa, chuyển đổi Xanh, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế sâu rộng, hiệu quả.

Trước hết, sản xuất công nghiệp phục hồi rõ nét và duy trì đà tăng trưởng khá, với tốc độ bình quân 6,1%/năm. Đáng chú ý, công nghiệp chế biến, chế tạo - động lực trung tâm của tăng trưởng, đạt mức tăng bình quân 6,9%/năm; quy mô toàn ngành tăng gần 1,5 lần so với đầu nhiệm kỳ. Tỷ lệ nội địa hóa tiếp tục được cải thiện; nhiều ngành công nghiệp mũi nhọn như điện tử, dệt may, da giày, chế biến nông sản đã hội nhập thành công, từng bước khẳng định vị trí của Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Thứ trưởng Bộ Công Thương Phan Thị Thắng. (Ảnh: TTXVN)

Trong lĩnh vực năng lượng, hệ thống năng lượng quốc gia phát triển mạnh mẽ, quy mô hệ thống điện vươn lên nhóm 20 nước hàng đầu thế giới và đứng đầu khu vực Đông Nam Á. An ninh năng lượng quốc gia cơ bản được bảo đảm, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế-xã hội và đời sống nhân dân; cơ cấu năng lượng chuyển dịch theo hướng Xanh hơn, bền vững hơn, phù hợp với xu thế toàn cầu.

Xuất nhập khẩu tiếp tục là điểm sáng nổi bật của nền kinh tế với tốc độ tăng trưởng bình quân 10,9%/năm. Kim ngạch xuất nhập khẩu liên tục xác lập các kỷ lục mới, riêng năm 2025 đạt trên 930 tỷ USD, gấp đôi so với đầu nhiệm kỳ; nhiều mặt hàng xuất khẩu chủ lực duy trì thứ hạng cao trên thị trường thế giới. Thặng dư thương mại được giữ vững ở mức cao, đóng góp tích cực vào cân đối vĩ mô, bổ sung dự trữ ngoại hối và củng cố niềm tin thị trường.

Với vai trò nòng cốt, trụ cột chiến lược, ngành Công Thương tiếp tục là một trong những động lực chủ yếu thúc đẩy tăng trưởng, góp phần hiện thực hóa mục tiêu phát triển theo hướng tự chủ, hiện đại hóa, chuyển đổi Xanh, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế sâu rộng, hiệu quả.

Thị trường trong nước tiếp tục phát triển ổn định, với tốc độ tăng trưởng bình quân 7,7%/năm, thực sự trở thành một trụ cột quan trọng của nền kinh tế. Việc bảo đảm cung ứng đầy đủ nguyên, nhiên liệu và hàng hóa thiết yếu đã giúp thị trường trong nước phát huy vai trò “bệ đỡ”, hỗ trợ nền kinh tế đứng vững và phục hồi nhanh trước các cú sốc bên ngoài, đặc biệt trong giai đoạn đại dịch COVID-19. Cùng với đó, thương mại điện tử tăng trưởng trên 20%/năm, đưa Việt Nam vào nhóm 10 quốc gia có tốc độ tăng trưởng nhanh nhất thế giới, tạo động lực quan trọng cho kinh tế số và chuyển đổi số doanh nghiệp.

Hội nhập kinh tế quốc tế được triển khai đồng bộ, thực chất và ngày càng hiệu quả. Việc tham gia 17 hiệp định thương mại tự do đã mở ra không gian thị trường gần 6 tỷ người tiêu dùng, góp phần đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, thu hút đầu tư nước ngoài, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và thúc đẩy tái cơ cấu nền kinh tế theo hướng hiện đại, bền vững.

Vững năng lượng, chắc tương lai

- Trong bối cảnh nhu cầu sản xuất và tiêu dùng tăng cao giai đoạn vừa qua, xin Thứ trưởng cho biết ngành Công Thương đã có những quyết sách chiến lược gì để đam bảo an ninh năng lượng quốc gia, điều hành nguồn cung điện và xăng dầu luôn thông suốt, ổn định?

Thứ trưởng Phan Thị Thắng: An ninh năng lượng quốc gia là một trong những trụ cột quan trọng bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô, phát triển bền vững đất nước, gắn chặt với an ninh quốc gia, quốc phòng và đời sống của Nhân dân. Nghị quyết số 70-NQ/TW của Bộ Chính trị về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 một lần nữa đã xác định mục tiêu phải bảo đảm vững chắc an ninh năng lượng quốc gia, đồng thời khẳng định “Để đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh và bền vững đất nước trong thời gian tới, nhất là thực hiện 2 mục tiêu chiến lược đến năm 2030 và năm 2045, công tác bảo đảm an ninh năng lượng có vai trò rất quan trọng, năng lượng phải đi trước một bước, đáp ứng đầy đủ nhu cầu phát triển kinh tế-xã hội, quốc phòng, an ninh và nâng cao đời sống Nhân dân”.

Thực hiện chỉ đạo của Đảng và Chính phủ, ngành Công Thương đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp năng lượng. Trọng tâm là phát triển đa dạng nguồn năng lượng, kết hợp hài hòa giữa năng lượng truyền thống và tái tạo; nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng hóa thạch trong nước và thúc đẩy năng lượng mới, tiết kiệm năng lượng. Đồng thời, ngành đẩy nhanh hoàn thiện thể chế (Luật Điện lực sửa đổi, Luật Dầu khí sửa đổi...) để phát triển thị trường cạnh tranh, minh bạch, thu hút đầu tư xã hội.

Bên cạnh đó, Bộ Công Thương tập trung hoàn thiện khung chính sách và hạ tầng năng lượng đồng bộ. Bộ đã tham mưu xây dựng Luật Điện lực 2024, các văn bản hướng dẫn và đề xuất cơ chế thực hiện các Nghị quyết của Bộ Chính trị, Quốc hội về năng lượng. Đặc biệt, Bộ đã chủ trì tham mưu phê duyệt Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, kiện toàn cơ chế điều độ hệ thống điện quốc gia (NSMO) và đôn đốc các dự án truyền tải trọng điểm (đường dây 500kV, 220kV). Nhờ đó, hệ thống điện lực Việt Nam hiện đạt quy mô hàng đầu ASEAN.

Trước bối cảnh thế giới biến động, xu hướng chuyển dịch năng lượng và yêu cầu tăng trưởng Xanh cấp bách, bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia là nhiệm vụ chính trị xuyên suốt của ngành Công Thương. Đây là nền tảng then chốt để phát triển kinh tế nhanh, bền vững, bảo đảm an sinh xã hội và giữ vững độc lập, tự chủ của đất nước.

Trước bối cảnh thế giới biến động, xu hướng chuyển dịch năng lượng và yêu cầu tăng trưởng Xanh cấp bách, bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia là nhiệm vụ chính trị xuyên suốt của ngành Công Thương.

Để bảo đảm vững chắc an ninh năng lượng quốc gia trong thời gian tới, ngành Công Thương sẽ tập trung hoàn thiện khung pháp lý năng lượng đồng bộ, hiện đại, thống nhất với các luật liên quan. Việc thể chế hóa quy hoạch năng lượng và điện lực sẽ tạo niềm tin cho nhà đầu tư. Ngành cũng xây dựng lộ trình phát triển thị trường điện các cấp độ, hoàn thiện cơ chế giá điện theo thị trường có sự điều tiết của Nhà nước, đảm bảo hài hòa lợi ích các bên.

Song song với hoàn thiện thể chế, ngành Công Thương chú trọng đổi mới cơ chế tài chính, khuyến khích xã hội hóa và hợp tác công-tư (PPP), phát triển tài chính xanh để thu hút vốn cho các dự án chiến lược. Đồng thời, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với kiểm tra, giám sát; nâng cao năng lực thực thi chính sách và ứng dụng chuyển đổi số mạnh mẽ trong quản lý, vận hành hệ thống năng lượng hiệu quả, bền vững.

MỞ ĐƯỜNG BỨT PHÁ TRONG KỶ NGUYÊN MỚI

- Thưa Thứ trưởng, hướng tới Đại hội XIV của Đảng và bước vào kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, ngành Công Thương xác định đâu là những mũi nhọn đột phá chiến lược để không chỉ hoàn thành thắng lợi các mục tiêu nhiệm kỳ này, mà còn đặt nền móng vững chắc cho một nền công nghiệp - thương mại tự chủ, hiện đại và phát triển bền vững trong giai đoạn mới?

Thứ trưởng Phan Thị Thắng: Đất nước ta đang bước vào một kỷ nguyên phát triển mới-kỷ nguyên của khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi Xanh, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế sâu rộng. Đây là giai đoạn mở ra nhiều thời cơ, thuận lợi lớn lao, đồng thời cũng đặt ra không ít khó khăn, thách thức đan xen.

Nâng cấp, phát triển toàn diện chuỗi sản xuất, chuỗi cung ứng nhằm tăng tính tự chủ của nền kinh tế là nhiệm vụ trọng tâm của ngành Công Thương. (Ảnh: Mỹ Phương/TTXVN)

Với ngành Công Thương, bên cạnh những kết quả đạt được, ngành công nghiệp và thương mại vẫn còn một số hạn chế, tồn tại cần sớm khắc phục. Cụ thể: Công nghiệp phát triển chưa đi vào chiều sâu, giá trị gia tăng còn thấp, thiếu các ngành công nghiệp nền tảng, công nghiệp vật liệu và công nghệ nguồn; liên kết giữa doanh nghiệp trong nước và khu vực FDI chưa chặt chẽ, chuyển đổi Xanh, chuyển đổi thông minh còn chậm.

Hạ tầng và thể chế năng lượng chưa theo kịp yêu cầu phát triển, cơ cấu nguồn điện còn mất cân đối; xuất khẩu vẫn phụ thuộc nhiều vào khu vực FDI và nguyên liệu nhập khẩu, thị trường và sản phẩm chưa đa dạng. Hạ tầng thương mại, logistics còn thiếu kết nối, chi phí cao; hiệu quả hội nhập kinh tế quốc tế chưa tương xứng với tiềm năng, thiếu các doanh nghiệp, ngành mũi nhọn có sức cạnh tranh và dẫn dắt trên thị trường khu vực và toàn cầu…

Trọng tâm của ngành Công Thương thời gian tới là đổi mới tư duy xây dựng và tổ chức thực thi pháp luật theo hướng kiến tạo phát triển; hoàn thiện không gian chính sách linh hoạt, tháo gỡ điểm nghẽn, giải phóng và huy động hiệu quả các nguồn lực cho đầu tư phát triển đồng bộ, hiện đại hạ tầng năng lượng, công nghiệp, logistics và thương mại...

Trong bối cảnh đó, để tiếp tục thúc đẩy phát triển công nghiệp và thương mại, góp phần thực hiện thắng lợi, toàn diện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, đóng góp xứng đáng vào sự phát triển của đất nước trong kỷ nguyên mới, ngành Công Thương quyết tâm tập trung triển khai đồng bộ, hiệu quả một số nhiệm vụ trọng tâm.

Nhiệm vụ đầu tiên của ngành là tiếp tục quán triệt, thể chế hóa đầy đủ, kịp thời các quan điểm, chủ trương, nghị quyết của Đảng về phát triển kinh tế-xã hội và đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa thành các cơ chế, chính sách đồng bộ, khả thi; tập trung hoàn thiện thể chế theo tinh thần Nghị quyết số 66-NQ/TW, lấy “chuyển đổi kép” (chuyển đổi Xanh và chuyển đổi số) là đột phá của đột phá, tạo môi trường đầu tư, kinh doanh thông thoáng, tháo gỡ điểm nghẽn, làm mới các động lực tăng trưởng truyền thống và thúc đẩy các động lực tăng trưởng mới.

Nhiệm vụ tiếp theo là đổi mới tư duy, cơ cấu lại ngành công nghiệp, thương mại theo hướng nâng cao năng suất, chất lượng, giá trị gia tăng và năng lực cạnh tranh; lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi Xanh và phát triển kinh tế tư nhân làm động lực chủ yếu. Ngành Công Thương cần tập trung phát triển các ngành công nghiệp nền tảng, chiến lược và từng bước làm chủ công nghệ trong một số ngành mới nổi; xây dựng cơ chế phát triển doanh nghiệp dân tộc, doanh nghiệp quy mô lớn; thu hút đầu tư đồng bộ hạ tầng năng lượng, công nghiệp, thương mại và logistics theo hướng hiện đại, Xanh, số hóa, gắn với yêu cầu hội nhập sâu.

Thị trường trong nước tiếp tục phát triển ổn định, với tốc độ tăng trưởng bình quân 7,7%/năm. (Ảnh: TTXVN)

Nâng cấp, phát triển toàn diện chuỗi sản xuất, chuỗi cung ứng nhằm tăng tính tự chủ của nền kinh tế và nâng cao vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu cũng là nhiệm vụ trọng tâm của ngành Công Thương. Theo đó, cần có chính sách đủ mạnh hỗ trợ doanh nghiệp trong nước tham gia sâu vào chuỗi của các tập đoàn lớn và doanh nghiệp FDI; tăng tỷ lệ nội địa hóa; thúc đẩy chuyển giao công nghệ, kỹ năng quản trị; phát triển các cụm liên kết ngành và chuỗi sản xuất khép kín.

Ngành Công Thương sẽ đẩy mạnh hội nhập kinh tế quốc tế gắn với cơ cấu lại nền kinh tế, đổi mới mô hình tăng trưởng; khai thác hiệu quả các hiệp định thương mại tự do; tăng cường phòng vệ thương mại hợp pháp; đa dạng hóa thị trường, nguồn cung và chuỗi cung ứng, tránh phụ thuộc vào một số ít đối tác; đổi mới xúc tiến thương mại, phát triển thương mại điện tử và kinh tế số.

Bên cạnh đó, ngành cũng tập trung thúc đẩy chuyển đổi số toàn diện trong công nghiệp, thương mại; đẩy mạnh cải cách hành chính, đơn giản hóa thủ tục, điều kiện kinh doanh; mở rộng dịch vụ công trực tuyến, cơ chế một cửa liên thông, giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp và người dân.

Cuối cùng, ngành Công Thương sẽ chú trọng phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao; tăng cường truyền thông chính sách, tạo đồng thuận xã hội; hoàn thiện cơ chế bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm; nâng cao kỷ cương, trách nhiệm công vụ; chuyển mạnh sang hậu kiểm gắn với quản lý rủi ro, quản lý bằng quy chuẩn, tiêu chuẩn, tạo môi trường kinh doanh minh bạch, thuận lợi.

Ngành Công Thương tiếp tục đề xuất các định hướng lãnh đạo, chỉ đạo nhằm phát triển lĩnh vực theo hướng tự chủ, hiện đại, gắn liền với chuyển đổi Xanh, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế sâu rộng. Trong đó, công nghiệp chế biến, chế tạo và năng lượng được xác định là nền tảng vật chất quan trọng, đóng vai trò trụ cột xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ.

Trọng tâm là đổi mới tư duy xây dựng và tổ chức thực thi pháp luật theo hướng kiến tạo phát triển; hoàn thiện không gian chính sách linh hoạt, triển khai cơ chế thí điểm có kiểm soát để tháo gỡ điểm nghẽn, giải phóng và huy động hiệu quả các nguồn lực cho đầu tư phát triển đồng bộ, hiện đại hạ tầng năng lượng, công nghiệp, logistics và thương mại... Đây là bước đi chiến lược nhằm tạo đà bứt phá, nâng cao năng lực cạnh tranh và bảo đảm sự phát triển bền vững của nền kinh tế trong tình hình mới.

- Xin trân trọng cảm ơn Thứ trưởng./.

Trang thông tin đặc biệt về Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng do TTXVN xuất bản, có địa chỉ: https://daihoidang.vn, là một chuyên trang quy mô lớn, cung cấp cho bạn đọc những thông tin chính thống, đầy đủ và kịp thời các hoạt động tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng với 5 loại hình thông tin (văn bản, ảnh, video, đồ họa và dữ liệu), bằng 6 ngôn ngữ Việt, Anh, Pháp, Nga, Tây Ban Nha và Trung Quốc.

Cảng SOWATCO Long Bình (phường Long Bình) thuộc hệ thống Cảng biển Thành phố Hồ Chí Minh, nằm ở vị trí đắc địa bên sông Đồng Nai, khu vực giáp ranh giữa Đồng Nai với Thành phố Hồ Chí Minh. Ảnh: Hồng Đạt - TTXVN

(Vietnam+)