Phân luồng học sinh sau THCS: Chọn hướng đi phù hợp năng lực

Giờ học của cô trò lớp 9A6, Trường THCS Nghi Phú (Vinh Phú, Nghệ An).

Yếu tố quan trọng là đảm bảo “đúng người, đúng năng lực, đúng sở trường, đúng nguyện vọng” và trên hết bảo đảm quyền lợi học tập của các em.

Bảo đảm nhu cầu, quyền lợi học sinh

Lớp 9A6 của Trường THCS Nghi Phú (Vinh Phú) có 40 học sinh, nhưng theo cô giáo chủ nhiệm Trương Thị Huyền, chỉ khoảng hơn 10 học sinh đăng ký thi vào lớp 10. Còn lại, các em sẽ phân luồng vào trường THPT ngoài công lập, trung tâm giáo dục thường xuyên, trường trung cấp nghề, hoặc các phương án khác.

Cô Trương Thị Huyền chia sẻ, phần lớn học sinh trong lớp có học lực trung bình. Nhiều học sinh rơi vào hoàn cảnh éo le như mồ côi, bố mẹ ly hôn hoặc ở với ông bà nên không có người chăm sóc, bảo ban. Có trường hợp học sinh nữ phải ở một mình trong thời gian dài do bố ở nước ngoài, mẹ đi làm ăn xa không ở địa phương.

Dù lực học của em trước đó khá tốt so với các bạn trong lớp, nhưng do hoàn cảnh không có gia đình sát sao quản lý, ảnh hưởng tới tâm lý nên em từng có ý định bỏ học. Cô Huyền phải đưa về nhà nuôi, đưa đón đi học để em ổn định học hết THCS. Hiện, em đã ổn định học tập nhưng không định hướng học lên THPT mà theo học nghề trong nước hoặc theo người thân ra nước ngoài.

Theo cô Huyền, mức điểm trúng tuyển vào lớp 10 hàng năm của các trường THPT công lập ở khu vực thành phố Vinh cũ dao động từ 21 – 24 điểm/3 môn, để học sinh của lớp thi đỗ là rất khó. Dù vậy việc ôn thi vẫn được giáo viên lớp 9A6 thực hiện nghiêm túc, trách nhiệm. Mục tiêu để các em nắm kiến thức theo từng mức độ năng lực, tạo cơ sở cho việc thi vào lớp 10 THPT hoặc đảm bảo kiến thức cơ bản để theo học nghề hoặc học hệ giáo dục thường xuyên sau này.

Bà Tăng Thị Thu Hiền - Hiệu trưởng Trường THCS Nghi Phú, cho hay, hàng năm số học sinh phân luồng của trường dao động từ 20 - 30%, nằm trong tốp cao so với các trường khác trên địa bàn. Trên thực tế, nếu thầy cô không động viên, khích lệ mà để học sinh “tự phân luồng” thì tỷ lệ các em thi vào lớp 10 còn thấp hơn. Quan điểm của nhà trường là tổ chức phân luồng theo đúng người, đúng năng lực, sở trường và nguyện vọng của học sinh.

Theo thông báo của Sở GD&ĐT Nghệ An, từ ngày 22/4 - 5/5, học sinh sẽ đăng ký tuyển sinh vào lớp 10. Tuy nhiên, em Hồ Năng Chung, lớp 9A1 - Trường THCS Quỳnh Lập (Tân Mai), đã quyết định “tự phân luồng”, không tham gia thi. Em chia sẻ lý do: “Kết quả học tập của em 3 môn Toán, Ngữ văn, Tiếng Anh đều dưới mức trung bình. Em học không vào và thấy áp lực, căng thẳng. Vì vậy sau khi học xong lớp 9, em sẽ vừa đi học nghề, vừa đi làm”.

Trường THCS Quỳnh Lập nằm ở vùng ven biển, phần lớn phụ huynh học sinh sống bằng nghề đánh bắt, nuôi trồng thủy hải sản. Điều kiện kinh tế còn nhiều khó khăn, thu nhập bấp bênh, đã ảnh hưởng không nhỏ đến việc đầu tư, sát sao học tập của con em. Ông Ngô Văn Bình – Hiệu trưởng Trường THCS Quỳnh Lập, cho biết khối 9 năm nay có 5 lớp với 204 học sinh. Mỗi năm có từ 15 – 20% học sinh không có kế hoạch thi vào lớp 10.

Khi học sinh xin không tham gia ôn thi, nhà trường cũng ủng hộ, để đỡ áp lực cho các em và ảnh hưởng đến các bạn khác trong lớp học thêm. Tuy nhiên, bất cứ lúc nào học sinh thay đổi nguyện vọng, nhà trường đều ủng hộ, tạo điều kiện tư vấn, dạy học, ôn thi. Trường hợp Lê Thị Hương Nhi, học sinh lớp 9A2, vừa quyết định xin quay trở lại lớp học thêm ở trường và đăng ký thi vào lớp 10. Trước đó, Hương Nhi là 1 trong hơn 30 học sinh lớp 9 của trường chủ động tự phân luồng, xin nghỉ học thêm từ khi kết thúc học kỳ I.

Trường THCS Bến Thủy (Trường Vinh) đã 3 lần tổ chức thi thử cho học sinh lớp 9. Các lần thi thử là một trong những căn cứ để học sinh, phụ huynh đánh giá năng lực, có lựa chọn nguyện vọng phù hợp. Ông Phan Kiều Dũng – Hiệu trưởng, cho hay năm nay trường có hơn 270 học sinh lớp 9, trong đó có khoảng 40 em không thi vào lớp 10 THPT công lập.

Trong số này có hơn 20 em xét tuyển vào trường THPT ngoài công lập, còn lại định hướng vào các trường nghề. Việc phân luồng được nhà trường triển khai trên tinh thần tự nguyện. Số học sinh không thi vào lớp 10 chủ yếu rơi vào những em học kém, có hoàn cảnh khó khăn hoặc xác định đi học nghề để đi làm sớm. Các trường nghề trên địa bàn tỉnh đến tư vấn tuyển sinh. Nhà trường cũng định hướng để học sinh nào không thi vào lớp 10 thì nên tiếp tục học tập tại cơ sở giáo dục, đào tạo nghề để có cơ hội việc làm tốt hơn trong tương lai.

Học sinh Trường THCS Bến Thủy tham gia thi thử tuyển sinh vào lớp 10 do phường Trường Vinh, Nghệ An tổ chức.

Chủ động phân luồng

Phạm Lê Hoàng Thông - học sinh lớp 10C2, Trường Cao đẳng nghề số 4 (Bộ Quốc phòng). Bên cạnh học văn hóa, em đang theo học hệ trung cấp ngành Công nghệ ô tô. Hoàng Thông cho biết em học cấp II tại Trường THCS Nghi Phú, năm lớp 9 nhận thấy kiến thức 3 môn Toán, Ngữ văn, Tiếng Anh khó thi đỗ vào trường THPT công lập, nên em quyết định đăng ký vào học trường nghề.

Quyết định này cũng được bố mẹ Thông ủng hộ và định hướng cho em học song song chương trình văn hóa và ngành Công nghệ ô tô. Sau khi học xong, em sẽ đăng ký thi tốt nghiệp THPT và có thể học lên cao đẳng hoặc đi nước ngoài. Cùng lớp 10C2 của em còn có 2 bạn khác từng là học sinh của Trường THCS Nghi Phú, chủ động phân luồng và đăng ký học nghề sau lớp 9.

Thiếu tá Nguyễn Như Ước – phụ trách Khoa Công nghệ ô tô, Trường Cao đẳng nghề số 4 Bộ Quốc phòng, cho hay với đối tượng học sinh phân luồng còn nhỏ tuổi, việc dạy văn hóa và dạy nghề phải song song với rèn luyện, giáo dục.

“Dù đi học nghề nhưng cơ hội của học sinh phân luồng vẫn rộng mở như các học sinh khác. Ở khoa chúng tôi, học sinh vẫn tham gia thi tốt nghiệp THPT đầy đủ. Hết chương trình trung cấp, 70% các em đăng ký học thêm 1 năm để lấy bằng cao đẳng. Sau khi tốt nghiệp, các em có nhiều cơ hội việc làm, đồng thời rút ngắn được thời gian so với lộ trình học thông thường”, thiếu tá Nguyễn Như Ước nói.

Trường Trung cấp Kinh tế - Kỹ thuật Hồng Lam (Nghệ An) hàng năm có khoảng 700 học sinh phân luồng bậc THCS theo học hệ vừa học văn hóa vừa học nghề, trong đó cơ sở 1 có hơn 300 học sinh, còn cơ sở 2 phường Hoàng Mai hiện có sĩ số đông hơn cơ sở 1, với khoảng 400 học sinh.

Ông Phan Xuân Dũng – Hiệu trưởng, cho hay hiện nhà trường đã bắt đầu tuyển sinh. Những năm gần đây, số lượng hồ sơ đăng ký luôn vượt chỉ tiêu. Để việc đào tạo đạt hiệu quả, nhà trường luôn cân nhắc kỹ khi lựa chọn đối tượng, trong đó quan trọng nhất là học sinh phải nỗ lực, cố gắng, chịu khó. Bởi học sinh phân luồng thường rơi vào 3 nhóm: Học văn hóa kém, hoàn cảnh gia đình khó khăn và những em có định hướng học nghề.

Sau khi vào trường, các em có thể vừa học văn hóa 7 môn, vừa học nghề và vẫn có thể thi tốt nghiệp lớp 12, thi lên đại học. Ngoài ra, các em có thể chỉ học trung cấp (4 môn văn hóa), không thi tốt nghiệp. Tùy theo năng lực, chúng tôi sẽ tư vấn để các em lựa chọn chương trình phù hợp. Tuy nhiên, phần lớn học sinh khi vào trường đều chọn học văn hóa đầy đủ và tham gia thi tốt nghiệp THPT. Có nhiều học sinh của trường vẫn trúng tuyển vào các trường đại học tốp đầu với điểm xét tuyển 26 – 27 điểm.

Ông Phan Xuân Dũng – Hiệu trưởng Trường Trung cấp Kinh tế - Kỹ thuật Hồng Lam (Nghệ An), cho biết năm nay, nhà trường vừa tuyển sinh vừa chờ hướng dẫn của đề án chuyển đổi, sáp nhập trường trung cấp nghề sang trường trung học nghề. Việc chuyển đổi mô hình có tác động đến việc xây dựng chương trình giáo dục – đào tạo cũng như định hướng cho học sinh.

Bài, ảnh: Hồ Lài