Nỗ lực thực hiện 'chiến dịch 500 ngày đêm'

Chiến dịch triển khai trong toàn quốc từ ngày 15/3/2026 - 27/7/2027, tập trung 3 nhóm nhiệm vụ chính: rà soát chuẩn hoá dữ liệu, đẩy mạnh tìm kiếm quy tập và tăng tốc giám định ADN. Từ kết quả giám định ADN, cơ quan chức năng đối chiếu với mẫu sinh phẩm của thân nhân liệt sĩ để xác định danh tính, trả lại tên cho các anh hùng liệt sĩ đã anh dũng hy sinh vì sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, đáp ứng nguyện vọng của thân nhân gia đình liệt sĩ. 

Đại tá Ma Công Học, Tỉnh ủy viên, Chính ủy Bộ Chỉ huy Quân sự (CHQS) tỉnh cho biết: Với mảnh đất trải qua các cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc, cao điểm là Chiến dịch Biên giới năm 1950 và cuộc đấu tranh bảo vệ biên giới năm 1979, việc cất bốc, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ tại Cao Bằng là không hề dễ dàng. “Chiến dịch 500 ngày đêm” được tỉnh triển khai từ ngày 9/6/2026 và phấn đấu hoàn thành việc lấy mẫu sinh phẩm phục vụ giám định ADN trước ngày 30/8/2026. Cao Bằng cũng là một trong những địa phương triển khai đồng thời 3 nhiệm vụ của Chiến dịch: lấy mẫu ADN, quy tập hài cốt liệt sĩ và rà phá bom mìn. Hiện nay, trên địa bàn toàn tỉnh có 15 nghĩa trang liệt sĩ với 2.863 phần mộ. Trong đó, 670 phần mộ chưa xác định được danh tính và cần được lấy mẫu để giám định ADN tại 9 nghĩa trang; 530 mộ thiếu một phần thông tin. Trong chiến dịch này, dự kiến tỉnh sẽ tìm kiếm, quy tập khoảng 40 hài cốt liệt sĩ đang nằm ngoài các nghĩa trang. 

Gần 2 tháng qua, với sự chỉ đạo quyết liệt của Ban Chỉ đạo tỉnh về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, các sở, ban, ngành, các xã của tỉnh phối hợp chặt chẽ với cơ quan thường trực Bộ CHQS tỉnh cung cấp thông tin địa điểm, trang thiết bị để tiếp nhận, vận chuyển và bảo quản tạm thời các mẫu hài cốt liệt sĩ. Đồng thời, đẩy mạnh công tác tuyên truyền cho toàn dân về ý nghĩa chính trị của chiến dịch; vận động các tổ chức, cá nhân tích cực cung cấp thông tin về liệt sĩ, mộ liệt sĩ và phối hợp tham gia tìm kiếm, quy tập, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ. Xây dựng, hoàn thiện và đưa vào vận hành cơ sở dữ liệu Gen thân nhân liệt sĩ chưa xác định được thông tin phục vụ công tác xác định danh tính hài cốt liệt sĩ. Hoàn thành công tác rà phá bom mìn, vật nổ phục vụ tìm kiếm quy tập hài cốt liệt sĩ, tập trung tại các địa bàn trọng điểm, vùng lõi, như: Đình Phong, Lý Quốc, Vinh Quý, Cốc Pàng, Minh Tâm… và các khu vực có thông tin về mộ liệt sĩ với thời gian thực hiện từ ngày 15/3/2026 - 27/7/2027. 

Tổ đội công tác Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh thực hiện đóng gói mẫu sinh phẩm phục vụ xét nghiệm ADN tại Nghĩa trang Liệt sĩ xã Quảng Uyên tháng 7/2026.

Tại Nghĩa trang Liệt sĩ Quảng Uyên, những người lính khoác trên mình bộ quân phục lặng lẽ làm công việc đặc biệt của lòng tri ân. Khi những nén hương được thắp lên, các tổ công tác bắt đầu ngày làm việc mới. Không gian vẫn lặng yên như thường lệ, chỉ có những bước chân nhẹ nhàng len qua các dãy mộ và những lời trao đổi ngắn gọn để kiểm tra lại từng phần việc.

Nghĩa trang Liệt sĩ Quảng Uyên là nơi yên nghỉ của 473 phần mộ anh hùng liệt sĩ, trong đó có 135 phần mộ liệt sĩ chưa được xác định danh tính. Khai quật mộ liệt sĩ diễn ra trong không gian linh thiêng, vì vậy, cán bộ, chiến sĩ làm nhiệm vụ đều giữ sự trang nghiêm trong từng lời nói, cử chỉ và động tác. Mỗi lần mở nắp mộ, lấy mẫu, làm sạch mẫu xương… đều phải thực hiện với tinh thần trách nhiệm cao nhất. Sự tỉ mỉ hôm nay sẽ quyết định độ chính xác của kết quả giám định ngày mai. Chỉ một sai sót nhỏ cũng có thể ảnh hưởng đến cả quá trình xác định danh tính liệt sĩ. Bởi phần lớn các anh hùng liệt sĩ hy sinh, đang yên nghỉ tại các nghĩa trang từ nhiều thập kỷ trước nên các mẫu xương bị phân huỷ mạnh, các vật phẩm để đối sánh còn lại không nhiều. Không ít nghĩa trang đã qua nhiều lần trùng tu, tôn tạo, khiến vị trí tiểu có sự xê dịch, lệch tâm, gây khó khăn trong quá trình khai quật và lấy mẫu. Thêm vào đó, thời tiết diễn biến thất thường, nắng mưa xen kẽ ảnh hưởng không nhỏ đến tiến độ khai quật.

Để hoàn thành mục tiêu chiến dịch, ngoài lực lượng trực tiếp thực hiện lấy mẫu tại các nghĩa trang. Các tổ đội làm nhiệm vụ rà phá bom mìn, vật nổ mở đường cho công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, vừa tạo quỹ đất an toàn phục vụ phát triển kinh tế - xã hội tại khu vực biên giới, nơi từng xảy ra chiến sự chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc 1979 cũng đang tăng tốc chạy đua với thời gian, thực hiện “mệnh lệnh từ trái tim”. 

Vượt lên những khó khăn, mỗi cán bộ, chiến sĩ tự hứa với lòng mình: Vinh dự và tự hào được góp một phần công sức của thế hệ trẻ hôm nay đối với những người đã ngã xuống vì Tổ quốc. Lời hứa ấy chỉ thực sự trọn vẹn khi mỗi liệt sĩ đều có cơ hội được gọi đúng tên mình, mỗi gia đình có thêm hy vọng đoàn tụ, mỗi sự hy sinh đều được đất nước ghi nhớ bằng những hành động thiết thực. Với tổng diện tích rà phá là 150 ha, đến ngày 30/7/2026, các tổ đội đơn vị công binh cơ bản hoàn thành gần 60% khối lượng công việc.

Lãnh đạo Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh động viên, tặng quà lực lượng quy tập hài cốt liệt sĩ tại Nghĩa trang Liệt sĩ Đông Khê.

Những con số của chiến dịch đang từng ngày được nối dài bằng sự tận tuỵ của các lực lượng làm nhiệm vụ. Bởi mỗi mẫu ADN không chỉ là dữ liệu khoa học mà còn là cầu nối giữa quá khứ và hiện tại, thắp sáng hy vọng cho những cuộc đoàn tụ hơn nửa thế kỷ chờ đợi. Tính đến ngày 30/7/2026, tỉnh  hoàn thành lấy trên 200 mẫu sinh phẩm tại 4 nghĩa trang các xã: Trùng Khánh, Hạ Lang, Phục Hòa, Quảng Uyên với chất lượng tương đối tốt. Hiện Bộ CHQS tỉnh tăng cường thêm 2 tổ đội lên tổng số 4 tổ đội công tác tiếp tục triển khai chiến dịch tại nghĩa trang xã Hòa An và Đông Khê, phấn đấu hoàn thành việc lấy mẫu trước ngày 30/8/2026. Sau khi kết thúc, các mẫu sẽ được bàn giao cho Viện Pháp y Quân đội để giám định ADN. 

Trong công tác tìm kiếm, quy tập, chỉ tiêu Quân khu 1 giao tỉnh quy tập 18 hài cốt liệt sĩ ngoài các nghĩa trang, đến nay, Bộ CHQS tỉnh quy tập được 2 hài cốt liệt sĩ tại xóm Lang Môn, xã Minh Tâm; tổ chức cất bốc 1 hài cốt liệt sĩ tại xóm Pác Bó, xã Phục Hòa và đang hoàn thiện hồ sơ cất bốc 1 mộ liệt sĩ tại xóm Nặm Loát, xã Nguyễn Huệ. Qua khảo sát, xác minh, xác định được vị trí 12 hài cốt liệt sĩ tại các xã, phường trên địa bàn tỉnh để tiếp tục tổ chức quy tập trong thời gian tới, phấn đấu hoàn trong tháng 12/2026.

“Chiến dịch 500 ngày đêm” đang thắp sáng lên niềm hy vọng. Để những người lính năm xưa có ngày trở về với gia đình bằng tên tuổi của mình, những cuộc tìm kiếm kéo dài hàng chục năm khép lại trong niềm an ủi và để đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” của dân tộc tiếp tục được bồi đắp bằng những việc làm cụ thể, đầy trách nhiệm và nghĩa tình của thế hệ hôm nay.  

Việt Hòa - Phương Quyền